Galeoni

Galeonët e parë të dokumentuar ishin anije relativisht të vogla,^[17] të ngjashme me galerat dhe galeotat, që mund të lëviznin si me vela ashtu dhe me rrema.

• 1273: Galeon me 55 rrema.^[17]
• 1284: "... një galeon katalan i armatës së Siçilisë mori Margam-ibn-Sabir, kepi i tribusë arabe të Gevarës, ndërsa lundronte drejtë Tunisit dhe u rikthye në Mesinë...".^[18]
• 1284: "...dy galeonë me 72 rrema..."^[19]
• 1286: "... grumbulloi 6 galera dhe 3 galeonë...".^[20]
• 1287: Galeoni gjenovez i Francesco Porcelli-t.^[21][22]
• 1288: "...aty armatosi galeonin, fustën e tij, dhe çdo gjë që nisi".^[23][24]
  • Shprehja galeoni, fusta e tij nënkupton se galeoni konsiderohej i barasvlefshëm me fustën (anije me rrema e mesjetës, e ngjashme me galeotën).
• 1299: Galeoni i Barcelonës.^[25]
• 1306: Përmendja e një galeoni, në frëngjisht, të lidhur me ushtarët e Athinës.^[26][27]
• Përpara vitit 1408(?): "... për të shkuar në Salou ku thuhej se kishte mbërritur një galeon i ngarkuar me drith për të ardhur për ta shkarkuar në atë qytet...".^[28]
• 1410: " ...dogji galiotën e madhe të Skocisë...".^[29]
• 1427: Betejë midis dy flotave me galeonë.^[30]
• 1430: Flota veneciane me 37 galeonë dhe anije të tjera.^[31]
• 1457: Referenca e parë zyrtare në kastiljanisht e galeones: "… është shumë e fortë përleshja, që venecianët u mundën dhe humbën shtatëmbëdhjetë galeones...".^[32]
• 1492: Gushti i vitit 1492. "E enjte, dy marinarë. Në këtë ditë hynë dhe u shfaqën në bregdetin e Barcelonës një nau i madh nga Rodosi me dy mijë fuçi dhe një galeasë e madhe e Francës, dhe 8 midis navetave dhe galeonëve, të gjitha të ngarkuara nga hebrej, që dolën nga Aragona, Valencia dhe Katalonja, dhe ishin nisur në Tortosa dhe u nisën në Tarragona, të ardhura nga këto vende me urdhër të madhërisë së zotit mbret. Qëndruan në Barcelonë rreth 20, të cilat qëndruan të krishterë; të tjerët, në këto fusta, shkuan në itinerarin e levantit, dhe mes të gjithëve kishin kaluar dhjetë mijë judej mes burrave, grave dhe fëmijve".

Gjithashtu mund të përmenden anijet e dizenjuara me emrin galeon që lëviznin vetëm nëpërmjet velave, por që nuk kishin evoluar akoma në dizajnin përfundimtar.^[33] Periudha korrespondon afërsisht me vitet 1492-1528.

Ndryshe nga galeonët, galeasat ishin anije të mëdha me vela dhe rrema njëkohësisht, që bashkekzistuan në kohët e herëshme dhe që ishin një përzierje midis një galeoni dhe një galere të madhe me një velaturë latine.

• 1493: Galeoni i Joan Bussot në Sevilje.^[34]
• 1494: Përmendja e një galeó në Valencia.^[33]
• 1505: Akti notarial i kapjes së një galeoni katalan nga korsarët.^[35]

Galeoni i mirëfilltë lindi përgjatë shekullit të XVI si evoluim i karrakës dhe jo i galerës siç duket se sugjeron emri, me qëllimin e bashkimit të manovrueshmërisë së madhe të kësaj të fundit me cilësitë e bëshmërisë të nevojshme për lundrimin oqeanik. Me shumë gjasa ka një origjinë iberike, duke qenë një mushkëllim midis traditave ndërtimtare mesdhetare dhe atyre atlantike. Në vitet e para të Pesëqintës, të gjitha fuqitë kryesore evropiane (duke përfshirë Perandorinë Osmane) u pajisën me luftanije me vela. Këto lloj njësie (paraprirëse e galeonit të mirëfilltë) megjithatë qenë në krizë nga galerat në raste të shumta, se ishin pak të manovrueshme për ta përdorur në mënyrë korrekte artilerinë. Ky fakt (i mirë-dokumentuar nga Luftërat Turko-Veneciane të fillimit të shekullit) i shpuri fuqitë mesdhetare të përqëndroheshin te galerat, ndërsa ato atlantike dhe balltike (përveç ndërtimit të ndonjë galere) të kërkonin një velierë të aftë të lundronte në mënyrë më të zhdërvjelltë sesa karrakat, por duke bartur një armatim superior nga vetë ato.

