Zawada (gmina Turawa)

Zawada
Sowade
wieś
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 opolskie

Powiat

opolski

Gmina

Turawa

Liczba ludności 

1707[1]

Strefa numeracyjna

77

Kod pocztowy

46-022[2]

Tablice rejestracyjne

OPO

SIMC

0504290

Położenie na mapie gminy Turawa
Mapa konturowa gminy Turawa, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Zawada”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Zawada”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Zawada”
Położenie na mapie powiatu opolskiego
Mapa konturowa powiatu opolskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Zawada”
Ziemia50°42′53″N 17°59′32″E/50,714722 17,992222[3]

Zawada[4] (dodatkowa nazwa w j. niem. Sowade) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Turawa.[5]

Geografia

Zawada położona jest na Nizinie Śląskiej, w obrębie Równiny Opolskiej. Przez miejscowość przepływa Chrząstawa (w górnym biegu zwaną Cenatawką i Jemielnicą), będąca dopływem Małej Panwi.

Sąsiednimi miejscowościami są Kępa, Luboszyce, Kolanowice, Węgry, Kotórz Mały, Lędziny oraz Opole.

Podział miejscowości

W obrębie Zawady funkcjonują dwie jednostki pomocnicze gminy: sołectwo Zawada oraz Osiedle Zawada. Sołectwo Zawada posiada radę sołecką, natomiast Osiedle Zawada reprezentuje Zarząd Osiedla Zawada.[6]

Nazwa

W źródłach historycznych miejscowość występowała pod nazwami Sowada, Sowade oraz Zowade.[7]

W 1936 roku władze niemieckie zmieniły nazwę miejscowości z Sowade na Hinterwasser. Nazwa ta obowiązywała do 1945 roku.[8]

Po zakończeniu II wojny światowej przywrócono polską nazwę Zawada. W 2012 roku miejscowości nadano dodatkową urzędową nazwę niemiecką Sowade.[9]

Pochodzenie nazwy Zawada jest wiązane w lokalnych opracowaniach z określeniem „za wodą”. Między Gosławicami a Zawadą znajdowały się dawniej liczne stawy i podmokłe tereny, w tym Kaliski Staw.[10]

Historia

Od końca XVIII w. wieś posiadała pieczęć gminną, na której wizerunku przedstawiono drzewo liściaste, w które wbita jest siekiera z lewej strony[11]

Religia

Przez wiele stuleci mieszkańcy Zawady należeli do parafii św. Krzyża w Opolu. Po utworzeniu parafii św. Antoniego w Luboszycach w 1924 roku Zawada została do niej przyłączona.[12]

Kościół parafialny pw. św. Floriana budowano w latach 1982–1994. Konsekracja świątyni odbyła się 26 października 1996 roku z udziałem biskupa opolskiego Alfonsa Nossola.[13]

Dawniej o śmierci mieszkańca informowano mieszkańców za pomocą dźwięku dzwonu znajdującego się przy ulicy Luboszyckiej. Obecnie funkcję tę pełnią dzwony kościoła parafialnego pw. św. Floriana.

Oświata

Historia szkoły

Pierwsza szkoła w Zawadzie powstała w XIX wieku. Obecny budynek Szkoły Podstawowej wzniesiono w 1846 roku jako parterowy, jednoklasowy obiekt. W 1888 roku dobudowano piętro, w 1909 roku kolejną część budynku, natomiast według informacji szkoły w latach 1930-1932 powstała następna część.[14]

W 1911 roku do szkoły uczęszczało 184 uczniów, w tym dzieci z Borka. W okresie międzywojennym placówka posiadała cztery sale lekcyjne. Wszyscy nauczyciele przed wkroczeniem wojsk radzieckich opuścili Zawadę. Budynek szkoły w czasie wojny nie został zniszczony, jedynie ostrzelany pociskami, po których ślady widoczne są do dnia dzisiejszego. 2 kwietnia 1945 roku przybyła pierwsza powojenna nauczycielka i kierowniczka placówki. W kwietniu rozpoczęto zapisy, obejmujące 188 uczniów oraz 40 dzieci do przedszkola.[14]

