Połonicznik nagi

Połonicznik nagi
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

goździkopodobne

Rząd

goździkowce

Rodzina

goździkowate

Rodzaj

połonicznik

Gatunek

połonicznik nagi

Nazwa systematyczna
Herniaria glabra L.
Sp. Pl.: 218 (1753)[3]
Pokrój

Połonicznik nagi (Herniaria glabra L.) – gatunek rośliny z rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae). Występuje niemal w całej Europie, w północno-zachodniej Afryce, w zachodniej i środkowej Azji. Jako introdukowany rośnie w północnej Europie, w Japonii i w Ameryce Północnej[4][3]. W Polsce jest rozpowszechniony na obszarze niemal całego kraju, rzadszy jest w Bieszczadach, na Przedgórzu Sudeckim i Nizinie Śląskiej[5].

Morfologia

Pokrój
Żółtawozielona[6], naga lub pokryta bardzo krótkimi, prostymi włoskami roślina zielna (czasem u nasady nieco drewniejąca) o pędach ścielących się lub czasem lekko wzniesionych, silnie rozgałęzionych[7], osiągających zwykle do 15, rzadko do 30 długości[8].
Liście
Naprzeciwległe, z dwoma drobnymi (ok. 1 mm długości), błoniastymi, białawymi przylistkami o orzęsionych brzegach. Liście drobne, do 10 mm długości i 5 mm szerokości, eliptyczne lub eliptycznojajowate, całobrzegie, z tępym lub zaostrzonym wierzchołkiem, u nasady zwężone i z krótkim ogonkiem[7].
Kwiaty
Siedzące zebrane po 5–12 w gęste grona wyrastające w kątach liści. Działki kielicha w liczbie 5 są żółtozielone, ok. 1 mm długie, jajowate i tępe. Płatki korony są szydłowate i białe. Pręcików od 3 do 5. Słupek kulistawy z siedzącymi znamieniem[7].
Owoce
Kulistawe lub owalne, jednonasienne torebki wystające nieco poza trwały kielich. Nasiono jest brązowe lub czarne, kształtu soczewkowatego, połyskujące, o długości do 0,8 mm[7].

Biologia i ekologia

Roślina jednoroczna lub dwuletnia[7], hemikryptofit[8]. Kwitnie od czerwca do października[8].

Rośnie na glebach piaszczystych[8] i na żwirowiskach[7], unika gleb zasobnych w wapń[6]. Zajmuje miejsca nasłonecznione, najczęściej na przydrożach i odłogach[7], poza tym na piaszczystych polach, na pastwiskach, śmietniskach[6].

W fitosocjologii jest to gatunek charakterystyczny dla All. Vicio lathyroidis-Potentilion i Ass. Sclerantho-Herniarietum[9].

Zastosowanie

Roślina lecznicza

  • Działanie: nieznaczne działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie, zwłaszcza dróg moczowych; dość słabe działanie moczopędne. Przetwory z połonicznika wywierają działanie przeciwbakteryjne na drobnoustroje znajdujące się w drogach moczowych, w tym również na szczepy oporne na antybiotyki i chemioterapeutyki.
  • Surowiec zielarski: Ziele połonicznika (Herba Herniariae)[6]
  • Skład chemiczny: saponiny trójterpenowe – tzw. glabrozydy (11%), flawonoidy do 2,5% (np. hiperozyd, kwercetyna, narcyzyna), pochodne hydroksykumaryny ok. 0,2 (herniaryna, umbeliferon, skopoletyna), kwasy organiczne (m.in. kwas glikolowy, kwas glicerolowy), ślady olejku eterycznego, garbniki, sole mineralne.
  • Zbiór i suszenie: od czerwca do października zbiera się rozkwitające rośliny o jednolitej zielonej barwie, ścinając je pod pierwszym rozgałęzieniem, bez najniższej części łodygi, zwykle zdrewniałej. Suszy się w miejscach zacienionych i przewiewnych.
  • Przeciwwskazania: Ostre zapalenie kłębków nerkowych, krwawienia oraz ostry nieżyt żołądka i dwunastnicy, zmiany nowotworowe w obrębie dróg moczowych[10].

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ Peter F. Stevens, Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-12] (ang.).
  3. 1 2 Herniaria glabra L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2026-05-01].
  4. ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  5. ↑ Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, Adam Zając, Maria Zając (red.), Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 275, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957.
  6. 1 2 3 4 Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 Małgorzata Jagiełło, Herniaria L., Połonicznik, [w:] Adam Jasiewicz (red.), Flora Polski. Rośliny naczyniowe, t. III, Kraków: PAN, 1992, s. 313-314, ISBN 83-85444-06-8, OCLC 749726292.
  8. 1 2 3 4 Lucjan Rutkowski, Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 145, ISBN 83-01-14342-8.
  9. ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  10. ↑ Aleksander Ożarowski, Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy, Warszawa 1982: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, s. 158, ISBN 83-200-0640-6.

Bibliografia

  • A. Ożarowski, W. Jaroniewski, Rośliny lecznicze, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1989, ISBN 83-202-0472-0
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.