Parchowo

Parchowo
Parchòwò
wieś
Ilustracja
Kościół pw. św. Mikołaja
Państwo

 Polska

Województwo

 pomorskie

Powiat

bytowski

Gmina

Parchowo

Liczba ludności (2024)

1307[1]

Strefa numeracyjna

59

Kod pocztowy

77-124[2]

Tablice rejestracyjne

GBY

SIMC

0748840[3]

Położenie na mapie gminy Parchowo
Mapa konturowa gminy Parchowo, w centrum znajduje się punkt z opisem „Parchowo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Parchowo”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Parchowo”
Położenie na mapie powiatu bytowskiego
Mapa konturowa powiatu bytowskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Parchowo”
Ziemia54°12′23″N 17°40′06″E/54,206389 17,668333[4]

Parchowo, dodatkowa nazwa w języku kaszubskim Parchòwò[5] (niem. Parchau[6]) – wieś w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Parchowo[7][3]. Duża kaszubska wieś, na zachodnim skraju Pojezierza Kaszubskiego, o charakterze letniskowym.

Wieś jest siedzibą sołectwa Parchowo[8] i gminy Parchowo.

Leży przy trasie drogi wojewódzkiej nr 228 (Kartuzy-Klukowa Huta-Sulęczyno-Bytów), znajdują się tu również placówka Ochotniczej Straży Pożarnej i liczne kwatery agroturystyczne.

Wieś królewska położona była w II połowie XVI wieku w powiecie mirachowskim województwa pomorskiego[9]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Integralne części wsi Parchowo[7][3]
SIMCNazwaRodzaj
0748885Frydrychowoprzysiółek
0748856Karłowoczęść wsi (do 2023 r.)
0748891Parchowski Bórprzysiółek
0748900Parchowski Młynprzysiółek
0748862Wiślanyczęść wsi
0748879Zielony Dwórczęść wsi (do 2023 r.)

Historia

Pierwsze wzmianki o Parchowie pochodzą z roku 1253[10]. Od roku 1309 po zdobyciu Pomorza Gdańskiego przez zakon krzyżacki pod administracją zakonną. Od roku 1466 własność królewska i siedziba starostwa niegrodowego (większość starostów pochodziła z rodów Szczepańskich i Krokowskich). Od 1772 r. Parchowo znajdowało się na terenach objętych administracją zaboru pruskiego.

Na koniec 1892 r. miejscowość wraz z przysiółkami liczyła 684 osób. Językiem kaszubskim jako ojczystym porozumiewało się 551 mieszkańców, 133 niemieckim[11].

Od 5 listopada 1906 r. do co najmniej końca lutego 1907 r. (lub dłużej) w miejscowej szkole elementarnej odbył się strajk dzieci przeciwko nauczaniu religii w języku niemieckim. Z uczestników strajku znane są następujące nazwiska: Błaszkowski, Gliszczyński, F. Kuba, Kotłowski, W. Kozikowski, W. Lilla, A. Mądry, F. Neumiller, J. Pawłowski, W. Pircha, W. Radomska, W. Skwierska, Szulter, L. Waleska, W. Żywicki. Strajk był elementem znacznie większej akcji biernego oporu wobec pruskich władz szkolnych, która na przełomie 1906 i 1907 r. objęła ponad 460 (!) szkół w prowincji Prusy Zachodnie, czyli przedrozbiorowe Pomorze Gdańskie, Powiśle, ziemię chełmińską i ziemię lubawską oraz część Krajny. Inspiracją dla strajków pomorskich były wcześniejsze działania dzieci w prowincji wielkopolskiej, ze słynnym strajkiem we Wrześni (1901) na czele[12].

Po I wojnie światowej Parchowo wróciło do Polski. Wieś należała do ówczesnego powiatu kartuskiego II Rzeczypospolitej. W latach okupacji niemieckiej działały tu ugrupowania ruchu oporu Gryfa Pomorskiego. Po II wojnie światowej do połowy lat 50. Parchowo znajdowało się w ówczesnym województwie gdańskim. W połowie lat 50. wieś, podobnie jak i całą gminę przyłączono do nowo utworzonego województwa koszalińskiego.

Zabytki

Według rejestru zabytków NID[13] na listę zabytków wpisany jest kościół parafialny pw. św. Mikołaja z 1854, nr rej.: A-1242 z 2.11.2004.

Kościół jest neogotycki z barokowym wyposażeniem wnętrza. Ponadto we wsi znajduje się XVIII- i XIX-wieczna kaszubska zabudowa wiejska oraz pałac szlachecki z XIX wieku (obecnie siedziba ośrodka opieki społecznej)[14].

Związani z Parchowem

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Raport o stanie gminy Parchowo w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 4
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 903 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. 1 2 3 GUS. Rejestr TERYT.
  4. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 97299.
  5. ↑ 24.05.2010 r., Uchwała Rady Gminy Parchowo Nr XLI/272/2010. Numer przypisany dodatkowej nazwie miejscowości lub obiektu fizjograficznego w MSWiA - NM/36-20
  6. ↑ Prussia (Kingdom) Statistisches Landesamt, Gemeindelexikon für die regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln: Auf grund der ergebnisse der volkszählung vom. 1. Dezember 1910 und anderer amtlicher quellen bearbeitet vom Königlich Preussischen Statistischen Landesamte, verlag des Königlichen Statistischen Landesamts, 1912, s. 28 [dostęp 2025-06-30] (niem.).
  7. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP)).
  8. ↑ Strona gminy, sołectwa i sołtysi
  9. ↑ Prusy Królewskie w drugiej połowie XVI wieku : suplement. Cz. 1, Mapy, plany, Warszawa 2021, k. 1.
  10. ↑ Parchowo, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII: Netrebka – Perepiat, Warszawa 1886, s. 862.
  11. ↑ Stefan Ramułt, Statystyka ludności kaszubskiej, Akademia Umiejȩtności, 1899, s. 91 [dostęp 2025-06-30].
  12. ↑ L. Burzyńska-Wentland, Strajki szkolne w Prusach Zachodnich w latach 1906−1907, Gdańsk 2009, s. 218.
  13. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2026, s. 4 [dostęp 2016-08-20].
  14. ↑ Piotr Skurzyński, Pomorze, Warszawa: Wyd. Muza S.A., 2007, s. 189, ISBN 978-83-7495-133-3.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.