Powiat karkonoski

powiat karkonoski
powiat
Ilustracja
Panorama wsi Janowice Wielkie
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Data powstania

1 stycznia 1999

TERC

0206

Siedziba

Jelenia Góra

Starosta

Mirosław Górecki

Powierzchnia (2025)

627,16 km²

Populacja (2024)
• liczba ludności


59 864

• gęstość

95 os./km²

Urbanizacja

41,6%

Nr kierunkowy

75

Kod pocztowy (2025)

58-5XX[a]

Tablice rejestracyjne

DJE

Adres urzędu:
ul. Jana Kochanowskiego 10
58-500 Jelenia Góra
Szczegółowy podział administracyjny
Plan powiatu karkonoskiego
Liczba gmin miejskich

4

Liczba gmin wiejskich

5

Liczba sołectw

44

Liczba miejscowości

51

Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa
50°51′31,8″N 15°39′34,7″E/50,858833 15,659639
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej

Powiat karkonoski (w latach 1999–2020 pod nazwą powiat jeleniogórski[1]) – powiat w Polsce, w południowo-zachodniej części województwa dolnośląskiego. Jego siedzibą - niewchodzącą jednak w jego skład - jest miasto Jelenia Góra.

Podział administracyjny

Powiat karkonoski (wówczas pod nazwą jeleniogórski) utworzono 1 stycznia 1999 wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami a gminami[2]. Znalazły się w nim tereny wcześniej usytuowane w znoszonym województwie jeleniogórskim[3][4].

Obszar powiatu określono w kształcie podobnym do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 r.[5][6][7] – jedyną różnicą są tereny, które w 1976 r. i 1998 r. włączono do Jeleniej Góry (miasta Cieplice Śląskie-Zdrój i Sobieszów oraz miejscowość Maciejowa z gminy Janowice Wielkie)[8][9].

Z powiatem karkonoskim graniczą następujące jednostki[10]:

Dodatkowo, od zachodu, północy i wschodu powiat otacza Jelenią Górę, a od południa graniczy z krajami hradeckim i libereckim w Czechach.

W skład powiatu wchodzi 9 gmin: 4 miejskie oraz 5 wiejskich. Na jego terenie położone są cztery miasta: Karpacz, Kowary, Piechowice oraz Szklarska Poręba[11].

Gmina[11] Pow.
(2025)[12.1]		 Ludność
(2024)[12.1]		 Siedziba[13]
TERYT Typ Nazwa
0206011 miejska Karpacz 37,99 4140 —
0206021 miejska Kowary 37,38 9520 —
0206031 miejska Piechowice 43,17 5668 —
0206041 miejska Szklarska Poręba 75,44 5588 —
0206052 wiejska Janowice Wielkie 57,87 4046 Janowice Wielkie
0206062 wiejska Jeżów Sudecki 94,28 8002 Jeżów Sudecki
0206072 wiejska Mysłakowice 87,97 9545 Mysłakowice
0206082 wiejska Podgórzyn 82,51 8111 Podgórzyn
0206092 wiejska Stara Kamienica 110,55 5244 Stara Kamienica

Od powstania powiatu, dokonano dwóch nieudanych prób zmian jego granic:

Zmiana nazwy powiatu

W 2012 r. samorządowcy z Karpacza i Szklarskiej Poręby wysunęli projekt zmiany nazwy powiatu na powiat karkonoski[16]. W 2020 r. do ministra właściwego do spraw administracji publicznej wpłynął wniosek Rady Powiatu Jeleniogórskiego w tej sprawie. Intencja zmiany została uzasadniona względami identyfikacyjnymi i promocyjnymi. Według radnych, po zmianie nazwy powiat byłby utożsamiany z Karkonoszami, jego główną atrakcją turystyczną, nie zaś z Jelenią Górą, która jedynie pełni funkcję jego siedziby, nie wchodząc jednocześnie w jego skład. Podniesiono również argument stworzenia przez gminy powiatu wspólnej „Marki Karkonosze”, w ramach której promowany jest cały region[17]. Rada Ministrów przychyliła się do argumentacji wnioskodawców i 29 lipca 2020 r. wydała rozporządzenie, na mocy którego z dniem 1 stycznia 2021 powiat jeleniogórski zmienił nazwę na powiat karkonoski[1].

