Cztery Dni Neapolu

Cztery Dni Neapolu
II wojna światowa, kampania włoska
Ilustracja
Włoscy partyzanci świętują wyzwolenie Neapolu
Czas

27–30 września 1943

Miejsce

Neapol

Terytorium

Włochy

Przyczyna

kapitulacja i okupacja Włoch przez Niemców,
represyjna polityka okupacyjna w Neapolu

Wynik

zwycięstwo włoskich partyzantów,
wyzwolenie Neapolu przez aliantów

Strony konfliktu
 III Rzesza
 Włoska Republika Socjalna 		neapolitańscy powstańcy
Siły
20 000 1589[1]
Straty
54–96 zabitych 168 zabitych bojowników,
159 zabitych nieuzbrojonych cywilów,
162 rannych
(w tym 75 bardzo ciężko)
Położenie na mapie Włoch
Mapa konturowa Włoch, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „miejsce bitwy”
40°49′59,8800″N 14°15′00,0000″E/40,833300 14,250000

Cztery Dni Neapolu (wł. Quattro giornate di Napoli) – spontaniczne powstanie mieszkańców Neapolu przeciwko okupującym miasto wojskom niemieckim, które trwało od 27 do 30 września 1943 roku. Włoski ruch oporu toczył walki uliczne z wojskami niemieckimi, aż do momentu wkroczenia do miasta wojsk alianckich 1 października.

Tło

1 września 1943 roku Neapol padł ofiarą alianckiego nalotu, w którym zginęło 22 000 osób, duża część miasta została zniszczona, infrastruktura miejska sparaliżowana, a 100 000 mieszkańców z dnia na dzień stało się bezdomnymi. 8 września 1943 roku wszedł w życie rozejm między Włochami a aliantami, a włoskie siły zbrojne w regionie wycofywały się w chaosie w kierunku miasta. Włoski kontyngent szybko stracił organizację i dyscyplinę, a dowództwo zdezerterowało, oddając miasto w ręce wojsk niemieckich[1].

W dniach po zawieszeniu broni nasiliły się protesty i akty nieposłuszeństwa wobec niemieckiego dowództwa wojskowego ze strony ludności Neapolu. 10 września działania te przybrały krwawy obrót. W pobliżu Piazza del Plebiscito neapolitańczycy zablokowali niemieckie pojazdy, zabijając trzech niemieckich marynarzy i trzech żołnierzy armii niemieckiej. Niemcy zareagowali natychmiast, podpalając bibliotekę uniwersytecką[1].

12 września na ulicach Neapolu znowu zginęło kilku niemieckich żołnierzy. W odpowiedzi 22 września 4000 mieszkańców wezwano do pracy przymusowej w północnych Włoszech i Niemczech[2]. Tego samego dnia niemiecki komendant miasta, płk Walter Schöll, skutecznie wprowadził wojskową okupację miasta przez wojska niemieckie, ogłaszając godzinę policyjną i stan oblężenia. 23 września Schöll nakazał ewakuację wszystkich cywilów zamieszkujących nadmorskie tereny miasta w ciągu 20 godzin, co było przygotowaniem do zniszczenia portu. Rozkazy o zgłoszeniu się do pracy przymusowej i opuszczeniu dzielnic nadmorskich zostały jednak zignorowane przez mieszkańców. W odpowiedzi Schöll wysłał żołnierzy, aby egzekwowali rozkazy siłą, nakazując zabicie 100 Włochów za każdego Niemca[1].

Ostateczną przyczyną wybuchu buntu mieszkańców było wezwanie wszystkich mężczyzn z Neapolu w wieku 18–33 lat do obowiązkowej służby wojskowej w oddziałach tzw. Włoskiej Republiki Socjalnej[1].

Przebieg powstania

27 września wojska niemieckie pojmały około 8000 neapolitańczyków. W odpowiedzi około 400–500 mieszkańców miasta rozpoczęło zbrojne powstanie. W całym mieście wybuchły walki między niemieckimi żołnierzami a pospiesznie uzbrojonymi rebeliantami. Celem powstańców były wojskowe składy broni, strategiczne punkty oraz więzienia i areszty, w których przetrzymywano pojmanych obywateli. W obliczu plotek o rychłym lądowaniu aliantów, Niemcy rozpoczęli ewakuację jednostek wojskowych z miasta[1].

W kolejnych dniach powstanie trwało dalej, a coraz więcej mieszkańców przyłączało się do rebeliantów. Ponieważ w mieście nie było komórek Komitetu Wyzwolenia Narodowego, działania rebeliantów były całkowicie kontrolowane przez proklamowanych lokalnie przywódców. 29 września wojska niemieckie zaczęły używać czołgów i artylerii przeciwko powstańcom. Rozpoczęły się zacięte walki o kontrolę nad lotniskiem Capodichino. Jednocześnie trwały negocjacje między niemieckim biurem komendanta a przedstawicielami rebeliantów w sprawie uwolnienia pojmanych obywateli Neapolu w zamian za swobodne opuszczenie miasta przez wojska niemieckie. 30 września wojska niemieckie niemal całkowicie opuściły miasto, pozostawiając po sobie spalone Archiwa Historyczne Neapolu, zawierające liczne historyczne dokumenty opisujące historię miasta od czasów średniowiecza. Ostatnim aktem zemsty ze strony Niemców było ostrzelanie miasta z dział rozmieszczonych w lasach Capodimonte, co spowodowało ofiary wśród cywilów[1].

1 października, o godzinie 9:30, wojska alianckie wkroczyły do miasta. Pod koniec dnia feldmarszałek Albert Kesselring doniósł o pomyślnym wycofaniu wojsk niemieckich z miasta. Według różnych źródeł w powstaniu zginęło do 168 bojowników i 159 cywilów[1].

Pamięć

Za akt oporu przeciwko okupacji i pomyślnie przeprowadzone powstanie miasto Neapol zostało odznaczone Złotym Medalem za Męstwo Wojskowe[1].

Zryw mieszkańców upamiętnia film Cztery dni Neapolu z 1962 roku[3].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Silvia Boverini: Iniziano le 4 giornate di Napoli il 27 settembre 1943. MeDiaRe, 2018-09-27. [dostęp 2026-03-22]. (wł.).
  2. ↑ Maria de Blasio Wilhelm: The Other Italy – The Italian Resistance in World War II. New York: Norton, 1988, s. 45. ISBN 978-0393350142. (ang.).
  3. ↑ Cztery dni Neapolu w bazie IMDb (ang.)
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.