Skrętek

Skrętek (a. skrętka, ang., łac. helicoid cyme, bostryx) – rodzaj kwiatostanu z grupy wierzchotek jednoramiennych. Ma kwiat na szczycie pędu. Od głównej osi z pojedynczym kwiatem odchodzi oś drugiego rzędu z pojedynczym kwiatem, a od tej oś trzeciego rzędu itd., przy czym wszystkie osie rozwijają się po tej samej stronie, skręcając na planie helisy. Widziany z góry jest ułożony spiralnie[1][2].

Różni się od sierpika, który też rozgałęzia się jednostronnie, ale kwiaty wyrastają w nim w jednej płaszczyźnie i z góry są ułożone w linii prostej. Różni się od dwurzędki, która rozgałęzia się naprzemiennie[1].

W wierzchotkach jednoramiennych możliwe jest również występowanie stopniowych przejść między różnymi ich typami. Pewne stadia przejścia od skrętka do sierpika można zaobserwować w wierzchotkowatych odgałęzieniach kwiatostanów roślin z niektórych rodzajów w rodzinie amarylkowatych[3].

Terminologia

Skrętki złożone w baldachowaty kwiatostan u Bomarea edulis
Skrętki złożone w baldachogrono u Dilatris corymbosa

W polskiej literaturze przedmiotu skrętek bywa ujmowany w definicji sierpika, który opisuje kwiatostany z odgałęzieniami skierowanymi w jedną stronę[4] lub definiuje kwiatostany zygzakowate z góry (obejmując definicją dwurzędkę)[5].

W „Botanice szkolnej dla klas wyższych” Józefa Rostafińskiego z 1886 roku skrętek (łac. cincinnus, niem. Wickel)[a] opisuje kwiatostan o ulistnieniu skrętoległym, w którym liście stoją w 3, 5 lub więcej szeregach, będący sierpikiem, w którym kolejno po sobie następujące osie rozchodzą się we wszystkich kierunkach, tworząc kwiatostan niepłaski, skręcony ślimakowato[6].

W artykule opublikowanym w „Rozprawach Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Akademii Umiejętności” z 1914 roku bostryx, jako typ wierzchotki jednoramiennej, nazwany został promienistą wierzch(n)otką ślimakowatą[7].

W podręczniku akademickim do botaniki Zygmunta Wóycickiego z 1924 roku jako skrętkę (bostryx) opisano odmianę wierzchotki jednodzielnej, w której gałęzie boczne występują tylko z jednej strony osi, a kwiatostan skręca się ślimakowato w jedną stronę[8].

Przykłady

Przykładami roślin, u których występują kwiatostany tego typu, jest rodzina krasnolicowatych, w przypadku której skrętki zebrane są w baldachy[9][10][11][12].

Również w rodzinie hemodorowatych występują kwiatostany mające często postać wydłużonych, rozwidlonych skrętków[13], zebranych w różnego typu kwiatostany złożone typu baldachogrono, grono, wiecha i główka[14].

Skrętki występują również w kwiatostanach złożonych niektórych gatunków z rodzaju czosnek[15].

Uwagi

  1. ↑ Nazwy w językach obcych autor prawdopodobnie zamienił z dwurzędką, jednak taka informacja nie znajduje się w dołączonym do pracy spisie błędów

Przypisy

  1. 1 2 Peter F. Stevens, Glossary Q-Z, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-08-19] (ang.).
  2. ↑ Henk J. Beentje: The Kew plant glossary: an illustrated dictionary of plant terms. Wyd. 2. Richmond: Kew publishing, 2012, s. 23. ISBN 978-1-84246-604-9.
  3. ↑ Focko Weberling: Morphology of Flowers and Inflorescences. 1992, s. 214. ISBN 978-0-521-43832-2.
  4. ↑ Alicja Szwejkowska, Jerzy Szwejkowski: Botanika. Wyd. 2. T. 1: Morfologia. 2003, s. 292. ISBN 978-83-01-13946-9.
  5. ↑ Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2008, s. 663. ISBN 978-83-01-14342-8.
  6. ↑ Józef Rostafiński: Botanika szkolna dla klas wyższych. Kraków: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1886, s. 94–95.
  7. ↑ Janina Małkowska. O młodoliściach Angiopteris Teysmanniana. „Rozprawy Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Akademii Umiejętności”. 14B (2), s. 190, 1914.
  8. ↑ Zygmunt Wóycicki: Botanika. Część I. Warszawa: Wydawnictwo Koła Medyków Studentów Uniwersytetu Warszawskiego, 1924, s. 96–97.
  9. ↑ David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 35, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
  10. ↑ Marchesi E., Mailhos A. i & Bonifacino J. M.: Alstroemeriaceae Dumort.. Flora Uruguaya: Flora Vascular del Uruguay. (hiszp.).
  11. ↑ Andrea Mariel Sanso: Alstroemeriaceae Dumort.. Flora Fanerogamica Argentina. [dostęp 2026-08-22].
  12. ↑ L. Watson, M.J. Dallwitz: The Families of Flowering Plants - Alstroemeriaceae Dum.. Universität Hamburg. [dostęp 2026-08-22].
  13. ↑ Peter F. Stevens, Commelinales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-08-22] (ang.).
  14. ↑ M.G. Simpson: Haemodoraceae. W: Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 4: Flowering Plants. Monocotyledons: Alismatanae and Commelinanae (except Gramineae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 212–214. DOI: 10.1007/978-3-662-03531-3. ISBN 978-3-662-03531-3. (ang.).
  15. ↑ Louis K. Mann. The Allium inflorescence: some species of the section Molium. „American Journal of Botany”. 46 (10), s. 730–739, 1959-12. DOI: 10.1002/j.1537-2197.1959.tb07079.x.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.