Wasiłowice

Wasiłowice
Waschelwitz
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 opolskie

Powiat

prudnicki

Gmina

Biała

Liczba ludności (2011)

162[1]

Strefa numeracyjna

77

Kod pocztowy

48-210[2]

Tablice rejestracyjne

OPR

SIMC

0491570

Położenie na mapie gminy Biała
Mapa konturowa gminy Biała, na dole znajduje się punkt z opisem „Wasiłowice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Wasiłowice”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Wasiłowice”
Położenie na mapie powiatu prudnickiego
Mapa konturowa powiatu prudnickiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Wasiłowice”
Ziemia50°24′05″N 17°39′18″E/50,401389 17,655000[3]

Wasiłowice (dodatkowa nazwa w j. niem. Waschelwitz) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Biała[4]. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Kotliny Raciborskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nią rzeka Biała.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Według danych na 2011 wieś była zamieszkana przez 162 osoby[1].

Geografia

Położenie

Wasiłowice znajdują się w południowo-zachodniej części Polski. Leżą na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik[5]. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska[6]. Pod względem administracyjnym Wasiłowice położone są w południowej części województwa opolskiego, w powiecie prudnickim, w gminie Biała[7]. Znajdują się w pobliżu granicy z Czechami[6]. Należą do Euroregionu Pradziad[8].

Sołectwo Wasiłowice obejmuje obręb wsi Wasiłowice[9]. Zajmuje powierzchnię 3,8 km²[10]. Graniczy z miastem Biała od południa i wschodu oraz z sołectwami (od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Otoki, Ligota Bialska, Śmicz[7].

Wieś leży na Nizinie Śląskiej. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Wasiłowice znajdują się w granicach mikroregionu Wysoczyzna Bialska (318.58.1)[11].

Leży na obszarze 372,1 ha. Ma charakter rolniczy. Głównymi uprawami są tutaj pszenica, rzepak i buraki cukrowe[12]. Leży na terenie Nadleśnictwa Prudnik (obręb Prudnik)[13].

Środowisko naturalne

W Wasiłowicach panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +8,1 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Wasiłowic wynoszą 617 mm. Dominują wiatry zachodnie[14].

Nazwa

Nazwa należy do grupy nazw patronomicznych i pochodzi od nazwiska założyciela miejscowości Waslowskiego[15]. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Waslowice podając jej znaczenie „Dorf des Waslowski”, czyli po polsku „Wieś Waslowskiego”[15].

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Waślowice oraz zgermanizowaną – Waschelwitz[16]. Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod polską nazwą Waślowice, a także niemiecką Waschelwitz we fragmencie: „Waschelwitz (1531 Waschlowitze, 1534 Warsowitze, polnisch Waślowice)”[17]. Ze względu na swoje polskie pochodzenie w 1936 nazwa Waschelwitz została zmieniona przez nazistowską administrację III Rzeszy na nową, całkowicie niemiecką nazwę Tiefengrund[18].

W Spisie miejscowości województwa śląsko-dąbrowskiego łącznie z obszarem ziem odzyskanych Śląska Opolskiego wydanym w Katowicach w 1946 wieś wymieniona jest pod polską nazwą Waślowice[19]. 9 września 1947 nadano miejscowości nazwę Wasiłowice[20]. 24 listopada 2008 wprowadzono dodatkową nazwę wsi w języku niemieckim – Waschelwitz.

Historia

Pieczęć Wasiłowic (1751)

Wieś została założona na początku XVI wieku. Została wspomniana w urbarzu z 1531[12]. Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego bialskiego w Monarchii Habsburgów[21]. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk[22].

Pieczęć Wasiłowic (1895)

Wieś posiadała swoją własną pieczęć, która przedstawiała w polu chłopa z kosą na ramieniu skierowanego w prawo wśród wysokiej trawy, a w otoku napis: WASCHELWITZER GEMEINDE-SIEGEL / Kr. Neustadt O/Schl. (pol. Gmina Wasiłowice / Powiat Prudnicki)[23][24]. Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 273 mieszkańców Wasiłowic 25 posługiwało się językiem niemieckim, a 248 językiem polskim. W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Wasiłowice znalazły się po stronie zachodniej, poza terenem plebiscytowym[25]. Wzbudziło to sprzeciw lokalnych polskich działaczy narodowościowych, gdyż wieś była w większości zamieszkana przez Polaków[26]. We wsi powstał pomnik poświęcony mieszkańcom poległym w I wojnie światowej[27].

