Nowa Osuchowa

Nowa Osuchowa

Nowe Osuchowo

wieś
Jeden z drewnianych domów we wsi
Państwo	Polska
Województwo	mazowieckie
Powiat	ostrowski
Gmina	Ostrów Mazowiecka
Wysokość	117 m n.p.m.
Liczba ludności (2021)	399[1][2]
Strefa numeracyjna	29
Kod pocztowy	07-308[3]
Tablice rejestracyjne	WOR
SIMC	0516838[4]
Położenie na mapie gminy wiejskiej Ostrów Mazowiecka Nowa Osuchowa
Położenie na mapie Polski Nowa Osuchowa
Położenie na mapie województwa mazowieckiego Nowa Osuchowa
Położenie na mapie powiatu ostrowskiego Nowa Osuchowa
52°44′51″N 21°44′00″E/52,747500 21,733333[5]

Nowa Osuchowa (nazwa oboczna: Nowe Osuchowo^[5]) – wieś sołecka^[6] w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Ostrów Mazowiecka^[4][7].

Nazwa wsi (rdzeń osuch) oznacza podmokłą wyspę na bagnie powstałą po opadnięciu wody i osuszeniu terenu^[8]. Pierwsza udokumentowana wzmianka o wsi pochodzi z 1203^[9]. Z czasem wieś rozrosła się i podzieliła się na Nową i Starą Osuchową^[10]. W 1827 we wsi rządowej Osuchowo (dzielonej na Nowe i Stare) istniało 59 domów, w których mieszkało 390 osób^[11]. Około 1886 w 60 domach mieszkało 461 osób^[12].

Włościanie ze wsi walczyli w powstaniu styczniowym, w 1863, w bitwie pod Nagoszewem, pod Porębą, pod Łączką i Wiśniewem^[10].

W okresie międzywojennym Nowa Osuchowa leżała w województwie białostockim, w powiecie ostrowskim, w gminie Poręba. Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku wieś zamieszkiwało 206 osób, wszystkie wyznania rzymskokatolickiego i polskiej narodowości. Było tu 35 budynków mieszkalnych^[13]. Miejscowość podlegała pod sąd grodzki w Ostrowi Mazowieckiej i okręgowy w Łomży, najbliższy urząd pocztowy mieścił się w Porębie^[14].

W 1935 we wsi wykopano stawy rybne^[15][16], od 2025 chronione w ramach rezerwatu przyrody Stawy Osuchowskie.

W roku szkolnym 1930/1931 we wsi istniała dwuklasowa szkoła powszechna. Izby lekcyjne wynajmowano u gospodarzy. Uczyło się tu 158 osób, zorganizowano 2 etaty nauczycielskie^[10]. W 1935 zbudowano i oddano do użytku drewniany budynek szkoły. Od 1962 działała w nim świetlica wiejska. Budynek rozebrano w 2000^[9] lub 2001^[10].

W 1955 we wsi powstała Ochotnicza Straż Pożarna^[9]. Dekadę później^[9] (lub w 1962)^[10] do użytku oddano budynek murowanej szkoły^[9]. Szkoła nosi imię Wojciecha Jastrzębowskiego^[17], choć proponowano, by patronką była Maria Żywirska^[9].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

W połowie lat 90. XX wieku nazwę wsi zmieniono z Osuchowa Nowa na Nowa Osuchowa^[10].

W 2002 w miejscowości istniało 138 gospodarstw domowych. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021 we wsi mieszkało 399 osób. W latach 1998–2021 liczba zamieszkałych we wsi zmalała o 17%^[18].

1 czerwca 2016 roku w trakcie prac przy budowie drogi S8 na terenie miejscowości odkryto cmentarz polowy z okresu I wojny światowej ze szczątkami 24 żołnierzy armii niemieckiej^[19].

W 2018 we wsi odsłonięto Pomnik Powstańców Styczniowych powstały według projektu Roberta Szydlika^[9]. W kolejnym roku odsłonięto pomnik Kurpia Białego. Figura została wykonana na podstawie świątków autorstwa rzeźbiarza Jana Szydlika (1949–2000)^[9][20]. Postać Kurpia stoi na cokole, na którym umieszczono napis KURP BIAŁY 2019, a niżej rzeźbę kota, wyrażającą szacunek dla zwierząt. Autorem pomysłu, aranżacji i posągu jest artysta plastyk Artur Szydlik^[15][20][21]. Biała rzeźba w zestawieniu z czerwonym cokołem nawiązuje do polskiej flagi^[15].

W 2021 przy wjeździe do wsi zamontowano witacz zaprojektowany przez artystę plastyka Artura Szydlika^[15].

Wieś jest miejscem kultu Matki Bożej i celem pielgrzymek. Kult Matki Bożej rozwinął się w związku z objawieniami na początku XX wieku (począwszy od 1910)^[22][23]. Dla ich upamiętnienia w pobliskim lesie wybudowano drewnianą kapliczkę. Spłonęła 1 lipca 1929 wraz z obrazem Matki Boskiej Osuchowskiej. W odbudowanej kaplicy umieszczono nowy obraz, który następnie przeniesiono do kościoła parafial­nego. Na jego miejscu w kaplicy umieszczono kopię cudownego obrazu^[24][25][26]. Kult maryjny rozwijał się i doprowadził do budowy murowanej świątyni, wreszcie wydzielenia się z parafii Poręba nowej parafii św. Apostołów Piotra i Pawła (1976)^[24][25]. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Ostrów Mazowiecka Chrystusa Dobrego Pasterza^[22].

• Osuchowo ''Nowe i Stare'', [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII: Netrebka – Perepiat, Warszawa 1886, s. 742 .
• Strona internetowa wsi