Disa autorë e përcaktojnë fillimin e galeonëve me dymbëdhjetë galeonët që do të ndërtonte në Kubë Pedro Menéndez de Avilés sipas udhëzimeve të Filipit të II. Autorë të tjerë mbrojnë idenë sipas së cilës përmendin proto-galeonët. Anijet tregtare (naut) që, të ndërtuara dikur, kërkoheshin dhe modifikoheshin për të mundur tu rezistonin sulmeve korsarëve dhe piratëve. Modifikimet përfshinin shtimin e artilerisë dhe përforcimin e trupit të anijes.^[37]

Galeoni lindi në fakt nga nevoja për të krijuar një anije më të madhe sesa karraka, por më të zhdërvjelltë dhe të shpejtë. Gjithashtu u zvogëlua numri i këmbësorisë së marinës në bord, duke pakësuar për rrjedhojë superstrukturat e përshtatura për ti bujtur. Këto struktura, masive dhe të rënda, përbënin një pengesë ndaj shtytjes eolike. Admirali britanik Lord William Monson pohonte: "flotat mbretërore të asaj epoke", duke iu referuar karrakave të Henrit të VIII, "nuk kishin për kryer kurrë një udhëtim të mirëfilltë, pasi anijet nuk gjendeshin kurrë aq lartë nga toka sa të mos mund të ktheheshin me erë të favorshme, në harkun e një dite, aty ku galeonët nuk prisnin, sigurisht ta shikonin bregun anglez para katër, pesë apo gjashtë muajsh, dhe shumë herë edhe më shumë". Në fillim Anglia nuk qe në pararojë, për cilësitë teknike dhe nautike, e paraprirë nga aftësia e holndezëve në fillim dhe francezëve pastaj. Mbi të gjitha duhet vrejtur se Spanja dhe Portugalia dispononin galeonë (në rastin spanjoll jo në pronësi të marinës) të afta ti përshkonin oqeanet dhe të luftonin në mbërritje që në dekadat e para të Pesëqintës, kur flota angleze ishte kryesisht një forcë bregdetare, në veçanti anijet portugezë e shndërruan Oqeanin Indian në një liqen luzitan.

Në fund të viteve 1550 galeonët me dizajn të konsoliduar ishin nau relativisht të mëdha, që zhvendoseshin ekskluzivisht nëpërmjet velave dhe që bartnin një numër të rëndësishëm topash.

Evoluimi përziente teknikat veriore të karrakave me anijet mesdhetare, te të cilat u futën veçori të karavelave portugeze, si pupa katrore që zëvendësoi karrakat e rrumbullakosura. Trupi u zgjat dhe u ngushtua, gjë që i bëri më të shpejta dhe duke ulur kështjellën e përparme e bëri atë më të qëndrueshme duke pakësuar peshën e superstrukurave.

«Galeoni u zhvillua në përgjigje të nevojës së Spanjës për anije ngarkese transoqeanike të afta të triumfonin ndaj sulmeve të korsarëve. Pedro de Menéndez dhe Álvaro de Bazán (heronj të Lepantos) konsiderohen zhvilluesit e prototipeve të galerave me trupa të zgjatura (dhe ndonjëherë me rrema) të pupave dhe prorëve të karrakave ose nauve. Galeonët kishin një, dy, ose tre kuverta dhe bartnin dy ose më shumë direkë me vela katrore (me përjashtim të velave latine të direkut të pasëm). Ato ishin një mijë tonëshe ose më shumë. San Pelayo de Menéndez (1565) ishte një galeon prej 900 tonësh, që më vonë përmendet në mënyrë indiferente si nau ose galeasë. Ajo imbarkoi 77 lundërtarë dhe 18 artilierë si dhe barti deri në 317 ushtarë dhe 26 familje, përveç furnizimeve dhe ngarkesës. Ai ishte i koracuar me hekur.» — Albert C. Manucy – Pedro Menéndez de Avilés, Captain General of the Ocean Sea (1992).^[38]

