Nitroprusydek sodu
| |||||||||||||||||||
 | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
| Ogólne informacje | |||||||||||||||||||
| Charakterystyka fizyczna | |||||||||||||||||||
| czerwone kryształy (dihydrat)[1] | |||||||||||||||||||
| Wzór chemiczny |
Na2[Fe(CN)5NO] | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| • zapis Hilla |
C5FeN6Na2O | ||||||||||||||||||
| Masa molowa |
261,87 g/mol | ||||||||||||||||||
| Identyfikacja | |||||||||||||||||||
| Numer CAS |
14402-89-2 (bezwodny) | ||||||||||||||||||
| PubChem | |||||||||||||||||||
| DrugBank | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | |||||||||||||||||||
Nitroprusydek sodu, Na2[Fe(CN)5NO] – nieorganiczny związek chemiczny, sól kompleksowa zawierająca jako atom centralny żelazo na II stopniu utlenienia. Występuje w postaci dwuhydratu, Na2[Fe(CN)5NO]·2H2O.
Zastosowania w chemicznej analizie jakościowej
Używa się go w analizie elementarnej do wykrywania siarki w związkach organicznych. Badany związek należy najpierw stopić z metalicznym sodem, a następnie rozpuścić w wodzie. Pojawienie się ciemnopurpurowego zabarwienia po dodaniu niewielkiej ilości ok. 0,1% roztworu nitroprusydku sodu świadczy o obecności siarki w badanej substancji[4][5.1].
Jest także odczynnikiem stosowanym w tzw. próbie Legala, pozwalającej na wykrywanie metyloketonów, CH3−C(=O)−R. Pozytywny wynik to pojawienie się brunatnoczerwonego zabarwienia, przechodzącego w niebieskie po dodaniu kilku kropli lodowatego kwasu octowego[5.2].
Zastosowania w medycynie
Stosowany jest jako lek hipotensyjny w stanach nagłych, np. przełomu nadciśnieniowego oraz podczas zabiegów operacyjnych. W organizmie uwalnia tlenek azotu, NO, który powoduje rozszerzenie tętniczek przedwłosowatych oraz zawłosowatych naczyń żylnych. Może być podawany wyłącznie w postaci ciągłego wlewu dożylnego przy ścisłym monitorowaniu stanu pacjenta. Efekt hipotensyjny ściśle zależy od dawki, a ciśnienie krwi można obniżyć tą metodą do każdej założonej wartości. Jego działanie jest natychmiastowe, a biologiczny okres półtrwania bardzo krótki – działanie kończy się wraz z zakończeniem podawania. Przy przedłużonym stosowaniu (powyżej dwóch dni) pojawiają się efekty niepożądane, związane z toksycznymi metabolitami: cyjankami i tiocyjanianami[6][7].
Przypisy
- 1 2 3 CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R. Lide (red.), wyd. 88, Boca Raton: CRC Press, 2007, s. 4-60, ISBN 978-0-8493-0488-0 (ang.).
- 1 2 3 Sodium Nitroprusside [online], ChemCAS [dostęp 2014-01-11] (ang.).
- ↑ Nitroprusydek sodu [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: 71778 [dostęp 2014-01-11].
- ↑ Arthur Israel Vogel, Preparatyka organiczna, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1984, s. 800–802, ISBN 978-83-204-3152-0.
- Barbara Drożdż, Analiza jakościowa związków organicznych [online] [dostęp 2013-01-11] [zarchiwizowane z adresu 2012-09-16].
- ↑ Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie, Andrzej Szczeklik (red.), t. I, Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005, s. 327, ISBN 83-7430-031-0.
- ↑ Ernst Mutschler, Farmakologia i Toksykologia, wyd. 2, Wrocław: MedPharm Polska, 2010, s. 579–580, ISBN 978-83-60466-81-0.
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.