Zamek w Ustroniu
 Grodzisko w Ustroniu, stan w 2016 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Miejscowość | |
| Typ budynku |
zamek |
Położenie na mapie gminy Lwówek Śląski  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego  | |
Położenie na mapie powiatu lwóweckiego  | |
 51°10′59,5″N 15°38′06,8″E/51,183194 15,635222 | |
Zamek w Ustroniu – obiekt warowny wybudowany w miejscowości Ustronie, w gminie Lwówek Śląski, w powiecie lwóweckim, w województwie dolnośląskim; na granicy ze wsią Żeliszów[1].
Badania archeologiczne potwierdziły istnienie we wsi średniowiecznego zamku[2]. Miał to być niewielki zameczek z drewnianą palisadą na wale ziemnym, otoczonym fosą[3]. Obiekt stanowi relikt średniowiecznego systemu obronnego typu motte, czyli sztucznego kopca z drewnianą lub drewniano-ziemną wieżą obronną[4].
Historia
Pierwsze wzmianki o miejscowości Żeliszów pochodzą z 1300 roku. W połowie XIV wieku jako właściciele osady pojawili się Cristianus, Ranvold i Ryle z Żeliszowa, którzy w 1350 roku świadczyli na dokumencie wystawionym w Żytawie. To właśnie z tą rodziną łączy się hipotetyczne powstanie i funkcjonowanie grodziska[4].
W kolejnych latach miejscowość przechodziła w ręce różnych właścicieli. W 1367 roku Wesnowie sprzedali prawo patronatu kościelnego Witkonowi Schapcze. W 1369 roku dobra należały do Anny i Elżbiety Stechau, a w 1375 roku Jan Hacke odsprzedał swoje udziały Mikołajowi Walditzowi. W 1397 roku Konrad i Jost Walditz sprzedali folwark zwany „Bysschof” Kuntschowi von der Warthe. W latach 1385–1388 udział we wsi miała Katarzyna Hacke wraz z synami: Janem, Konradem i Henrykiem. Jednym z udziałowców był również Jan Redern, jedyny przedstawiciel lokalnej elity rycerskiej, choć według badaczy nie rezydował on w Żeliszowie-Ustroniu, lecz w Siedlęcinie i później we Wleniu[4].
Ostatnim znanym właścicielem wzmiankowanym w XV wieku był Konrad Hoberg, wymieniony w dokumentach z 1492 roku[4].
Przeznaczenie
Według badaczy, w tym Józefa Kaźmierczyka i Ryszarda Kołomańskiego, grodzisko mogło pełnić funkcję ochronną dla pobliskich pól górniczych. Istnienie szybów wydobywczych na południe, wschód i zachód od grodziska potwierdził w 1961 roku Andrzej Kudła. Były to pola szybowe związane najprawdopodobniej z eksploatacją złota. Znalezione w pobliżu hałdy oraz ślady szybów w obrębie samego nasypu sugerują, że działalność górnicza mogła być prowadzona po okresie użytkowania założenia obronnego[4].
Stan obecny
Do dziś zachował się nasyp grodziska typu motte, jednak nie przeprowadzono kompleksowych badań archeologicznych, które mogłyby dostarczyć szczegółowych informacji na temat chronologii i funkcji obiektu[4]. Schematyczny plan grodziska wg Pawłowskiego z 1978 (zmieniony przez T. Dudziaka i A.Kwaśniewskiego) przedstawia grodzisko jako założenie na planie kwadratu o wymiarach ok. 80 na 80 m, z trzema poziomami wysokości i umocnień[5][6].
Przypisy
- ↑ ... [online], ŻELISZÓW [dostęp 2025-09-26].
- ↑ Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 7 Pogórze Kaczawskie, red. Marek Staffa, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2002, ISBN 83-85773-47-9, s. 604
- ↑ NASZE SOŁECTWA: USTRONIE [online], lwowekslaski.pl [dostęp 2023-10-06] (pol.).
- 1 2 3 4 5 6 grodzisko, st. 1 - Zabytek.pl [online], zabytek.pl [dostęp 2025-09-26] [zarchiwizowane z adresu 2023-09-07].
- ↑ Żeliszów [online], Zamki, dwory obronne, mury miejskie, grodziska [dostęp 2025-09-26].
- ↑ 2-1579.jpg (513×523)