Në mesin e shekullit të XVI, karrakat evoluan: kështjellë e përparme u ul, duke u bërë më këndore, në vend të formës së tyre të mëpashme të rrumbullakosur dhe duke zgjatur trupin. Kjo u lejonte një përparim domethënës teknik në lundrim, duke çuar në një nivel të paparë qëndrueshmërie të anijeve oqeanike dhe pakësoi rezistencën e erës përballë, duke çuar në një anije më të shpejtë dhe më të manovrueshme. Galeoni ndryshonte nga karraka dhe llojet e vjetra kryesisht nga të qenit më i gjatë, më e ulët dhe më e ngushtë, me një fund pupe katror në vend të një fundi të rrumbullakosur, dhe duke pasur një turi të zgjatur përpara nga prori poshtë nivelit të kështjellës së përparme.

Ndërsa karrakat mund të ishin shumë të mëdha për kohën, me disa karraka portugeze mbi 1,000 tonë, galeonët përgjithësisht ishin më të vegjël, zakonisht nën 500 tonë, megjithëse disa Galeonë të Manilës do të arrisnin zhvendosje ujore prej 2,000 tonësh. Me futjen e galeonin në Armadat Portugeze të Indisë gjatë çerekut të parë të shekullit të XVI,^[39][16] amatimi i karrakave u pakësua pasi ato u kthyen pothuajse përjashtimisht në anije ngarkese (gjë për të cilën karrakat portugeze u shtynë në përmasa të tilla të stërmëdha), duke lënë që çdo luftim të kryhej nga galeonët. Një nga galeonët më të mëdhenj dhe më të fashmëm portugezë ishte São João Baptista (i mbiquajtur Botafogo, "zjarrvjellësi"), një galeon 1,000-tonësh i ndërtuar në vitin 1534, që thuhej se bartëte 366 topa. Frati Manuel Homem thotë se ky galeon montoi 366 pjesë artilerie prej bronzi, duke përfshirë ata të vendosur në kështellat e larta të prorit dhe pupës.^[37]

Karrakat zakonisht armatoseshin lehtë dhe përdoreshin për transportin e ngarkesave në të gjitha flotat e shteteve të tjera të Evropës Perëndimore, ndërsa galeonët ishin më të fortë, të armatosur më rëndë dhe gjithashtu me kosto më të ulët ndërtimi për të njëjtin nivel zhvendosjeje (pesë galeonë mund të kushtonin afërsisht sa tre karraka) dhe në këtë mënyrë ishin një investim më i mirë për tu përdorur si anije ngarkimi të armatosura rëndë ose si luftanije. Dizajni i galeonëve ndryshoi dhe u përmirësua nëpërmjet aplikimit të risive të ndryshme, duke qenë veçanërisht të lidhur me kapacitetet luftarake të fuqive Atlantike. Trupin e gjatë dhe të ngushtë të galeonëve e dizenjuan përfundimisht kapitenët Armadës Spanjolle, Pedro Menéndez de Avilés dhe Álvaro de Bazán në vitet 1550.^[40]

Galeonët përgjithësisht janë më të vegjël se karrakat: në Portugali, për shembull, karrakat zakonisht ishin anije shumë të mëdha për kohën e tyre (shpesh mbi 1,000 tonë), ndërsa galeonët ishin kryesisht më pak se 500 tonë. Megjithëse Galeonët e Manilës mund të arrinin deri në 2,000 tonë ose ngjashmërisht galeoni prej 1,200 tonësh i komanduar admirali osman Zemis Aga, kapja e të cilit nga galerat e Urdhëri i Shën Gjonit të Jeruzalemit pranë Rodosit më 28 shtator 1644, në bordin e të cilës ishte sulltana dhe trashëgimtari, shkaktoi Luftën e Kretës (1645-1669).

Me futjen e galeonit përgjatë Itinerarit të Indive gjatë çerekut të parë të shekullit të XVI,^[41][42] karrakat gradualisht filluan të armatosen më pak duke u bërë pothuajse përjashtimisht anije ngarkese (që shpjegon përmasat e tyre të mëdha), duke u lënë galeonëve rolin parësor luftarak.