Pokrycie terenu

Powiat karkonoski według danych z 2025 r. zajmował powierzchnię 627,16 km², co stanowiło 3,1% powierzchni województwa dolnośląskiego. Pod względem powierzchni zajął 17. lokatę spośród 26 powiatów w województwie oraz 243. miejsce wśród 314 powiatów Polski[12.2]. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty leśne (50,8%) oraz rolne (40,8%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 7,2% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 1,1%[18].

Pokrycie terenu w powiecie karkonoskim
stan na 1 stycznia 2025[18]

Demografia

Liczba mieszkańców w powiecie karkonoskim w latach 1998–2024
Źródło: Bank Danych Lokalnych[19]. Stan w dniu 31 grudnia.

Według stanu z 31 grudnia 2024 w powiecie karkonoskim zamieszkiwało 59 864 mieszkańców: 31 010 kobiet (51,8% ludności) i 28 854 mężczyzn (48,2%), czyli 2,1% ludności województwa dolnośląskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 95 osób na km². Pod względem ludności powiat karkonoski zajął w 2024 r. 13. miejsce spośród 26 powiatów w województwie oraz 189. lokatę wśród 314 powiatów Polski[12.2].

Wskaźnik urbanizacji wyniósł 41,6%; w miastach w tym dniu mieszkało 24 916 osób, zaś na wsi 34 948 osób[19].

Sytuacja demograficzna w powiecie karkonoskim
stan na 31 grudnia 2024[19]
Piramida wieku mieszkańców powiatu karkonoskiego
stan na 31 grudnia 2024[19]

Gospodarka

30 listopada 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie obejmowała ok. 1,6 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 8,1% do aktywnych zawodowo[20].

Starostowie powiatu

Karkonosze – jedna z największych atrakcji w powiecie karkonoskim

Do 31 grudnia 2020 na czele zarządu powiatu stał starosta jeleniogórski. Jego tytuł uległ zmianie 1 stycznia 2021, wraz z wejściem w życie nowego statutu powiatu[21].

Na podstawie źródła[22]:

Starostowie jeleniogórscy

  • Ryszard Brol (13 listopada 1998 – 28 listopada 2002)
  • Jacek Włodyga (29 listopada 2002 – 15 grudnia 2014)
  • Anna Ewa Konieczyńska (15 grudnia 2014 – 22 listopada 2018)
  • Krzysztof Wiśniewski (22 listopada 2018 – 31 grudnia 2020)

Starostowie karkonoscy

  • Krzysztof Wiśniewski (1 stycznia 2021 – 17 lutego 2026)
  • Mirosław Górecki (od 17 lutego 2026)[23]

Współpraca międzynarodowa

W lipcu 2007 r. powiat zawarł umowę partnerską z powiatem Bamberg w Bawarii[24][25].

Uwagi

  1. ↑ Poza numerami 58-506 oraz 58-570, wykorzystywanymi tylko w Jeleniej Górze.

