Valletta Design Cluster
![]() Fasada Valletta Design Cluster (2021) | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowość | |
| Typ budynku | |
| Rozpoczęcie budowy |
pocz. XVII w. |
| Ukończenie budowy |
1634 |
| Odbudowano |
2017–2021 (renowacja) |
| Właściciel |
Valletta Cultural Agency (VCA) |
Położenie na mapie Malty ![]() | |
Położenie na mapie Morza Śródziemnego ![]() | |
Valletta Design Cluster (VDC) – centrum kultury i kreatywności w Valletcie na Malcie. Otwarte w marcu 2021, mieści się w dawnej rzeźni, znanej jako Old Abbatoir (Stara rzeźnia)[a] (malt. Il-Biċċerija l-Antika), która pierwotnie została zbudowana około XVII wieku.
Lokalizacja
VDC znajduje się w dolnej części Valletty, u podnóża Triq iz-Zekka (ang. Old Mint Street), w sąsiedztwie tylnej części Auberge de Bavière. Przed rozpoczęciem projektu renowacji teren ten był niemal od zawsze zaniedbany[1].
Historia

Budynek, w którym obecnie mieści się VDC, jest podobno jednym z najstarszych zachowanych budynków w Valletcie. W XVII wieku pełnił funkcję rzeźni. Na początku XVIII wieku mieściły się w nim pomieszczenia mieszkalne i koszary żołnierskie, a później jego część była wykorzystywana przez lekki przemysł, w tym przędzalnię bawełny i piekarnię. Piece piekarnicze działały do końca lat 80. XX wieku i istnieją do dziś[2].
Części budynku służyły jako mieszkania do lat 80. XX wieku, kiedy to mieszkańcy zostali eksmitowani, ponieważ budynek przeznaczono do rozbiórki i budowy nowych jednostek mieszkalnych. Planowane interwencje nie zostały wdrożone, a część budynku ponownie zajęli lokatorzy[3]. Z czasem budynek popadł w ruinę i został opuszczony[2], pozostając w opłakanym stanie przez dziesięciolecia[4]. W latach 2010-2019 większość dachu budynku zawaliła się[3].
W czerwcu 2015 ogłoszono przekształcenie starej rzeźni w Valletta Design Cluster[1], i była to jedna z kilku prac infrastrukturalnych zleconych z okazji roli Valletty jako Europejskiej Stolicy Kultury w 2018[3]. Celem VDC jest zapewnienie przestrzeni do użytku podmiotów działających w sferze kultury i kreatywności, a projekt renowacji ma również przyczynić się do rewitalizacji miejskiej dolnej części Valletty. W początkowej fazie projektu zaangażowano różne grupy interesariuszy, w tym społeczności lokalne oraz sektor projektowy[2].
Architektką projektu była Amanda Degiovanni, a ogród na dachu zaprojektowała japońska firma Tetsuo Kondo Architects[3][5]. Prace renowacyjne na miejscu rozpoczęły się w 2017[2]. Podczas trwania prac, 15 grudnia 2018 zorganizowano dzień otwarty w ramach obchodów Europejskiej Stolicy Kultury [6]. Całkowity koszt projektu wyniósł około 10,4 mln euro[4], w tym 4,3 mln euro z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego[7].
Początkowo projekt miał zostać ukończony w 2018, ale po kilku opóźnieniach planowany termin otwarcia został przesunięty na koniec 2019[3], a następnie na drugą połowę 2020[8]. VDC zostało ostatecznie zainaugurowane przez premiera Roberta Abelę 24 marca 2021[4], podczas gdy jego ogród dachowy został zainaugurowany miesiąc później później[9].
Podczas gali Malta Architecture and Spatial Planning Awards 2021, która odbyła się w marcu 2022, zarząd ds. restauracji oraz Tetsuo Kondo Architects zdobyli nagrodę Public Open Space Award za projekt ogrodu na dachu i zielonej ściany VDC[10].
Architektura i układ

Valletta Design Cluster składa się z dwóch bloków oddzielonych długim dziedzińcem, który pierwotnie był częścią Old Mint Street. Przestrzeń ta jest przykryta rozsuwanym szklanym zadaszeniem i ma nieformalny układ, który można dostosować do różnych działań i wydarzeń[2].
Na parterze budynku znajduje się warsztat hackerspace, przestrzeń coworkingowa oraz przestrzeń gastronomiczna, która obejmuje kuchnię dydaktyczną, stołówkę i inne udogodnienia. Pozostałe piętra obejmują pięć sal spotkań, salę konferencyjną i piętnaście studiów, które mogą być wykorzystywane do działalności kreatywnej przez stałych najemców[2].
Oprócz samej starej rzeźni, Valletta Design Cluster obejmuje również dwie sąsiadujące ze sobą kamienice przy Triq il-Gendus (Bull Street). Znane jako International Project Labs (Międzynarodowe Laboratoria Projektowe), oferują one zakwaterowanie i zaplecze kuchenne dla 11 osób i są przeznaczone dla odwiedzających użytkowników, badaczy i artystów[2].
Dach budynku jest otwarty dla publiczności jako ogród na dachu. Teren zielony obejmuje rodzime drzewa i krzewy oraz staw[2], a także miejsca do siedzenia, miejsca na spotkania grupowe, dwie przestrzenie wielofunkcyjne i salę konferencyjną.ref name="tvm2021-03-24"/>. Wszystkie piętra VDC, w tym ogród na dachu, są dostępne dla wszystkich za pomocą windy i schodów[2].
Uwagi
Przypisy
- 1 2 3 Philip Leone-Ganado: Old Abbatoir to become Valletta Design Cluster in €7.5m makeover. [w:] timesofmalta.com [on-line]. 2015-06-11. [dostęp 2026-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-08-11)]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Valletta Design Cluster. Valletta Cultural Agency, 2022-09-06. [dostęp 2026-06-10]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 Philip Leone-Ganado: Valletta Design Cluster to open by end of year. [w:] timesofmalta.com [on-line]. 2019-05-15. [dostęp 2026-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-06-03)]. (ang.).
- 1 2 3 Alvin Vassallo: PM inaugurates Valletta Design Cluster with €10.4 m investment. [w:] tvmnews.mt [on-line]. 2021-03-24. [dostęp 2026-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-10-31)]. (ang.).
- ↑ Roof Garden Design at the Valletta Design Cluster. Tetsuo Kondo Architects. [dostęp 2026-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-04-16)]. (ang.).
- ↑ Valletta Design Cluster Open Day. Interreg Europe, 2018-12-15. [dostęp 2023-01-04]. (ang.).
- ↑ John Paul Cordina: Valletta Design Cluster inaugurated. [w:] newsbook.com.mt [on-line]. 2021-03-24. [dostęp 2026-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-05-25)]. (ang.).
- ↑ Work on Valletta Design Cluster enters final phase. [w:] timesofmalta.com [on-line]. 2020-04-29. [dostęp 2026-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-26)]. (ang.).
- ↑ Valletta Green Festival 2021 announced. [w:] timesofmalta.com [on-line]. 2021-04-29. [dostęp 2026-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-05-12)]. (ang.).
- ↑ MASP Awards Hail Malta's Top Architectural and Interior Design Projects for 2021. [w:] timesofmalta.com [on-line]. 2022-03-03. [dostęp 2026-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-03-24)]. (ang.).