Ashtu si karrakat, galeonët përdoreshin si për qëllime tregtare ashtu dhe për qëllime luftimi. Ata mund të armatoseshin ose jo gjatë karrierës së tyre. Megjithatë, ata prireshin ti zëvendësonin karrakat për luftim si rrjedhojë e performancës së tyre superiore. Shumicën e kohës ata armatoseshin me gjysmë-kulverina, megjithëse barteshin edhe armë të kalibrit më të madh, si gjysmë-topat.

Përfundimtar për galeonin spanjoll dhe Armadën Spanjolle, megjithë rëndësinë e tij të madhe historike dhe ndikimin në marinat dhe anijet e huaja të mëvonshme. Anglezët francezët etj. u frymëzuan nga tipet iberike, duke përdorur spiuanët e tyre për të marrë informacione navale, duke zhvilluar dizajnet e tyre, veçanërisht Anglia. Dhe Portugalia zhvilloi besnikërisht ndërtimin e vetë të paktën deri në vitet 1590 ose më tej.^[43]

Galeoni kishte shtytje tërësisht eolike, duke përdorur vela të bartura nga tre ose katër direkë, me një velë latine që vijonte të përdorej në të paktën direkët e pasëm (zakonisht i treti dhe i katërti). Ata përdoreshin si në luftim ashtu dhe në tregti, në mënyrë të famshme në Flotën Spanjolle të Thesarit dhe Galeonët e Manilës. Ndërsa karrakat luajtën një rol drejtues në eksplorimet e hershme globale, galeonët luajtën një rol në shekujt e XVI dhe të XVII. Në fakt, galeonët ishin aq versatil sa një anije mund të ripërshtatej për role të kohës së luftës apo të kohës së paqes mjaft herë gjatë kohëzgjatjes së saj. Galeoni ishte prototipi i të gjitha anijeve me velaturë katrore me tre ose më shumë direkë për mbi dy shekuj e gjysmë, duke përfshirë anijet e mëvonshme me velaturë të plotë.

Luftanijet kryesore të rivale të Flotave Angleze dhe Spanjolle në konfrontimin e vitit 1588 të Armadës Spanjolle dhe në konfrontimin e vitit 1589 të Kundër-Armadës Angleze ishin galeonë, me galeonët e modifikuar anglezë të garave të zhvilluar nga John Hawkins duke provuar dobishmërinë e tyre të madhe në luftim, ndërsa galeonët e me kapacitet të madh spanjollë, të dizenjuar së pari për transport, treguan rezistencë të madhe në beteja dhe në kthimin e gjatë dhe të stuhishëm në atdhe.

Spanja qe vendi që e përgjithësoi dhe e ruajti më shumë kohë emërtimin duke e kthyer këtë klasë anijesh të zgjedhur për tregtinë me zotërimet e saj të përtejdetit, si rrjedhojë e kombinimit të përmasave, velaturës dhe mundësisë së bartjes së armatimeve dhe trupave duke e bërë të përshtatshëm lundrime të gjata oqeanike, duke e pajisur kurorën spanjolle me një flotë anijesh, më të mëdhenj se karavelat dhe me më shumë marinarë se karrakat dhe naut, duke kombinuar kështu kapacitetin transportues të anijeve të ngarkimit me fuqinë e zjarrit që kërkonin teknikat e reja të luftimit në det, duke i mundësuar anijeve transporti të armatosura rëndë.

Megjithëse fillimisht një anije spanjolle, galeoni më vonë do të ishte luftanija kryesore e flotave të tjera (britanike, holandeze, etj.), para zhvillimit të brigëve, fregatave dhe anijeve të linjës me tre direkë me vela katrore nga shekulli XVIII. Megjithatë, ata zgjatën deri në fillim të shekullit të XIX.

• 1524: Anija e parë e përmendur si një "galeón" që udhëton për në Amerikë qe Santa Elena, e Lluís de Mataró. Kishte një kapacitet prej 180 fuçish.^[44]
• 1527: "... dhe ai galeon apo karavelon para së gjithash nuk mjaftonte".^[45]

Karrakat luajtën një rol kryesor gjatë eksplorimeve të para botërore, ndërsa galeonët e vazhduan këtë rol në shekullin e XVI dhe të XVII. Në fakt, galeonët ishin aq versatilë, sa një anije mund të shërbente në mënyrë alternative si një luftanije dhe në kohë paqeje të zhvillonte një funksion transportimi ngarkese ose eksplorimi.