W kolejnych latach szkoła rozwijała działalność dydaktyczną, kulturalną i sportową. W roku szkolnym 1966/1967, w związku z reformą oświaty, stała się placówką ośmioklasową. Uczęszczało do niej wówczas 180 uczniów. W latach 70. przeprowadzono remont budynku oraz rozbudowano zaplecze sportowe, m.in. o „zieloną salę gimnastyczną” i bieżnię.[14]

W 1996 roku rozpoczęto kolejną rozbudowę szkoły. Dobudowano skrzydło z dwiema salami lekcyjnymi, utworzono sanitariaty i szatnie oraz przygotowano poddasze pod pracownię komputerową. Koszt modernizacji wyniósł 250 tys. zł.[14]

Obecny stan placówek oświatowych

Współcześnie w Zawadzie funkcjonują Publiczna Szkoła Podstawowa wraz z halą sportową wybudowaną w ramach programu „Olimpia”[15] oraz Publiczne Przedszkole.

W 2026 roku budynek szkoły został objęty projektem modernizacji energetycznej realizowanym przez gminę Turawa.[16]

Ochotnicza Straż Pożarna

Historia OSP

W Zawadzie działa Ochotnicza Straż Pożarna, której początki sięgają pierwszej połowy XX wieku. Pierwszy sprzęt gaśniczy przechowywano pod wiatą na terenie szkoły podstawowej. W późniejszym okresie w obrębie dzisiejszej kotłowni szkolnej utworzono pomieszczenie dla ręcznej pompy gaśniczej ciągniętej przez konie.[17]

Obecna remiza powstała po II wojnie światowej na bazie spalonego budynku więzienia. Budynek został wyremontowany przy udziale mieszkańców Zawady, a następnie dobudowano do niego wieżę.[17]

W 1970 roku jednostka nabyła samochód Robur, który na przełomie 1970 i 1971 roku przystosowano do potrzeb straży pożarnej. Na przyczepie zamontowano zbiornik na wodę o pojemności 3000 litrów. W 1975 roku OSP otrzymała samochód pożarniczy Star 25 z Komendy Rejonowej w Opolu.[17]

W 1996 roku jednostka zakupiła na przetargu w Nadleśnictwie Namysłów samochód Star 244 z 1974 roku. Po remoncie i zabudowie pożarniczej pojazd został w 1998 roku wprowadzony do służby. W 2005 roku podczas wyjazdu do pożaru działek w Kotorzu Małym samochód uczestniczył w wypadku i został wycofany z użytkowania przez OSP Zawada.[17]

W związku z pozyskaniem kolejnego samochodu wyremontowano remizę, m.in. podnosząc sufit i zmieniając bramę wjazdową. Jednostka otrzymała samochód Tatra sprowadzony z Austrii, wyposażony w sprzęt pożarniczy.[17]

W 2014 roku jednostka obchodziła 90-lecie działalności. Z tej okazji sztandar OSP Zawada został odznaczony złotym medalem za zasługi dla pożarnictwa.[18]

W 2025 roku OSP Zawada obchodziła jubileusz 100-lecia. Obchody połączono z festynem „Lato w Zawadzie”.[19]

Obecny stan OSP

Od 12 października 2024 roku jednostka posiada dwa samochody ratowniczo-gaśnicze:[20]


W jednostce działa także Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza.[21]

Handel

W Zawadzie funkcjonują sklepy i punkty usługowe oraz park handlowy Zawada Centrum. Na terenie miejscowości znajduje się także centrum handlowe Turawa Park.[22]

Sport

W Zawadzie znajduje się kompleks kortów tenisowych.[23] Działają tu również klub piłkarski LZS Agra Zawada[24] oraz dwie stadniny koni[25][26].

