Operacja Lehrgang

Operacja Lehrgang (niem. Unternehmen Lehrgang, tłumaczona również jako operacja Curriculum) – kryptonim ewakuacji wojsk niemieckich i włoskich z Sycylii podczas II wojny światowej. Dzięki rozpoczętej w połowie sierpnia 1943 roku operacji udało się ewakuować ponad 100 000 żołnierzy z Sycylii, która od lipca była celem alianckiej inwazji desantowej.

Słowo Lehrgang można przetłumaczyć jako kurs lub instruktaż^[1]. Robert M. Citino proponuje tłumaczenie „kierunek studiów” lub „program nauczania”^[2].

Lehrgang to kryptonim nadany przez Niemców ewakuacji wojsk Osi z Sycylii, przeprowadzonej między 11 a 17 sierpnia 1943 roku^[3]. Po rozpoczęciu inwazji aliantów na Sycylię, OKW i dowódca naczelny Grupy Armii „C” (obejmującej wszystkie siły niemieckie we Włoszech), Albert Kesselring, szybko doszli do wniosku, że należy uniknąć powtórzenia masowej kapitulacji wojsk niemieckich pod koniec kampanii tunezyjskiej w maju 1943 roku i że zorganizowany odwrót z Sycylii jest lepszy niż obrona do ostatniego człowieka. Pierwszym oficjalnym sygnałem przygotowań do ewakuacji było spotkanie wyższych oficerów operacyjnych we Frascati, któremu przewodniczył gen. Siegfried Westphal, szef sztabu Kesselringa, który przedstawił szczegóły dotyczące operacji Lehrgang^[4]. Plan ewakuacji został zatwierdzony przez Kesselringa 2 sierpnia, a jego wykonanie powierzył 8 sierpnia niemieckiemu dowódcy sił Osi na Sycylii, gen. płk. Hansowi-Valentinowi Hube^[5].

Operacja zakończyła się, gdy najbardziej wartościowa jednostka niemiecka na Sycylii, 1 Dywizja Pancerno-Spadochronowa „Hermann Göring”, zakończyła ewakuację w nocy 16/17 sierpnia. Wcześniej 29 Dywizja Grenadierów Pancernych zakończyła ewakuację 15/16 sierpnia, a 15 Dywizja Grenadierów Pancernych 11/12 sierpnia^[5].

Ogółem ewakuacja między 11 a 17 sierpnia objęła 39 569 żołnierzy Wehrmachtu wraz z uzbrojeniem, 27 czołgami, 9065 innymi pojazdami, 94 ciężkimi działami, 1100 tonami amunicji i 970 tonami paliwa. Między 3 a 17 sierpnia z Sycylii do Włoch kontynentalnych dotarło łącznie 62 000 włoskich żołnierzy^[3]. Operację nadzorował kpt. Gustav Freiherr von Liebenstein, dowódca transportu morskiego (niem. Seetransportführer) w Cieśninie Mesyńskiej^[6] .

Pomimo alianckich ataków powietrznych straty Osi podczas ewakuacji były bardzo niskie dzięki wystarczającemu zabezpieczeniu przeciwlotniczemu^[7].

• Robert M. Citino: The Wehrmacht Retreats: Fighting a Lost War, 1943. University Press of Kansas, 2012. ISBN 978-0-7006-1826-2. (ang.).
• Carlo D’Este: Bitter Victory: The Battle for Sicily 1943. London: Arum Press, 1988. ISBN 978-1-84513-329-0. (ang.).
• Das Ende des nordafrikanischen Feldzugs und der Krieg in Italien 1943 bis 1945. W: Gerhard Schreiber: Die Ostfront 1943/44: Der Krieg im Osten und an den Nebenfronten. Das Deutsche Reich und der Zweite Weltkrieg. Karl-Heinz Frieser (red.). T. 8. Munich: Deutsche Verlags-Anstalt, 2007, s. 1100–1162. ISBN 978-3-421-06235-2. (niem.).
• Jürgen Rohwer, Gerhard Hümmelchen: Chronology of the War at Sea, 1939–1945, Volume Two: 1943–19. Arco Publishing, 1974. ISBN 978-0-668-03401-2. (ang.).
• Steven J. Zaloga: Sicily 1943: The Debut of Allied Joint Operation. Osprey Publishing, 2013. ISBN 978-1-78096-127-9. (ang.).