Galeonët ndërtoheshin me dru lisi (për kallumën), pishe (për direkët) dhe drurë të tjerë të fortë për trupin dhe kuvertat. Ndërtimi i një galeoni ishte tepër i kushtueshëm. Qindra artizanë ekspertë (thadërtarë, farkëtarë, bakërxhinj, etj.) punonin ditë e natë për muaj para se anija të ishte gati për lundrim. Galeonët në këtë mënyrë shpesh financoheshin nga grupe tregtarësh të pasur. Prandaj shumica e galeonëve caktoheshin për tregti. Kur një anije kapej nga një fuqi rivale, armatosej për luftë.

Si pasojë e zgjatjes së kohës së kaluar në det dhe kushteve të këqija të jetesës në bord, sistemet e ndërlikuara të menaxhimit të velaturës u zhvilluan në mënyrë që anija të mund të drejtohej vetëm me një pjesë të ekuipazhit.

Dokumentimi më i vjetër në Angli është një dorëshkrim i quajtur "Fragments of Ancient Shipërightry" i hartuar rreth vitit 1586 nga Mathew Baker, një mjeshtër ndërtues. Ky dorëshkrim, i mbajtur në Pepysian Library, Magdalene College të Kembrixhit, ofron një referencë autentike për përmasat dhe formën e galeonëve tipikë anglezë, të ndërtuar gjatë kësaj periudhe. Bazuar te këto plane, Science Museum i Londrës, ndërtoi një anije në shkallë të madhe që është një shembull i galeonëve nga ajo kohë.^[46]

Galeoni ishte një anije polivalente e krijuar për të përmbushur nevojat e një periudhe në të cilën flotat ishin pak të zhvilluara dhe nevojitej një anije e fuqishme me kapacitet ngarkimi dhe që luftonte në lundrimet e gjata. Me kalimin e kohës funksionet e galeonit do të mereshin nga lloje të tjera anijesh, më të specializuara. Galeonët e luftës përkufizohen si një lloj specifik gjatë shekullit të XVII, më të qëndrueshëm dhe të armatosur se më parë, që do të përfundonte në zhvillimin e anijeve të linjës të shekullit të XVIII. Në funksionet e tij si anije ngarkese u zëvendësua nga anije si flujti ose flujti holandez, i armatosur lehtë, por më i lirë dhe efiçent.

Anije të tjera më të vogla si brigantinat zëvendësuan galeonët më të vegjël. Në tërësi këto superstruktura u thjeshtëzuan dhe u zvogëluan në lartësi dhe velatura dhe direkët u racionalizuan, duke u fragmentarizuar velat dhe duke e lehtësuar strukturën. Nga mesi i shekullit të XVIII velat latine do të zëvendësoheshin në këtë tip anijeje me velat aurike. Gjithashtu do të zhdukeshin në fillim tormentinat dhe pastaj torbat. Gjatë gjysmës së dytë të shekullit të XVIII do të përgjithësohej përdorimi i velës kuçilo.

Galeoni dhe llojet e tjera të vjetëruara vijuan të përdoreshin në Spanjë për disa funksione edhe për disa kohë, që në shtetet e tjera evropiane do të evoluonin më shpejtë drejtë dizajneve të reja, ngecja e administratës spanjolle masat si ndalimi nga ana e inkuizicionit të librave të ardhur nga vendet e tjera protestante, ndër të tjera manualet e ndërtimtarisë navale, patën një ndikim negativ që motivoi marrjen graduale të përparësisë nga marinat e Anglisë dhe Francës.

Nga shekulli XVIII, galeonët ishin bërë të vjetëruar në marinat luftarake, si rrjedhojë e evoluimit të luftimit naval dhe anijeve më moderne: brigëve, fregatave dhe anijeve të linjës tre-direkëshe vela-katrore me një kapacitet shumë të madh zjarri. Megjithatë, ata vijuan të përdoreshin përkrahë anijeve moderne dhe si anije tregtare deri në fillim të shekullit të XIX, kur kliperët dhe anijet e linjës i bënë të vjetëruar edhe për tregtinë. Gjithësesi galeoni mbeti pararendësi i të gjitha anijeve me vela katrore që u përhapën gjerësisht duke nisur nga shekulli XVIII.

