Tramwaje w Chorzowie

Tramwaje w Chorzowie
tramwaj
Ilustracja
Tramwaj Moderus Beta MF 10 AC na linii 11 (2021)
Państwo

 Polska

Lokalizacja

Chorzów

Organizator

ZTM

Operator

Tramwaje Śląskie

Liczba linii

11

Lata funkcjonowania

od 1894

Infrastruktura
Schemat sieci
Mapa z przebiegiem linii tramwajowych na terenie Chorzowa
     Linie czynne      Linie zlikwidowane
Długość sieci

35,320 km t.p.[a][1]

Rozstaw szyn

1435 mm

Napięcie zasilania

660 V DC

Liczba przystanków

32 (2008)[2]

Strona internetowa

Tramwaje w Chorzowie – element systemu komunikacji tramwajowej Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, który funkcjonuje na terenie Chorzowa od 1894. Sieć tramwajowa łączy dzielnice: Centrum, Chorzów II i Chorzów Batory, a do 2009 sieć ta łączyła również Chorzów Stary.

Na terenie Chorzowa znajduje się siedziba spółki Tramwaje Śląskie, Zakład Usługowo Remontowy i fabryka Alstom Konstal.

Historia

Konstal 102Na na linii 11 (2006)
Ślad po torowisku przy ul. Kościuszki, zlikwidowanym w 2009
Moderus Alfa HF 11 AC na ul. Powstańców

Pierwsza linia tramwajowa na terenie Chorzowa została uruchomiona 27 maja 1894 na trasie z Gliwic przez Zabrze, Chorzów i Bytom do Piekar Śląskich. Została ona wybudowana przez berlińską spółkę Oberschlesische Dampfstraßenbahn. Była to linia wąskotorowa (785 mm), po której kursowały tramwaje parowe[3].

W 1897 uruchomiono linię na trasie Chorzów – Chorzów Stary – Węzłowiec – Alfred, a 30 grudnia 1896 oddano do użytku kolejną linię tramwajową wzdłuż drogi katowickiej, na trasie z Katowic przez Dąb do Chorzowa[4]. 7 września 1899 oddano do eksploatacji torowisko pomiędzy Rynkiem w Królewskiej Hucie (Chorzowie) a Katowicami przez Hajduki (Chorzów Batory) i Załęże[5].

29 lipca 1900 uruchomiono torowisko na trasie Piaśniki – Świętochłowice – Hajduki (Chorzów Batory), natomiast 12 sierpnia 1901 oddano do eksploatacji odcinek torowiska na trasie Królewska Huta (Chorzów) – Rynek – Świętochłowice. W latach 1929–1931 trwała budowa nowej, normalnotorowej zajezdni wraz z zakładami naprawczymi w Hajdukach. W tym samym roku linia Katowice – Chorzów została przebudowana na całej długości na linię dwutorową[6].

W połowie lat 50. XX wieku zmieniono przebieg linii Chorzów Stary – Chorzów Miasto. W maju 1960 wybudowano dwie pętle torowe przy Stadionie Śląskim w Chorzowie, a w lipcu tego samego roku powstała pętla końcowa na placu Hutników w Chorzowie.

Po 1989 r., wraz z przemianami ustrojowymi nastąpiły przekształcenia w organizacji komunikacji miejskiej na terenie konurbacji górnośląskiej. W 1991 rozdzielono WPK na kilkanaście przedsiębiorstw, w tym Przedsiębiorstwo Komunikacji Tramwajowej w Katowicach, które w 2003 przekształcono w spółkę Tramwaje Śląskie z siedzibą w Chorzowie. W latach dziewięćdziesiątych XX w. nie otwierano już nowych odcinków torowisk. Następowały jedynie przebudowy i remonty już istniejących:

  • ul. Wolności (1993–1995),
  • ul. Hajducka (1997–1998).

Od połowy 2000 trwały prace przy modernizacji infrastruktury na trasie linii 6 i 19 (Katowice – Bytom).

1 stycznia 2009 zlikwidowano linię tramwajową nr 12, kursującą z pl. Hutników do Siemianowic Śląskich. Wiązało się to z fizyczną likwidacją kilkukilometrowego dwutorowego odcinka (częściowo także jednotorowego) od pl. Hutników do pl. Alfreda w Katowicach. Orędownikiem likwidacji od wielu lat był ówczesny prezydent miasta Marek Kopel. Dopiero po pomyślnych dla miasta przekształceniach własnościowych w Tramwajach Śląskich oraz dzięki członkostwu prezydenta Chorzowa w zarządzie KZK GOP, udało się tę likwidację przeprowadzić. Zarówno zapowiedzi, jak i sama likwidacja wraz z ówczesną organizacją komunikacji zastępczej, spotkały się z dużym niezadowoleniem społecznym[7].

