Rurkonosek

Rurkonosek
	Paranyctimene
	Tate, 1942
	; Rurkonosek jednobarwny (P. raptor)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	nietoperze
Podrząd	rudawkokształtne
Nadrodzina	Pteropodoidea
Rodzina	rudawkowate
Podrodzina	Nyctimeninae
Rodzaj	rurkonosek
	Typ nomenklatoryczny
	Paranyctimene raptor Tate, 1942
Gatunki
	2 gatunki – zobacz opis w tekście
	2 gatunki – zobacz opis w tekście

Rurkonosek^[2] (Paranyctimene) – rodzaj ssaków z podrodziny Nyctimeninae w obrębie rodziny rudawkowatych (Pteropodidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące na Nowej Gwinei (Papua-Nowa Gwinea i Indonezja)^[3]^[4]^[5].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 63,1–93,4 mm, długość ogona 15,3–21 mm, długość ucha 10,1–12,7 mm, długość tylnej stopy 10–13,5 mm, długość przedramienia 48,2–54,9 mm; masa ciała 21,8–33 g^[4]^[6].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1942 roku amerykański zoolog i botanik George Henry Hamilton Tate w artykule zatytułowanym Nowy rodzaj i gatunek nietoperza owocożernego spokrewnionego z Nyctimene, opublikowanym w czasopiśmie „American Museum novitates”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) rurkonosek jednobarwny (P. raptor).

Etymologia

Paranyctimene: gr. παρα para ‘blisko’; rodzaj Nyctimene Borkhausen, 1797 (rurkonos)^[1].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[7]^[6]^[3]^[2]:

Grafika	Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[2]	Podgatunki^[4]^[3]^[6]	Rozmieszczenie geograficzne^[4]^[3]^[6]	Podstawowe wymiary^[4]^[6]^[a]	Status IUCN^[8]
	Paranyctimene raptor	Tate, 1942	rurkonosek jednobarwny	gatunek monotypowy	prawdopodobnie szeroko rozpowszechniony na nizinach północnych oraz Wyspy Raja Ampat (Waigeo i Salawati); zakres wysokości: 0–1350 m n.p.m.	DC: 6,3–9,3 cm DO: 1,6–2,1 cm DP: 4,8–5,4 cm MC: 22–33 g	LC
	Paranyctimene tenax	(Bergmans, 2001)	rurkonosek uparty	2 podgatunki	głównie niziny południowe oraz Wyspy Raja Ampat (Waigeo); zakres wysokości: 0–1350 m n.p.m.	DC: brak danych DO: 1,5–2,1 cm DP: 5,1–5,5 cm MC: około 25 g	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski.