Kapitenët e Marinës Spanjolle, Pedro Menéndez de Avilés dhe Álvaro de Bazán, konsiderohen si krijuesit e sukseshëm dhe përfundimtarë të dizanjit të galeonëve në Spanjë në vitet 1550.^[47]

Galeonët spanjollë morën misionin e rëndësishëm të formimit të shtyllës kurrizore të Flota e thesarit spanjoll që çdo vit ushqente arkat e kurorës spanjolle me mallra të çmuara nga Havana në Sevilje dhe që ishte e organizuar nga Casa de Contratación e qytetit andaluzian. Ato ishin të kushtëzuara nga korsarët anglezë, francezë dhe holandezë. Për mbrojtjen e tyre, flota organizohej në konvojë nga viti 1520, me shumë sukses, pasi flota u kap vetëm në pak raste në gati tre shekuj që qe në funksionim.

Origjina e sistemit të flotës vjen nga një lutje mbretit nga ana e pronarëve të anijeve të Seviljes në vitin 1522 që kërkonin mbrojtje për anijet e tyre, të cilat zakonisht kryenin përshkimin e Atlantikut të vetme. Kjo i detyrohet rastit të një viti më parë, kur filluan sulmet e korsarëve francezë të komanduar nga Jean Fleury dhe të financuar nga pronari i anijeve Jean Ango. Për këtë nisi të mblidhte një taksë ose të drejtën e avarisë mbi ngarkesën e transportuar. Në fillim e shoqëronin vetëm nëse kryente drejtë Ishujve Azore, por në vitin 1526 Karli I i Spanjës vendosi konvoje të rregullta nga Sevilja drejtë Tierra Firme (veriu i Amerikës Jugore) në gusht dhe Spanjës së Re (Meksika dhe Amerika Qendrore) në prill, duke i shoqëruar nga vetëm me një nau të armatosur. Anija kapitene drejtonte konvojin. Gjatë natës ndizte një fener të madh që shërbente si orientues i flotës.

Flota kryente një ndalesë në Ishujt Kanarie, përgjithësisht në La Gomera, ku furnizoheshin me ujë. Shpejtësia e përshkimit varej nga anijet më të ngadalta. Kryenin ndalesa në ishullin e Domenikës ose në Martinikë. Flota e Tierra Firme drejtohej për në Cartagena de Indias, Nombre de Dios dhe Portobelo, ndërsa ajo e Spanjës së Re për në Veracruz. Zakonisht ktheheshin përkatësisht rreth tetorit dhe nëntorit. Duke nisur nga viti 1555 rritja e veprimtarisë së korsarëve i detyroi të rrisnin numrin e luftanijeve (nau ose galeonë) në katër për konvoj. Kjo eskortë e quajtur Flota de la Guardia i shtyti drejtë shkëputjes anijet tregtare për të shkuar në Karaibe dhe të drejtoheshin në Havana për tu kthyer me flotën e vitit të mëparshëm. Eskorta e flotës së Tierra Firme zakonisht ishte më e madhja pasi përfshinte galeones de la plata që bartnin ngarkesa me argjend mbretëror që vinte nga minierat e Perusë. Flota e Spanjës së Re nga ana e saj, bartëte mallra të ardhura nga Filipinet, një ngarkesë e çmuar me erëza, mëndafsh, porcelan dhe mallra të tjera luksi. Këto transportoheshin nga Manila drejtë Akapulkos dhe nga aty nëpër tokë drejtë Verakruzit. Të dyja flotat kryenin ndalesa ngjatë kthimit në Azore dhe pastaj drejtoheshin për në Sevilje.

Në rast nevoje Flota de la Guardia mbështetej nga Armada de la Mar Océana, flota gadishullore spanjolle kryesisht nga galeonët e Escuadra de Portugal. Përveç këtyre llogariteshin tre ose më shumë skuadra me baza në Cádiz, La Coruña, Sevilje, Santander dhe Lisbonë. Flota përbëhej si nga anije të kurorës ashtu dhe nga anije të kontraktuara dhe vetëm një pjesë e vogël ishin galeonë, ndërsa pjesa tjetër ishin luftanije me kapacitete të ndryshme.