Wasiłowice (Waschelwitz) wśród miejscowości ziemi prudnickiej na mapie z XIX wieku

W okresie II wojny światowej w Wasiłowicach pracowali robotnicy przymusowi z Polski, m.in. z miejscowości: Międzybrodzie, Okleśna i Tresna[28]. W czasie działań wojennych w 1945 w okolicy Wasiłowic zginęło 41 niemieckich żołnierzy, którzy następnie zostali pochowani przez miejscową ludność na boisku za wsią. W 2015 przeprowadzono ekshumację masowych grobów[29].

Od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim[30]. Wówczas w Wasiłowicach została osiedlona część polskich repatriantów z Kresów Wschodnich – z Kozłowa koło Tarnopola na terenie obecnej Ukrainy[31]. Mieszkańcom Wasiłowic, posługującym się dialektem śląskim bądź znającym język polski, pozwolono pozostać we wsi po otrzymaniu polskiego obywatelstwa[32].

W latach 1945–1950 Wasiłowice należały do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 wieś należała do gminy Śmicz[33], a w latach 1954–1972 do gromady Ligota Bialska[34].

W 1949 we wsi znajdowały się między innymi: szkoła podstawowa prowadzona przez Inspektorat Szkolny w Prudniku[35], kotlarz[36], krawiec[37], szewc[38].

Mieszkańcy

Miejscowość zamieszkiwana jest przez mniejszość niemiecką oraz Ślązaków[39]. Mieszkańcy wsi posługują się gwarą prudnicką, będącą odmianą dialektu śląskiego.

Liczba mieszkańców wsi

Zabytki

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest[47]:

  • dom, XIX w., (wypisany z księgi rejestru, nie istnieje).

Pomniki i obiekty upamiętniające

  • Pomnik poległych w I i II wojnie światowej – pomnik w Wasiłowicach powstały w latach 20. XX wieku jako upamiętnienie mieszkańców wsi, którzy polegli w I wojnie światowej. Po II wojnie światowej został rozbudowany[48].

Transport

W zarządzie Wydziału Drogownictwa Starostwa Powiatowego w Prudniku znajdują się drogi powiatowe: nr 1252O relacji Biała – Wasiłowice – Otoki – Grabina oraz nr 1271O relacji Wasiłowice – Biała[49].

Wasiłowice posiadają połączenia autobusowe z Białą, Korfantowem, Prudnikiem, Rzymkowicami. We wsi znajduje się jeden przystanek autobusowy[50].

Religia

Katolicy z Wasiłowic należą do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Białej (dekanat Biała). We wsi znajduje się kaplica św. Urbana[51].

Turystyka

Oddział PTTK „Sudetów Wschodnich” w Prudniku ustanowił turystyczną Odznakę Krajoznawczą Ziemi Prudnickiej, którą zdobywa się poprzez zwiedzenie odpowiedniej liczby obiektów w miejscowościach położonych na ziemi prudnickiej, w tym w Wasiłowicach[52].

Szlaki turystyczne

Przez Wasiłowice prowadzi szlak turystyczny:

Szlaki rowerowe

Przez Wasiłowice prowadzi szlak rowerowy[54]:

Bezpieczeństwo

Miejscowość jest pod opieką dzielnicowego rejonu służbowego nr 16 Komendy Powiatowej Policji w Prudniku (Posterunek Policji w Białej)[55].

Teren wsi, jak i całej gminy Biała, położony jest w strefie nadgranicznej w związku z czym Straż Graniczna dysponuje, na tym obszarze, specjalnymi kompetencjami w zakresie bezpieczeństwa[56]. Gminę Biała obejmuje zasięgiem służbowym placówka Straży Granicznej w Opolu ze Śląskiego Oddziału SG[57].

Ludzie związani z Wasiłowicami

  • Alfred Liczbański (1900–1978) – działacz społeczny i narodowy, żołnierz, nauczyciel w szkole w Wasiłowicach

