Przysiecz

Przysiecz
Przyschetz
wieś
Ilustracja
Fragment miejscowości
Państwo

 Polska

Województwo

 opolskie

Powiat

opolski

Gmina

Prószków

Liczba ludności (2007)

563

Strefa numeracyjna

77

Kod pocztowy

46-060[1]

Tablice rejestracyjne

OPO

SIMC

0502546

Położenie na mapie gminy Prószków
Mapa konturowa gminy Prószków, w centrum znajduje się punkt z opisem „Przysiecz”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Przysiecz”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Przysiecz”
Położenie na mapie powiatu opolskiego
Mapa konturowa powiatu opolskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Przysiecz”
Ziemia50°33′47″N 17°51′24″E/50,563056 17,856667[2]

Przysiecz (dodatkowa nazwa w j. niem. Przyschetz, w latach 1931–1945 Lichtenwalde; przed wojną występowała też nazwa Przysiec[3]) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Prószków.

Części wsi

Integralne części wsi Przysiecz[4][5][6]
SIMCNazwaRodzaj
0998910Kolonia Przysieckaczęść wsi
0998926Leśnikiczęść wsi

Nazwa

Według niemieckiego nauczyciela Heinricha Adamy’ego nazwa wiąże się z karczowaniem drzew w procesie deforestacji i pochodzi od polskich określeń "przesiecz" lub "przesieka"[7]. Pierwsza odnosi się do zwaliska powalonych drzew fortyfikujących uczęszczany szlak. Druga natomiast oznacza drogę przez las lub linię wycinki drzew dla utworzenia, których wykarczowano las. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości oraz wcześniejszą od niemieckiej wymienia Przysiec podając jej znaczenie "Rodeplatz" czyli po polsku "Wykarczowane miejsce"[7].

Pierwszą wzmiankę o wsi zanotowano w łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej w latach 1295-1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej staropolskiej formie Prissecz we fragmencie Prissecz et Elgotha solvuntur decime more polonico[8][9]. Kolejny zapis datuje się na rok 1334, kiedy to Beldo von Proskau - jeden z antenatów hrabiów Prószkowskich - darował opolskiemu klasztorowi minorytów nieruchomość pomiędzy Prószkowem a wsią Przesecz. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego podaje również nazwy Arnsdorf, Przcziza i Pritze. W 1784 miejscowość jest wymieniana jako Pryschez.

Gmina Prószków w swoim wniosku o ustanowienie dwujęzycznych tablic chciała, aby w przypadku Przysieczy obowiązywała nazwa Lichtenwalde. Mimo że wprowadzono ją w 1931 roku, a więc jeszcze w okresie Republiki Weimarskiej, i zgodnie z obowiązującymi przepisami powinna zostać uznana za oficjalny niemiecki odpowiednik, Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji nie chciało się na nią zgodzić[10].

Po wielomiesięcznych staraniach (które blokowały ustawienie tablic w pozostałych miejscowościach gminy) władze Prószkowa kompromisowo zgodziły się na nazwę Przyschetz, obowiązującą przed 1931 rokiem. Nazwa Lichtenwalde była przez jakiś czas nadal używana przez Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Niemców na Śląsku Opolskim.

Historia i współczesność

W XVIII wieku Przysiecz należała do domeny prószkowskiej zamieszkanej przez 15 kmieci, kilku chałupników i 123 mieszkańców. Funkcjonował tutaj folwark i piec do palenia dziegciu[11].

Od pocz. XIX w. wieś posiadała pieczęć gminną, na której wizerunku przedstawiono drwala trzymającego topór oburącz, po prawej i lewej stronie drzewo[12].

W połowie XIX wieku w Przysieczy było 48 domów - w tym: młyn, smolarnia, palarnia potażu, kowal, przewoźnik i bielnik. Mieszkało tutaj 390 osób, w tym 5 ewangelików[13]. W czasie plebiscytu w 1921 403 mieszkańców głosowało za pozostaniem w Rzeszy, a 44 za przyłączeniem do Polski[14].

Po dawnych dziejach nie zostało zbyt wiele obiektów o znaczeniu historycznym. Obecnie we wsi znajduje się kilka kapliczek (w tym jedna kaplica-dzwonnica z XVIII wieku), kościół pw. Matki Boskiej Bolesnej (konsekrowany w 1925 roku), budynek straży pożarnej, dawne przedszkole i biblioteka.

Od 1950 miejscowość administracyjnie należy do województwa opolskiego. W roku 2003 miejscowość otrzymała I miejsce w konkursie "Piękna Wieś Opolska" za współpracę i aktywność mieszkańców, a także za organizację życia wiejskiego (zrealizowane projekty to np. uporządkowanie centrum wsi, częściowy remont Domu Spotkań Rumcajs). Ten sam konkurs w 2006 roku nagrodził pierwszym miejscem jedno z gospodarstw (państwa Lipińskich).

Transport

Północnym skrajem miejscowości przebiega autostrada A4 - niemniej jednak bez możliwości zjazdu (niemieckie plany autostrady przewidywały tutaj węzeł[15]; najbliższy wjazd oddalony o 12 km). Na terenie miejscowości zlokalizowane jest Miejsce Obsługi Podróżnych. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 414 łącząca Przysiecz z Opolem i Prudnikiem.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1046 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 112262.
  3. ↑ Przedwojenna mapa Instytutu Śląskiego
  4. ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  5. ↑ GUS. Rejestr TERYT
  6. ↑ KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części. opublikowany [w:] Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP) ze zmianami w Dz. U. z 2015 r. poz. 1636 (ISAP). [dostęp 2018-01-06]. (pol.).
  7. 1 2 Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 41, OCLC 456751858 (niem.).
  8. ↑ Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  9. ↑ H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  10. ↑ Krzysztof Świderski: Tablice będą dwujęzyczne i dwuczęściowe. [w:] nto.pl [on-line]. 2012-05-10. [dostęp 2012-07-29]. (pol.).
  11. ↑ red. Andrzej Hanich: Quellen zur Geschichte von Proskau. Źródła do dziejów Prószkowa. Opole: Państwowy Instytut Naukowy - Instytut Śląski w Opolu, Parafia Rzymskokatolicka św. Jerzego w Prószkowie, Urząd Miasta i Gminy w Prószkowie, 2012, s. 463. ISBN 978-83-7126-283-8.
  12. ↑ Aleksandra Starczewska-Wojnar, Odciśnięta pamięć wspólnoty: prawne i komunikatywne funkcje pieczęci gmin wiejskich na przykładzie zachodnich powiatów rejencji opolskiej w latach 1816-1933, Archiwalne Źródła Tożsamości, Opole: Archiwum Państwowe w Opolu : Uniwersytet Opolski, 2020, s. 425, ISBN 978-83-956475-6-7 (pol.).
  13. ↑ Przysiec, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 226.
  14. ↑ Wyniki plebiscytu w powiecie opolskim. [dostęp 2013-10-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-04)].
  15. ↑ Mapa z 1944
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.