Ndonjëherë një Galiflota ose flota de galeones shkëputej për misione specifike të Indive, si, për shembull, në vitin 1625 dhe atë në vitin 1629.

Galeonët e përdorur në Mesdhe i përkasin një tipologjie më të vjetër të kësaj lloj anijeje, me tipare të veta të traditës nautike të këtij deti, si përdorimi i direkëve me një trung, një pjesë e vetme. Dobësimi i rrugëve tregtare veneciane pas zbulimit të Amerikës, e detyroi flotën e këtyre shteteve të mbrohej kundër osmanëve dhe piratëve berberë dhe të tregtonin me vendet e tjera bregdetare.

Vizatimet më të vjetra në Angli ndodhen në një dorëshkrim të quajtur "Fragments of Ancient Shipwrightry" të hartuar rreth vitit 1586 nga Mathew Baker, një mjeshtër anijendërtues. Ky dorëshkrim, i mbajtur në Pepysian Library, Magdalene College të Kembrixhit, ofron një referenca autentike për përmasat dhe formën e galeonëve tipikë anglezë, të ndërtuar gjatë kësaj periudhe.

Dallohen sqepë të ulët dhe elegantë të mbështetur nga një lakore e vogël e gdhendur dhe duke formuar ujëraçarësin, një kështjellë prori dhe vetëm një kuvertë, më poshtë se zakonisht. Mungesa e balustradave midis kuvertës së pasme dhe kështjellës e zbulon ekuipazhin ndaj zjarrit armik. Për ta kompensuar këtë, përgjatë bordurave vendoseshin dërrasa dhe barrikada bordurash, duke përfshirë, në disa raste, ekuipazhi fshihej duke dekoruar kuvertën përgjatë bordurave në bazë të grupimit të veshjeve që vendoseshin dukshmërisht ose mbi të cilat pikturoheshin mburoja, ndonjëherë për të shmangur dallimin e konsistencës së vogël të materialit. Këto struktura më të ulta bashkë me një përmasë dhe gjerësi më të vogël bënin që më shumë marinarë dhe të përshtateshin për të lundruar në linjën e prorit, pasi erë ballore duke mos hasur pengesa te superstrukturat nuk e ndalte përparimin e saj. Pesha që ishin më të vogla imbarkonin përpjestimisht më shumë artileri se galeonët mesdhetarë. Në përiudhën e Elizabetës I, grykat e zjarrit të shkurtra si topi i mesëm (me kalibër 165 mm, 3,05 m depërtim) u zëvendësuan nga kulverinat e reja prej 18 ose 19 librash (133 mm, 3,50 m) me goditje të shpejtë dhe preçizion deri në 90 m.

Në nga galeonët e Bakerit qe Ark Royal me zhvendosje ujore prej 880 tonësh, rreth 30 pjesë artilerie, 190 marinarë dhe 70 ushtarë. Ai mori pjesë, nën komandën e Charles Howard de Effingam nga 31 korriku deri në 8 gushtin e vitit 1588 në betejën që u përballën flota angleze dhe Armada Invencible spanjolle në Kanalin e la Manshit. Grande y Felicísima Armada spanjolle llogariste 64 anije me bord të lartë, mes të cilave 20 galeonë të përshkruar si me përmasa të stërmëdha dhe ndërtim madhështor, dërrasa dhe veshje të forta dhe struktura rezistente ndaj pushkëve. Anija admirale e dukës së Medina Sidonias ishte San Martín, prej një mijë tonësh zhvendosje ujore dhe 50 pjesë artilerie. Ekuipazhi i saj përbëhej nga 177 lundërtarë dhe 300 ushtarë. Në tërësi flota angleze llogariste vetëm 16,000 veta kundër 27,000 spanjollëve.

