Nacza (gmina)
| gmina | |
| 1861–1923 | |
 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Obwód |
1861–1920: gub. witebska |
| Okręg |
1861–1919: pow. lepelski |
| Siedziba |
Szpakowszczyzna |
| Data powstania |
1861 |
| Data likwidacji |
1923 |
| Populacja (1890) • liczba ludności |
|
| Szczegółowy podział administracyjny | |
| Liczba miejscowości |
48[1] |
Położenie na mapie | |
| 55°28′09″N 28°20′14″E/55,469167 28,337222 | |
Nacza (ros. Начская волость) – dawna gmina istniejąca w latach 1861–1923. Nazwa pochodzi od dóbr Nacza[2], jednak siedzibą gminy była Szpakowszczyzna[1].
Historia
Gmina zbiorowa Nacza powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych Imperium Rosyjskiego w latach 1861–1867. Była częścią powiatu lepelskiego w guberni witebskiej[3]. W 1890 składała się z 48 miejscowości, zamieszkanych przez 3155 ludzi[4]. Około 1913 do gminy Nacza włączono obszar zniesionej gminy Żołnowo[5].
Po I wojnie światowej jednostka weszła przejściowo w skład BSRR, lecz już 2 lutego 1919 została formalnie wraz z całym powiatem lepelskim przekazana do RFSRR, nadal w składzie guberni witebskiej[6]. Już w styczniu tego samego roku włączono ją do powiatu połockiego tejże guberni[7].
Jesienią 1919 roku Wojsko Polskie zajęło część powiatu lepelskiego, w tym gminę Nacza. 9 lutego 1920 z części terenów powiatów lepelskiego i połockiego z tymczasową siedzibą w Kubliczach utworzono powiat lepelski, który wszedł w skład okręgu mińskiego[8]. Teren ten pozostawał pod polską kontrolą do maja 1920 roku, kiedy podczas ofensywy Armii Czerwonej Polacy zostali zmuszeni do odwrotu[9].
W maju 1920 gmina powrociła do składu RFSRR i powiatu połockiego. Wraz z reorganizacją podziału administracyjnego guberni witebskiej, która weszła w życie 15 marca 1923, gminę Nacza zniesiono[10].
17 lipca 1924 obszar ten włączono do BSRR w zwiazku z likwidacją dotychczasowego podziału na gubernie, powiaty i gminy na rzecz okręgów i rejonów[11].
Przypisy
- 1 2 3 Волости и важнѣйшiя селенiя Европейской Россiи. Выпускъ V. – Изданiе Центральнаго Статистическаго Комитета, Санктпетербургъ, 1886.
- ↑ Nacza, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VI: Malczyce – Netreba, Warszawa 1885, s. 854.
- ↑ Н.П. ИнфоРост, ГПИБ | Губернии : I Архангельская - XXV Нижегородская. - 1892. - (Статистика Российской империи; 15). [online], elib.shpl.ru [dostęp 2025-12-05].
- ↑ Волости и гмины 1890 года. Губернии: I Архангельская - XXV Нижегородская
- ↑ Волостныя, станичныя, сельскія, гминныя правленія и управленія, а также полицейскіе станы всей Россіи съ обозначеніем мѣста ихъ нахожденія. — Кіевъ: Изд-во Т-ва Л. М. Фишъ, 1913.
- ↑ Ивашко Ю. В. Политическая концепция создания Литовско-Белорусской Советской Социалистической Республики (декабрь 1918–1919 гг.) // Вопросы теории и практики. — 2013. — № 7 (33). — Ч. 2. — С. 51–54.
- ↑ Государственный архив в Полоцке, Путеводитель по фондам Государственного архива в Полоцке.
- ↑ Dz. Urz. ZCZW z 1920 r. Nr 9, poz. 149.
- ↑ Bitwa nad jeziorem Lepel (14–15 maja 1920) [online], TwojaHistoria.pl [dostęp 2026-08-23].
- ↑ Декрет Всероссийского Центрального Исполнительного Комитета. Об административном делении Витебской губернии. 15 февраля 1923 г.
- ↑ Постановление ЦИК БССР от 17.07.1924 об административно-хозяйственном делении БССР
Linki zewnętrzne
- Nacza, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VI: Malczyce – Netreba, Warszawa 1885, s. 854.