Mutowo

Mutowo
Mątowo
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

szamotulski

Gmina

Szamotuły

Liczba ludności 

514[1]

Strefa numeracyjna

61

Kod pocztowy

64-500[2]

Tablice rejestracyjne

PSZ

SIMC

0595890

Położenie na mapie gminy Szamotuły
Mapa konturowa gminy Szamotuły, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Mutowo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Mutowo”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Mutowo”
Położenie na mapie powiatu szamotulskiego
Mapa konturowa powiatu szamotulskiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Mutowo”
Ziemia52°37′58″N 16°36′00″E/52,632778 16,600000[3]

Mutowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Szamotuły[4]. Wieś sołecka, leży 3 km na północny wschód od Szamotuł, na Wysoczyźnie Poznańskiej.

Nazwa

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XV wieku. Dawniej w miejscu obecnej wsi istniała miejscowość zwana „Szamotuły Stare” i związana była z pierwszą lokacją obecnego miasta Szamotuły. Obecna wieś Mutowo powstała później. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1231 gdzie odnotowano ją pod staropolską nazwą „Antiqua Schamotuli” czyli „Stare Szamotuły”, 1438 „Antiqua Schamothuli”, 1445 „Stare Myasto”, 1508 „Schamothuli Antiquum”, 1571 „Stare Miasto”, 1575 „Antiqua Szchamothuly”[5].

W zapisach historycznych pojawia się także nazwa Mątowo[3].

Historia

Okolice miejscowości były zasiedlone jednak już wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. W miejscu, w którym leżały Szamotuły Stare odkryto ślady osadnictwa od neolitu po wczesne czasy nowożytne[5].

Teren na którym leży obecna wieś Mutowo związana jest z pierwszą lokacją Starych Szamotuł jaka miała miejsce w XIII wieku. Historycy uważają, że położenie najdawniejszej wsi i kościoła św. Marcina wyznacza odkryte w początku XXI wieku cmentarzysko nowożytne, które leży nieco na południe od miejsca, w którym w 2006 odkryto ślady pierwszej lokacji miasta Szamotuły z XIII wieku. Na mapie XVIII wiecznego Karol de Perthéesa miejscowość pod nazwą „Staremiasto” zaznaczono na północ od Szamotuł, nad Samą, na południowy wschód od Szczuczyna. Lokalizację taką potwierdza wzmianka z 1510 o młynie zbożowym zwanym „Grabowiec” położonym koło Starych Szamotuł. Wiadomo zaś, że młyn ten leżał tuż na północ od Szczuczyna[5].

Archeolodzy odsłonili m. in. pozostałości dużego budynku mieszkalnego o wymiarach ok. 5 x 4,5-5 m, użytkowanego między połową XIV a połową XV wieku, a w pobliżu odkryto cmentarzysko szkieletowe, na którym znaleziono monetę króla polskiego Zygmunta I Starego z lat 1528-1531 oraz nowożytny medalion z fragmentami drewna z drzew bliskowschodnich, przywieziony na pewno z Ziemi Świętej. Cmentarz ten związany był z kościołem parafialnym św. Marcina. Na południe od wsi w jej pobliżu wsi odkryto także ślady osady oraz fragmenty naczyń z X-XIII wieku[5].

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością rycerską w dobrach szamotulskich należącą do polskiej szlachty z rodu Świdwów herbu Nałęcz, którzy od nazwy miejscowości przyjęli odmiejscowe nazwisko Szamotulskich. Od 1320 tereny, na których powstała miejscowość leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1445 miejscowość leżała w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego[5].

Pierwsze zachowane zapisy o miejscowości pochodzą ze źródeł kościelnych. Od 1298 była ona siedzibą własnej parafii kiedy biskup poznański Andrzej Zaremba podzielił swoją diecezję na archidiakonaty i do archidiakonatu większego zaliczył m.in. kościół w parafii Szamotuły Stare. W latach 1300-1306 odnotowani zostali Wojsław i Herman plebani szamotulscy. W 1412 Wawrzyniec kapłan u św. Marcina w Szamotułach, a w 1421 Adam pleban w Szamotułach Starych[5].

Okres PRL

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego. Do roku 2006 wieś nosiła nazwę Mątowo[6]. W tradycji lokalnej i niektórych zapisach występuje jako Mątowo lub Muntowo. W skład sołectwa Mutowo wchodzi położona 1 km na południowy wschód, przy drodze Szamotuły – Oborniki, osada Ludwikowo zwana także Łowizą lub Ławizą.

W centrum wsi od 1952 r. do połowy lat 90. XX wieku istniała Stacja Hodowli Roślin Ogrodniczych. Produkowano przede wszystkim nasiona, cebulki i kłącza kwiatów, a także nasiona warzyw. Stacja zajmowała się też hodowlą bydła oraz uprawą zbóż i roślin pastewnych[7].

Turystyka

We wsi rosną stare dęby i akacje. Około 5 km na północny wschód od Mutowa, nad Wartą, w pobliżu wsi Dołęga (gm. Oborniki), znajduje się rezerwat florystyczny, chroniący m.in. stanowisko skrzypu olbrzymiego[8].

Przypisy

  1. ↑ Na podstawie bazy.hoga.pl.
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 810 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. 1 2 Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 78777.
  4. ↑ Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2014-04-02].
  5. 1 2 3 4 5 6 Gąsiorowski 1992 ↓, s. 807-809.
  6. ↑ Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie ustalenia, zmiany i znoszenia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz obiektu fizjograficznego Dz. U. z 2006 r. Nr 240, poz. 1746 (ISAP).
  7. ↑ Rada Miasta i Gminy Szamotuły: Plan odnowy miejscowości Mutowo 2010-2017. [dostęp 2015-04-06].
  8. ↑ Romuald Krygiel, Paweł Mordal, Vademecum Krajoznawcze Ziemi Szamotulskiej, Szamotuły, PTTK, 2002, s. 80.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.