Przypisy

  1. 1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2020 r. w sprawie zmiany nazwy powiatu jeleniogórskiego na powiat karkonoski (Dz. U. z 2020 r. poz. 1331 (ISAP)).
  2. ↑ Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603 (ISAP)).
  3. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw (Dz. U. z 1996 r. Nr 130, poz. 612 (ISAP)).
  4. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652 (ISAP)).
  5. ↑ Wykaz powierzchni jednostek podziału terytorialnego dla potrzeb statystycznych: stan w dniu 1 I 1974 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, 1974, s. 211.
  6. ↑ Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1974 r. do 1 I 1975 r. włącznie, stat.gov.pl, Warszawa, marzec 1975, s. 2-3 [dostęp 2024-09-22] (pol.).
  7. ↑ Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1975 r. do 31 V 1975 r. włącznie, stat.gov.pl, Warszawa, sierpień 1975, s. 1-3 [dostęp 2024-09-22] (pol.).
  8. ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 24 czerwca 1976 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast w województwach: bielskim, jeleniogórskim, kaliskim, płockim i toruńskim (Dz. U. z 1976 r. Nr 24, poz. 144 (ISAP)).
  9. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 1997 r. w sprawie utworzenia gminy, ustalenia granic, nazw i siedzib władz niektórych gmin oraz zmiany granic niektórych miast w województwach: białostockim, bydgoskim, ciechanowskim, elbląskim, gdańskim, jeleniogórskim, katowickim, kieleckim, konińskim, krośnieńskim, lubelskim, nowosądeckim, opolskim, pilskim, poznańskim, przemyskim, rzeszowskim, siedleckim, suwalskim, tarnobrzeskim i zamojskim (Dz. U. z 1997 r. Nr 116, poz. 742 (ISAP)).
  10. ↑ Państwowy Rejestr Granic (PRG) [online], geoportal.gov.pl [dostęp 2024-09-21] (pol.).
  11. 1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1998 r. Nr 157, poz. 1031 (ISAP)).
  12. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2025 r., stat.gov.pl, Warszawa, 22 lipca 2025 [dostęp 2025-08-18] (pol.).
    1. 1 2 S. tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.
    2. 1 2 S. tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.
  13. ↑ Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M.P. z 2017 r. poz. 853 (ISAP)).
  14. ↑ Rządowy dokument „Ocena nowego zasadniczego podziału terytorialnego państwa” (druk nr 2479 z dn. 2000-12-15) [online], sejm.gov.pl, 15 grudnia 2000, aneks 4, s. 16 [dostęp 2024-09-22] (pol.).
  15. ↑ Uzasadnienie do projektu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta [online], rcl.gov.pl, 26 lipca 2019, s. 26 [dostęp 2024-09-22] (pol.).
  16. ↑ „Sudety” nr 6/2012.
  17. ↑ Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zmiany nazwy powiatu jeleniogórskiego na powiat karkonoski [online], rcl.gov.pl [dostęp 2020-12-01].
  18. 1 2 Powiatowe zbiorcze zestawienie danych dotyczących gruntów wg stanu na dzień 1 stycznia 2025 (woj. dolnośląskie, pow. karkonoski). [online], geoportal.gov.pl [dostęp 2025-08-18] (pol.).
  19. 1 2 3 4 Bank Danych Lokalnych [online], stat.gov.pl [dostęp 2025-08-18] (pol.).
  20. ↑ GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu listopada 2019 r. [online], stat.gov.pl [dostęp 2020-01-10] (pol.).
  21. ↑ Uchwała nr XXIII/160/2020 Rady Powiatu Jeleniogórskiego z dnia 2 grudnia 2020 r. w sprawie uchwalenia Statutu Powiatu Karkonoskiego (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2020 r. poz. 6923).
  22. ↑ Rafał Rudka, Joanna Gryboś-Chechelska, Tomasz Smaś: Słownik biograficzny współczesnych starostów. T. I: Starostowie województwa dolnośląskiego. Warszawa: zpp.pl, 2022, s. 22. ISBN 978-83-62251-80-3. [dostęp 2024-03-02].
  23. ↑ Przemysław Kaczałko, Krzysztof Wiśniewski odwołany z funkcji starosty karkonoskiego. Wybrali nowy zarząd powiatu [online], jeleniagora.naszemiasto.pl, 17 lutego 2026 [dostęp 2026-02-17].
  24. ↑ Z partnerską wizytą w Bambergu, „Jelonka”, nr 6 (348), 20 czerwca 2016, s. 2, ISSN 1896-5164.
  25. ↑ Partnerlandkreis Karkonoski, Polen [online], landkreis-bamberg.de [dostęp 2023-11-10] (niem.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.