Sloan Digital Sky Survey

Sloan Digital Sky Survey (SDSS) – jeden z najważniejszych przeglądów nieba w historii astronomii. Nazwa projektu jest związana z Fundacją im. Alfreda P. Sloana. Program obserwacyjny został rozpoczęty w roku 2000[1] i do chwili obecnej przyniósł odkrycie m.in. 930 tysięcy galaktyk oraz ponad 120 tysięcy kwazarów po przejrzeniu ponad 1/4 całego nieba.

2,5-metrowy teleskop w Apache Point Observatory wykorzystywany w przeglądzie SDSS

Przegląd wykonywany jest przy pomocy dedykowanego 2,5-metrowego teleskopu w Apache Point Observatory w Nowym Meksyku, przy współpracy ponad 40 instytucji z całego świata. Pojedyncze ujęcie obejmuje 1,5 stopnia kwadratowego na niebie (równoważnik około 8 tarcz Księżyca w pełni), obraz rejestrowany jest w pięciu barwach przez kamerę CCD. Odkrywane są nie tylko galaktyki i kwazary, ale także gwiazdy, w tym mające ogromne znaczenie dla kosmologii gwiazdy supernowe typu Ia. Kwazary i galaktyki są następnie obserwowane spektroskopowo.

Przegląd prowadzony jest etapami[2]:

  • SDSS-I – w latach 2000–2005
  • SDSS-II – w latach 2005–2008
  • SDSS-III – w latach 2008–2014
  • SDSS-IV – w latach 2014–2020
  • SDSS-V – od roku 2020

W przeglądzie SDSS-IV po raz pierwszy prowadzone były obserwacje także z półkuli południowej – za pomocą teleskopu Irénée du Pont Telescope o średnicy zwierciadła 2,5 metra, znajdującego się w Obserwatorium Las Campanas w Chile[3].

Badania oparte na przeglądzie SDSS przynoszą szereg ważnych odkryć w takich dziedzinach jak: własności galaktyk, ewolucja galaktyk (w tym ewolucja kwazarów), struktura Drogi Mlecznej oraz Galaktyki Andromedy, występowanie asteroid i innych małych ciał w Układzie Słonecznym, badanie wielkoskalowej struktury materii we Wszechświecie (w tym zagadnienia ciemnej materii i ciemnej energii).

Według danych z 2026 roku na podstawie obserwacji z lat 1993–2021 w Apache Point Observatory odkryto 6470 planetoid[4].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ James E. Gunn i inni, The 2.5 m Telescope of the Sloan Digital Sky Survey, „The Astronomical Journal”, 131 (4), 2006, s. 2332–2359, DOI: 10.1086/500975, ISSN 0004-6256 [dostęp 2026-08-27] (ang.).
  2. ↑ Sloan Digital Sky Surveys. [w:] SDSS [on-line]. [dostęp 2026-08-27]. (ang.).
  3. ↑ Instruments. [w:] SDSS [on-line]. [dostęp 2015-06-18]. (ang.).
  4. ↑ Minor Planet Discovery Sites. [w:] Minor Planet Center [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2026-05-30. [dostęp 2026-08-27].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.