W lutym 2011 włodarze miast konurbacji górnośląskiej podjęli decyzję o rozpoczęciu projektu „Modernizacja infrastruktury tramwajowej i trolejbusowej w Aglomeracji Górnośląskiej wraz z infrastrukturą towarzyszącą”, w ramach którego ma zostać zmodernizowanych 48 kilometrów torowisk. Na terenie Chorzowa zaplanowano modernizację następujących odcinków[8]:

  • Ul. Katowicka (od przystanku Chorzów AKS do Chorzów Chopina),
  • Ul. Armii Krajowej (na całej długości),
  • Ul. Wolności (od granicy ze Świętochłowicami do ul. Chrobrego),

8 października 2014 przedstawiciele Tramwajów Śląskich i Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w Chorzowie podpisali z przedsiębiorstwem Balzola Polska umowę na budowę centrum przesiadkowego przy rynku w Chorzowie[9]. 21 grudnia 2015 centrum przesiadkowe zostało otwarte[10].

6 maja 2022 dawna zajezdnia tramwajowa w Chorzowie-Batorym przy ul. Inwalidzkiej 5 została wpisana do rejestru zabytków (nr rej. A/980/2022)[11]. Wpis do rejestru zabytków objął budynek administracyjny, budynek warsztatu, budynek wozowni orz budynek dawnej kuchni[12].

Linie tramwajowe

Istniejące

Według stanu z 19 czerwca 2026 przez Chorzów przebiegało 8 linii:

Linia Przystanek
początkowy		 Przystanek
końcowy		 Liczba
przystanków		 Miasta Zajezdnia % kursów
niskopodłogowych		 Uwagi
7 Bytom Szkoła Medyczna Zawodzie Centrum Przesiadkowe 47 Bytom, Świętochłowice, Chorzów, Katowice Zawodzie, Stroszek 36% Trasa zmieniona przez zamkniecie estakady [13]
9 Chorzów Batory Zajezdnia Chebzie Pętla 22 Chorzów, Świętochłowice, Ruda Śląska Gliwice 37% Trasa zmieniona przez zamkniecie estakady [14]
10 Chorzów Muzeum Hutnictwa Chebzie Pętla 13 Chorzów, Katowice Stroszek 66% Linia tymczasowa uruchomiona przez zamkniecie estakady [15]
11 Chorzów Rynek Katowice Zawodzie Zajezdnia 25 Chorzów, Katowice Stroszek,zawodzie 0% Trasa zmieniona przez zamkniecie estakady

Obsługiwane taborem dwukierunkowym

[16]
13 Chorzów Batory Zajezdnia Siemianowice Plac Skargi 23 Katowice, Chorzów,Siemianowice Śląskie Zawodzie ? [17]
17 Chorzów Rynek Chebzie pętla 19 Chorzów, Świętochłowice,Ruda Śląska Gliwice 25% [18]
19 Chorzów Muzeum Hutnictwa Bytom Stroszek Zajezdnia 26 Chorzów, Bytom Stroszek,zawodzie 42% Trasa zmieniona przez zamkniecie estakady [19]
20 Zawodzie Zajezdnia Chorzów Rynek 28 Chorzów, Katowice Zawodzie 89% [20]

Zlikwidowane

LiniaRok likwidacjiTrasa
0 2010 Chorzów Rynek (Ratusz) – Chorzów Batory – Katowice Załęże – Katowice pl. Wolności – Katowice Dąb – Chorzów Stadion Śląski
10 2009 Chorzów Stadion Śląski – Katowice Dąb – Katowice Rynek (Teatr) – Katowice Zawodzie
12 2008 Siemianowice Plac Skargi – Chorzów Plac Hutników
18 2015 Chebzie Pętla - Stroszek Zajezdnia
31 2010 Bytom Politechnika Śląska – Bytom pl. Sikorskiego – Bytom Pogoda – Chorzów Rynek – Katowice Dąb – Katowice Rynek – Katowice Brynów
36 2008 Stroszek Zajezdnia – Bytom pl. Sikorskiego – Bytom Szombierki – Ruda Śląska Chebzie – Ruda Śląska Wirek- Świętochłowice Zgoda – Chorzów Rynek (Ratusz)
37 2008 Katowice pl. Wolności – Katowice Dąb – Chorzów Rynek – Świętochłowice Piaśniki – Ruda Śląska Chebzie
39 2009 Chorzów Batory Zajezdnia – Katowice Załęże – Katowice pl. Wolności – Katowice Wełnowiec – Siemianowice Śląskie pl. Skargi
41 2008 Bytom Stroszek Zajezdnia – Bytom pl. Sikorskiego – Chorzów Rynek – Katowice Dąb – Katowice Rynek – Katowice pl. Wolności/Katowice pl. Miarki
41 BIS 2002 Chorzów Stadion Śląski – Katowice Dąb – Katowice Rynek (Teatr) – Katowice Zawodzie