Infrastruktura

Na terenie Zawady znajduje się ujęcie wody, przepompownia oraz stacja uzdatniania wody należące do systemu wodociągowego obsługującego Opole.[27]

Przez miejscowość przebiega droga krajowa nr 45 oraz krajowa trasa rowerowa nr 6[28]

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Bank Danych Lokalnych. bdl.stat.gov.pl. [dostęp 2026-08-11].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1607 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 159647.
  4. ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262 (ISAP))
  5. ↑ Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2014-03-12].
  6. ↑ Gmina Turawa: Sołectwa, osiedle i ich włodarze. turawa.pl. [dostęp 2026-08-10].
  7. ↑ Rada Gminy Turawa: Uchwała nr XVI/99/2016 Rady Gminy Turawa z dnia 29 lutego 2016 r.. BIP Turawa, 2016-02-29. s. 5. [dostęp 2026-08-10].
  8. ↑ M. Choroś, Ł. Jarczak, S. Sochacka, Słownik nazw miejscowych Górnego Śląska, Opole-Kluczbork 1997, s. 102.
  9. ↑ Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji: Rejestr dodatkowych nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych. gov.pl. [dostęp 2026-08-11].
  10. ↑ Jerzy Farys: Gmina Turawa w słowie pisanym i na zdjęciach. Tom IV Wsie cz. III. Kadłub Turawski: 2020, s. 523.
  11. ↑ Aleksandra Starczewska-Wojnar, Odciśnięta pamięć wspólnoty: prawne i komunikatywne funkcje pieczęci gmin wiejskich na przykładzie zachodnich powiatów rejencji opolskiej w latach 1816-1933, Archiwalne Źródła Tożsamości, Opole: Archiwum Państwowe w Opolu : Uniwersytet Opolski, 2020, s. 430, ISBN 978-83-956475-6-7 (pol.).
  12. ↑ Jerzy Farys: Gmina Turawa w słowie pisanym i na zdjęciach. Tom I Parafie, duchowni, obiekty sakralne i mieszkańcy. Kadłub Turawski: 2020, s. 901.
  13. ↑ Parafia pw. św. Floriana w Zawadzie: Historia parafii. [dostęp 2026-08-10].
  14. 1 2 3 4 Jerzy Farys: Historia Szkoły. [dostęp 2026-08-11].
  15. ↑ Radio Doxa: Hala sportowa przy szkole w Zawadzie oficjalnie otwarta. doxa.fm, 8 maja 2025. [dostęp 2026-08-10].
  16. ↑ Gmina Turawa: Modernizacja energetyczna budynków oświatowych na terenie gminy Turawa. turawa.pl. [dostęp 2026-08-10].
  17. 1 2 3 4 5 Ochotnicza Straż Pożarna w Zawadzie: Historia OSP Zawada. ospzawada.com.pl. [dostęp 2026-08-10].
  18. ↑ Ochotnicza Straż Pożarna w Zawadzie: Złoty medal dla OSP Zawada. ospzawada.com.pl. [dostęp 2026-08-10].
  19. ↑ Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego: Organizacja obchodów 100-lecia działalności OSP w Zawadzie połączonych z Festynem „Lato w Zawadzie”. 2025. [dostęp 2026-08-11].
  20. ↑ Ochotnicza Straż Pożarna w Zawadzie: Nowy samochód ratowniczo-gaśniczy. Facebook.com, 16 października 2024. [dostęp 2026-08-10].
  21. ↑ MDP Zawada. Facebook.com. [dostęp 2026-08-11].
  22. ↑ Turawa Park: Lokalizacja. turawa-park.com. [dostęp 2026-08-11].
  23. ↑ HartTennisCenter. Facebook.com. [dostęp 2026-08-11].
  24. ↑ 90minut.pl: LZS Agra Zawada. [dostęp 2026-08-11].
  25. ↑ Stajnia Harley. Facebook.com. [dostęp 2026-08-11].
  26. ↑ Stajnia Zawada. [dostęp 2026-08-11].
  27. ↑ Urząd Gminy Turawa: Zaopatrzenie w wodę. [dostęp 2026-08-11].
  28. ↑ TVP 3 Opole: Rowerowa szóstka z nowymi znakami. Jeden fragment nadal bez oznaczeń. 1 sierpnia 2026. [dostęp 2026-08-11].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.