Przypisy

  1. 1 2 GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2016-09-23].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1441 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 8 stycznia 2025, identyfikator PRNG: 144498.
  4. ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP)).
  5. ↑ Grzegorz Kopij, Wyniki inwentaryzacji gniazd bociana białego Ciconia ciconia na Ziemi Prudnickiej w latach 2007–2009, „Przyroda Śląska Opolskiego”, 22, 2017, s. 14–17.
  6. 1 2 Andrzej Dereń, Historia Powiatu Prudnickiego [online], powiatprudnicki.pl [dostęp 2026-02-22].
  7. 1 2 Powiat Prudnicki – Regionalna Infrastruktura Informacji Przestrzennej województwa opolskiego [online], mapy.opolskie.pl [dostęp 2026-02-22].
  8. ↑ Mapa interaktywna [online], emapy.com [dostęp 2020-08-20].
  9. ↑ Dziennik Urzędowy Województwa Opolskiego Nr 58 z dnia 31 maja 2010 roku [online], bip.biala.gmina.pl [dostęp 2026-02-24].
  10. ↑ obręb WASIŁOWICE [online], e-mapa.net [dostęp 2026-02-24].
  11. ↑ Krzysztof Badora. Mikroregiony fizycznogeograficzne Opolszczyzny. „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego”. Nr 37, s. 18–22, 2017. Opole. ISSN 1896-1460. OCLC 1051268260.
  12. 1 2 Wasiłowice – Urząd Miejski w Białej [online], biala.gmina.pl [dostęp 2020-08-22].
  13. ↑ Bank Danych o Lasach – Mapa [online], bdl.lasy.gov.pl [dostęp 2021-01-23].
  14. ↑ Klimat: Wasiłowice: Klimatogram, wykres temperatury, tabela klimatu – Climate-Data.org [online], pl.climate-data.org [dostęp 2020-08-22].
  15. 1 2 Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 25, OCLC 456751858 (niem.).
  16. ↑ Knie 1830 ↓, s. 831.
  17. ↑ Triest 1865 ↓, s. 1092.
  18. ↑ Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Neustadt in Oberschlesien [online], verwaltungsgeschichte.de [zarchiwizowane z adresu 2017-07-08].
  19. ↑ P. Wicik: Spis miejscowości województwa śląsko-dąbrowskiego łącznie z obszarem ziem odzyskanych Śląska Opolskiego, tudzież podział administracyjny województwa na powiaty, gminy i gromady. Katowice: 1946, s. 24.
  20. ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 września 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1947 r. Nr 124, poz. 778 (ISAP)).
  21. ↑ Johann Wolfgang Wieland, Principatus Silesiae Oppoliensis exactissima Tabula geographica, sistens Circulus Oppoliensem Ober-Glogau Gros Strehliz, Cosel, Tost, Rosenberg, Falckenberg & Lubleniz, Norimbergae: ab Homannianis Heredibus. Cum Spec. S. Caes. Rque Mtis Privilegio, 1736.
  22. ↑ Andrzej Dereń, XVIII-wieczna rewolucja, „Tygodnik Prudnicki”, Antoni Weigt – redaktor naczelny, 18 (441), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 6 kwietnia 1999, s. 17, ISSN 1231-904X.
  23. ↑ Aleksandra Starczewska-Wojnar, Odciśnięta pamięć wspólnoty: prawne i komunikatywne funkcje pieczęci gmin wiejskich na przykładzie zachodnich powiatów rejencji opolskiej w latach 1816-1933 = Sealed memory of the community: legal and communicative functions of rural seals based on the example of western districts of the Regierungsbezirk Oppeln in 1816-1933 = Abdrücke eines kollektiven Gedächtnisses: rechtliche und kommunikative Funktionen der Germeindesiegel am Beispiel der westlichen Landkreise der Regierung Oppeln in den Jahren 1816-1933, Archiwalne źródła tożsamości, Opole: Archiwum Państwowe w Opolu : Uniwersytet Opolski, 2020, s. 380, ISBN 978-83-956475-6-7 (pol.).
  24. ↑ Aleksandra Starczewska-Wojnar, 1054 Waschelwitz (Wasiłowice) III [online], Pieczęcie gminne na Śląsku, 20 sierpnia 2021 [dostęp 2024-01-11] (pol.).
  25. 1 2 Kazimierz Nabzdyk, Rezultaty wyborów w powiecie prudnickim na początku XX wieku – szkic demograficzny, „Ziemia Prudnicka”, Andrzej Dereń – redaktor naczelny, Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 2007, s. 73.
  26. ↑ Lesiuk 1978 ↓, s. 157.
  27. ↑ Kasza 2018 ↓, s. 148.
  28. ↑ „WASIŁOWICE (PRUDNIK)” w bazie danych „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką” [online], straty.pl [dostęp 2025-09-11].