Kladogram za Almeida et al., 2020^[9], zmodyfikowany

Cynopterinae

Cynopterini

	Megaerops ecaudatus

	Megaerops kusnotoi, Megaerops niphanae

	Cynopterus sphinx

	Cynopterus horsfieldii, Cynopterus brachyotis

	Ptenochirus minor

	Ptenochirus jagori, Ptenochirus wetmorei

Balionycterini

Dyacopterus spadiceus

Sphaerias blanfordi

	Balionycteris maculata

	Aethalops alecto, Aethalops aequalis

Thoopterus nigrescens

	Alionycteris paucidentata

	Haplonycteris fischeri, Otopteropus cartilagonodus

	Latidens salimalii

	Chironax melanocephalus, Penthetor lucasi

Macroglossinae

	Syconycteris australis

	Macroglossus minimus, Macroglossus sobrinus

Harpyionycterinae

Harpyionycterini

	Boneia bidens

	Harpyionycteris celebensis, Harpyionycteris whiteheadi

Dobsoniini

Aproteles bulmerae

Dobsonia minor

Dobsonia inermis, Dobsonia praedatrix

	Dobsonia viridis, Dobsonia peronii

	Dobsonia anderseni, Dobsonia moluccensis, Dobsonia pannietensis

Rousettinae

Scotonycterini

Scotonycteris zenkeri

	Casynycteris ophiodon

	Casynycteris argynnis, Casynycteris campomaanensis

Eonycterini

	Eonycteris spelaea

	Eonycteris major, Eonycteris robusta

Rousettini

Rousettus amplexicaudatus

Rousettus spinalatus

Rousettus leschenaulti

	Rousettus aegyptiacus

	Rousettus madagascariensis, Rousettus oblivionus

Stenonycterini

	Stenonycteris lanosus

Myonycterini

Megaloglossus azagnyi, Megaloglossus woermanni

Myonycteris angolensis

	Myonycteris brachycephala, Myonycteris torquata

	Myonycteris leptodon, Myonycteris relicta

Plerotini

	Plerotes anchietae

Epomophorini

Hypsignathus monstrosus

Epomops franqueti

Nanonycteris veldkampii

Epomophorus dobsonii

Epomophorus wahlbergi

	Epomophorus minor

	Epomophorus gambianus, Epomophorus pusillus

Eidolinae

	Eidolon dupreanum, Eidolon helvum

Notopterinae

	Notopteris macdonaldii

Nyctimeninae

Paranyctimene raptor

Nyctimene major

Nyctimene certans

	Nyctimene cephalotes, Nyctimene robinsoni

	Nyctimene albiventer, Nyctimene vizcaccia

Pteropodinae

Desmalopex leucopterus, Desmalopex microleucopterus

	Mirimiri acrodonta

	Pteralopex atrata, Pteralopex taki

	Melonycteris melamnops

	Nesonycteris fardoulisi, Nesonycteris woodfordi

Styloctenium mindorensis

Neopteryx frosti

Pteropus personatus

Acerodon celebensis, Acerodon jubatus

Pteropus scapulatus

Pteropus lombocensis

Pteropus macrotis

	Pteropus woodfordi

	Pteropus gilliardorum, Pteropus mahaganus

	Pteropus molossinus

	Pteropus pelagicus, Pteropus tokudae

Pteropus livingstoni, Pteropus voeltzkowi

	Pteropus dasymallus

	Pteropus pselaphon, Pteropus pumilus

	Pteropus rodricensis, Pteropus vampyrus

	Pteropus lylei, Pteropus medius

	Pteropus niger, Pteropus seychellensis

	Pteropus rufus, Pteropus aldabrensis, Pteropus comorensis

Pteropus capistratus, Pteropus ennisae

Pteropus vetulus

Pteropus nitendiensis, Pteropus tuberculatus

Pteropus anetianus

Pteropus fundatus

Pteropus samoensis

	Pteropus rayneri

	Pteropus cognatus, Pteropus rennelli

Pteropus poliocephalus

Pteropus ocularis, Pteropus ornatus

Pteropus neohibernicus

Pteropus griseus

	Pteropus speciosus

	Pteropus hypomelanus, Pteropus melanotus

Pteropus alecto, Pteropus conspicillatus

	Pteropus tonganus

	Pteropus admiralitatum, Pteropus ualanus

	Pteropus pohlei

	Pteropus mariannus, Pteropus pelewensis

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 3 G.H.H. Tate. A new genus and species of fruit bats, allied to Nyctimene. „American Museum novitates”. 1204, s. 1, 1942. (ang.).
1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 82. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 100. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
1 2 3 4 5 N. Giannini, C. Burgin, V. Van Cakenberghe, S. Tsang, S. Hintsche, T. Lavery, F. Bonaccorso, F. Almeida & B. O’Toole: Family Pteropodidae (Old World Fruit Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 116–117. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Paranyctimene. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-19].
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 456. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-27]. (ang.).
↑ Taxonomy: Paranyctimene – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-12-27]. (ang.).
↑ Francisca CunhaF.C. Almeida Francisca CunhaF.C., Nancy B.N.B. Simmons Nancy B.N.B., Norberto P.N.P. Giannini Norberto P.N.P., A Species-Level Phylogeny of Old World Fruit Bats with a New Higher-Level Classification of the Family Pteropodidae, „American Museum Novitates”, 2020 (3950), 2020, s. 1–24, DOI: 10.1206/3950.1 .

[8] DC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

[Tate-1] 1 2 3 G.H.H. Tate. A new genus and species of fruit bats, allied to Nyctimene. „American Museum novitates”. 1204, s. 1, 1942. (ang.).

[Cichocki&inni-2] 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 82. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-3] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 100. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[Giannini&inni-4] 1 2 3 4 5 N. Giannini, C. Burgin, V. Van Cakenberghe, S. Tsang, S. Hintsche, T. Lavery, F. Bonaccorso, F. Almeida & B. O’Toole: Family Pteropodidae (Old World Fruit Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 116–117. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).

[Wilson&Reeder-5] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Paranyctimene. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-19].

[amw-6] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 456. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[mdd-7] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-27]. (ang.).

[9] Taxonomy: Paranyctimene – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-12-27]. (ang.).

[Almeida&20-10] Francisca CunhaF.C. Almeida Francisca CunhaF.C., Nancy B.N.B. Simmons Nancy B.N.B., Norberto P.N.P. Giannini Norberto P.N.P., A Species-Level Phylogeny of Old World Fruit Bats with a New Higher-Level Classification of the Family Pteropodidae, „American Museum Novitates”, 2020 (3950), 2020, s. 1–24, DOI: 10.1206/3950.1 .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[a]

[8]

[9]