Tabor

Na liniach 6 i 7 kursują niskopodłogowe pojazdy typu Pesa Twist 2012N, 2012N-10, 2017N, oraz na liniach 7 i 20 tramwaje Alstom Citadis 100, nazywane Karlikami. Do obsługi linii 17 kierowane są pojazdy typu Moderus Beta MF10 oraz Moderus Alfa. Natomiast na linię 11 kierowane są pojazdy Moderus Beta w wersji MF 10. Wagony tramwajowe produkcji chorzowskiego Konstalu typu 105N, 105Na i pochodne obsługują kursy wysokopodłogowe wszystkich linii

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ W tym 3,547 km t.p. na terenie obecnego Zakładu Usługowo Remontowego (dane za 2007).

Przypisy

  1. ↑ Soczówka 2012b ↓, s. 61.
  2. ↑ Soczówka 2012b ↓, s. 71.
  3. ↑ Soida 1998 ↓, s. 12-14.
  4. ↑ Soida 1998 ↓, s. 15.
  5. ↑ Soida 1998 ↓, s. 33-34.
  6. ↑ Soida 1998 ↓, s. 71.
  7. ↑ Grzegorz Żądło: Ostatni kurs 12. wpk.katowice.pl, 2008-12-30. [dostęp 2014-05-21]. (pol.).
  8. ↑ Tramwaje Śląskie S.A.: O projekcie. tram-silesia.pl. [dostęp 2014-05-21]. (pol.).
  9. ↑ Umowa podpisana – w Chorzowie powstanie centrum przesiadkowe. tram-silesia.pl, 2014-10-09. [dostęp 2015-12-22]. (pol.).
  10. ↑ Centrum przesiadkowe w Chorzowie już działa. transport-publiczny.pl, 2015-12-22. [dostęp 2015-12-22]. (pol.).
  11. ↑ Wpis do rejestru zabytków (A/980/2022) (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2022-06-12]
  12. ↑ Michał Bulsa, Decyzje dotyczące wpisów i skreśleń w rejestrze zabytków nieruchomych województwa śląskiego w 2022 roku, „Wiadomości Konserwatorskie Województwa Śląskiego” 2023, t. 15, s. 382.
  13. ↑ Linia 7, Tramwaj - Trasa linii [online], rj.metropoliaztm.pl [dostęp 2021-03-12].
  14. ↑ Linia 9, Tramwaj - Trasa linii [online], rj.metropoliaztm.pl [dostęp 2021-03-12].
  15. ↑ Linia 43, Tramwaj - Trasa linii [online], rj.metropoliaztm.pl [dostęp 2021-03-12].
  16. ↑ Linia 11, Tramwaj - Trasa linii [online], rj.metropoliaztm.pl [dostęp 2021-03-12].
  17. ↑ Linia 6, Tramwaj - Trasa linii [online], rj.metropoliaztm.pl [dostęp 2021-03-12].
  18. ↑ Linia 17, Tramwaj - Trasa linii [online], rj.metropoliaztm.pl [dostęp 2021-03-12].
  19. ↑ Linia 19, Tramwaj - Trasa linii [online], rj.metropoliaztm.pl [dostęp 2021-03-12].
  20. ↑ Linia 20, Tramwaj - Trasa linii [online], rj.metropoliaztm.pl [dostęp 2021-03-12].

Bibliografia

  • Andrzej Soczówka: Zróżnicowanie struktury przestrzennej komunikacji miejskiej w konurbacji katowickiej. Sosnowiec: Wydział Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego, 2012, seria: Prace Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego nr 76. ISBN 978-83-6144-31-6.
  • Krzysztof Soida: Komunikacja tramwajowa w aglomeracji katowickiej: 100 lat tramwaju elektrycznego. Katowice: Przedsiębiorstwo Komunikacji Tramwajowej & wyd. STAPIS, 1998. ISBN 83-85145-13-3.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.