  29. ↑ Ekshumowano kilkuset żołnierzy z czasów II wojny światowej [online], Onet Opole, 30 września 2015 [dostęp 2023-02-11] (pol.).
  30. ↑ Andrzej Dereń, Polska Ziemia Prudnicka, „Tygodnik Prudnicki”, 19 (754), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 11 maja 2005, s. 8, ISSN 1231-904X.
  31. ↑ Arkadiusz Szymczyna, Niezwykły układ, „Kresowy Serwis Informacyjny”, 10 (17), Warszawa: Bartexpo Agencja Reklamowa, 1 października 2012, s. 15, ISSN 2083-9448.
  32. ↑ Rejestr osiedlonych powiatu prudnickiego [online], szukajwarchiwach.gov.pl [dostęp 2026-08-30].
  33. ↑ Powiat Prudnicki (Prudnik), [w:] Wykaz gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Według stanu na z dnia 1 VII 1952 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1952, s. 249–250.
  34. ↑ Uchwała Nr VII/28/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 4 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu prudnickiego, „Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu”, 12, Opole: Prezydium WRN, 27 grudnia 1954, s. 10–11.
  35. ↑ Śląsk 1949 ↓, s. 151.
  36. ↑ Śląsk 1949 ↓, s. 375.
  37. ↑ Śląsk 1949 ↓, s. 390.
  38. ↑ Śląsk 1949 ↓, s. 426.
  39. ↑ Ludność Ziemi Prudnickiej, „Tygodnik Prudnicki”, Antoni Weigt – redaktor naczelny, 52 (266), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 24 grudnia 1995, s. 10, ISSN 1231-904X.
  40. ↑ Kreis Neustadt O.S. (1. Dezember 1871) [online], AGOFF [dostęp 2024-06-14] (niem.).
  41. ↑ Kreis Neustadt O.S. (1. Dezember 1885) [online], AGOFF [dostęp 2024-06-14] (niem.).
  42. ↑ Kreis Neustadt O.S. (1. Dezember 1905) [online], AGOFF [dostęp 2024-06-14] (niem.).
  43. 1 2 Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Neustadt in Oberschlesien [online], verwaltungsgeschichte.de [zarchiwizowane z adresu 2017-07-08].
  44. ↑ Ludność wiejska. Wyniki badania struktury ludności wsi z dnia 15 X 1966, Opole: Wojewódzki Urząd Statystyczny w Opolu, 1969, s. 216.
  45. 1 2 3 4 Wasiłowice [online], Polska w liczbach [dostęp 2023-09-26], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  46. ↑ Andrzej Dereń, Jak wyludniła się Twoja miejscowość: sprzedam wieś pod Prudnikiem, „Tygodnik Prudnicki”, 2 (1202), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 8 stycznia 2014, s. 11, ISSN 1231-904X.
  47. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo opolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2026, s. 104.
  48. ↑ Miniona kadencja w sołectwach, „Panorama Bialska”, Rafał Magosz – redaktor naczelny, 2 (199), Biała: Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury, Sportu, Turystyki i Rekreacji, luty 2011, s. 2, ISSN 1232-7352.
  49. ↑ Wykaz dróg powiatu prudnickiego [online], powiatprudnicki.pl [dostęp 2024-09-26].
  50. ↑ Rozkład jazdy PKS na przystanku Wasiłowice, gm. Biała [online], e-podroznik.pl [dostęp 2023-08-18].
  51. ↑ Parafie według dekanatów [online], www.diecezja.opole.pl [dostęp 2023-05-02] (pol.).
  52. ↑ Regulamin Odznaki Krajoznawczej Ziemi Prudnickiej [online], prudnik.pttk.pl [dostęp 2024-01-01].
  53. ↑ Ścieżki rowerowe – Urząd Miejski w Białej [online], biala.gmina.pl [dostęp 2020-08-22].
  54. ↑ Okolice Prudnika, [w:] Karol Kawałko, Szlaki rowerowe Śląska Opolskiego, Piła: Wydawnictwo BIK: na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego, 2009, s. 13, ISBN 978-83-7618-031-1.
  55. ↑ Posterunek Policji w Białej [online], prudnik.policja.gov.pl [dostęp 2024-02-25] (pol.).
  56. ↑ Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2005 r. w sprawie wykazu gmin i innych jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa położonych w strefie nadgranicznej oraz tablicy określającej zasięg tej strefy (Dz. U. z 2005 r. Nr 188, poz. 1580 (ISAP)).
  57. ↑ PSG w Opolu [online], slaski.strazgraniczna.pl, 19 sierpnia 2012 [dostęp 2024-05-08].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.