Festivali i 10-të i Filmit Shqiptar

Festivali i 10-të i Filmit Shqiptar^[1] u mbajt në Tiranë, më 10 - 13 maj 1995.

Emërtimi zyrtar: FESTIVALI I DHJETË I FILMIT ARTISTIK & TË ANIMUAR SHQIPTAR.

Festivali u organizua në Pallatin e Kongreseve (salla e madhe dhe e vogël) dhe Qendra Ndërkombëtare e Kulturës (Piramida). Festivali u hap me një ekspozitë të filmit shqiptar. Në këtë festival konkurruan 9 filma artistikë, prej të cilëve 1 film artistik televiziv shqiptar dhe 1 film televiziv malazez, dhe 9 filma të animuar. U shfaqën edhe filma artistikë, artistikë televizivë dhe të animuar të retrospektivës.

Në Festival ishin të ftuar personalitete të kinematografisë botërore nga Belgjika, Kroacia, Gjermania, Franca, Rusia dhe Greqia.

Pas Festivalit të 9-të të Filmit Artistik Shqiptar i mbajtur para katër vjetësh, më 1991, për shkak të rënies së menjëhershme të prodhimit kinematografik si pasojë e ndryshimit të sistemit nga i centralizuar në ekonomi tregu, organizimi i përvitshëm i festivaleve, të alternuar sipas gjinive të filmit në çdo dy vjet, u ndërpre. Festivali i 10-të, ndryshe nga të mëparshmit, nuk arriti që të bëjë seleksionimin e filmave të prodhuar, përkundrazi, për efekt të mungesës së tyre, i përfshiu që të gjithë; gjinia e filmit dokumentar nuk u paraqit me asnjë produkt në këtë festival. U organizua edhe një seksion i Retrospektivës, me 12 filmat artistikë të përzgjedhur në vitet 1957-1989 me synim përfaqësimin e tre brezave të regjisorëve shqiptarë. Nga forma institucionale festivali shëmbëlleu me modelet perëndimore, duke vepruar përputhur një statusi të posaçëm, me një president dhe një buxhet të caktuar. E veçanta që duhet shënuar për filmat e këtij festivali ishte liria krijuese, mungesa e censurës dhe autocensurës së dikurshme, trajtimi realist i temave duke e parë të vërtetën e jetës jashtë ideve dhe subjekteve të paracaktuara.^[2]

Ditët e organizimit u publikua gazeta Film 95, si gazetë speciale e Festivalit .

Shfaqja e filmave të seksionit të Retrospektivës u organizua sipas këtyre kategorive: filmi artistik kinematografik; filmi artistik televiziv dhe filmi i animuar, mbajtur në sallën e vogël të Pallatit të Kongreseve dhe QNK.

• Filma artistikë kinematografikë të retrospektivës:

Fëmijët e saj (regj. Hysen Hakani, v. 1957); Tana (regj. Kristaq Dhamo, v. 1958); Kapedani (regj. Fehmi Hoshafi, v. 1972); Beni ecën vetë (regj. Xhanfise Keko, v. 1975); Dimri i fundit (regj. Ibrahim Muçaj & Kristaq Mitro, v. 1976); Gjeneral Gramafoni (regj. Viktor Gjika, v. 1978); Koncert në vitin 1936 (regj. Saimir Kumbaro, v. 1978); Një natë pa dritë (regj. Gëzim Erebara, v. 1981); Hije që mbeten pas (regj. Esat Musliu, v. 1985); Përrallë nga e kaluara (regj. Dhimitër Anagnosti, v. 1987); Pranvera s'erdhi vetëm (regj. Piro Milkani, v. 1988); Balada e Kurbinit (regj. Kujtim Çashku, v. 1989).

• Filma artistikë televizivë të retrospektivës:

Udha e Shkronjave (regj. Vladimir Prifti, v. 1988); Unë e dua Erën (regj. Albert Minga, v. 1990-1991).

• Shfaqje filmash të animuar të retrospektivës:

Zana dhe Miri (regj. Vlash Droboniku, v. 1975); Zhgarravinat (regj. Bujar Kapexhiu, v. 1978); Ilira (regj. Boris Ikonomi, v. 1982); Variacione mbi temën (regj. Sokol Xhahysa, v. 1986); Mundi që shkon kot (regj. Majlinda Agolli, v. 1988); Pipiruku në hambar (regj. Gëzim Qendro, v. 1988); Lëkura e luanit (regj. Gjin Varfi, v. 1989); Talenti i babit (regj. Esperanca Ikonomi, v. 1989); Kush e meriton (regj. Xhovalin Delia, v.1 989); Lufta për jetën (regj. Vlash Droboniku, v. 1981); Bishti (regj. Tonin Vuksani, v. 1982); Dy gosti (regj. Gazmend Leka, v. 1982); Fantazisti (regj. Stefan Taçi, v. 1990); Ëndrra që nuk vritet (regj. Robert Qafzezi, v. 1990); Vajza dhe mjellma (regj. Artur Muharremi, v. 1990).

Kupa për personalitete të kinemasë.^[1]

Për herë të parë në historinë e festivaleve të filmit, përveç çmimeve të mëparshme (kupat për filmin dhe aktorët më të mirë, çmimet e veçanta për përbërësit kryesorë filmikë etj), në festivalin e 10-të, të vitit 1995, u dha edhe Kupa për karrierën (për regjisor dhe aktor).^[2]

Festivali i Filmit Shqiptar

1. 1 2 Asqeri, Irini (2025). Enciklopedi e filmit shqiptar (1904-2022). Durrës: Botimet Jozef. fq. 892–893. ISBN 978-9928-940-44-5.
2. 1 2 Papagjoni, Josif (2009). Enciklopedi teatri & kinematografia shqiptare. Tiranë: Toena. fq. 132. ISBN 978-99943-145-6-0.