Këta imbarkonin numra të mëdhenj ushtarësh të prirur për luftim trup më trup, me synim të abordonin në anijet armike që betejat navale gjithësesi të përfundonin duke vendosur me sulm, si në Betejën e Ishullit Terceira. Francis Drake, në komandën e anijes Revenge dhe për më tepër kapitenët anglezë hoqën dorë nga përpjekja për ta mundur Armadën Spanjolle me sulme ballore, kundër të cilës nuk kishin mundësi fitoreje.^[48]

Ata parapëlqyen të shfrytëzonin zhdërvjelltësinë dhe artilerinë më të madhe të anijeve të tyre, duke pritur kohën e duhur për të sulmuar, gjë që ndodhi në Betejën e Gravelinas më 7 gusht, me rezultatin përfundimtar të fitores së flotës angleze, duke e detyruar flotën spanjolle të vazhdonte udhëtimin e saj dhe të largohej nga Kanali i la Manshit, gjë që rezultoi katastrofike kur Armada e Madhe synoi tu rrotullohej Ishujve Britanikë. Gjatë betejës shumë anije mbetën pa municion, si rrjedhojë, pjesërisht e shumësisë së artilerisë së vogël dhe larmisë së kalibrave.

Apoteoza e galeonit anglez erdhi me Sovereign of the Seas të Çarlit I, të projektuar nga Phineas Pett dhe të vënë në punë në vitin 1637. Kishte 38,7 m gjatësi të kallumës, 51,8 m midis perpendikulareve dhe 14,7 m gjerësi. Bartëte 100 topa dhe ishte e dekoruar në mënyrë të pasur me skulptura të praruara nga Gerard Christmas mbi dizajne të Van Dyck. Kostoja e tij e stërmadhe prej 65 586 libra shkaktoi një krizë buxhetore që kontribuoi në Revolucionin e më vonshëm Anglez të vitit 1642.

Në Vendet e Ulëta të shekullit të XVII punonin disa nga zdrukthëtarët navalë më të mirë të periudhës që për territorin e vogël të Provincat e Bashkuara të Holandës ndërtuan disa nga galeonët më të shquar dhe të përparuar të kohës së tyre. Pas Paqes së Vestfalisë dhe pavarësisë pasuese nga Spanja, dominimi i detit kishte rëndësi absolute për shtetin e ri. Mjafton të thuhet se një e katërta e 4 milonë banorëve të saj vareshin nga puna në det. Portet flamande përthithnin 90% të trafikut anglez, prandaj përplasja me Anglinë qe e pashmangshme.

Në Museo Naval de Madrid ruhet një model galeoni flamand të vitit 1593 që ilustron përparimet ndërtimtare që zhvilluan holandezët: direku i përparmë është i vendosur shumë afër kështjellës së prorit dhe poshtë tij është i dukshëm një spar krikoje për spirancën në lartësinë e kuvertës kryesore. Në qendër, në të dy krahët, vendosej një rrjetë abordazhi dhe kështjella bashkohej me kuvertën e pasme me një korridor.

Armatimi i tij përbëhej nga tetë topa në lartësinë e kuvertës kryesore dhe shtatë të tjerë në atë të sipërme. Bordi mbi nivelin e ujit të galeonëve holandezë ishte më i ulët dhe i ngushtë se ai i galeonëve bashkëkohorë të vendeve të tjera; duke parë se duhet të manovronin shpesh në cektinat e brigjeve të Flandrës kishin nevojë për anije me pak kalatë dhe manovrueshmëri maksimale për të shmangur ngecjen në cektinë. Fundi i karenës zakonisht ishte më i sheshtë se anijet e vendeve të tjera.

Zhvillimi rrugëve detare të shteteve të ndryshme vunë në dukje rëndësinë e zhvillimit të një flote domethënëse. Në këtë mënyrë Franca, Perandoria Osmane, dhe vendet e Evropës Veriore nisën përpjekjet për të reduktuar diferencën me vendet me flota më të rëndësishme. Shpesh u morën marangoz navalë të huaj për të plotësuar mungesën e përvojës në ndërtimin naval të kohës. Kur Kardinali Richelieu u ngjit në pushtet në Francë në vitin 1624, vendosi të riorganizonte armatën franceze, shumë inferiore nga ajo e britanikëve dhe spanjollëve. Për këtë ngarkoi inxhinierë navalë holandezë për ndërtimin e pesë galeonëve të mëdhenj. Këta do të shërbenin si modele për anijet e mëvonshme të ndërtuara në Francë, i pari ndër të cilët do të ishte galeoni La Couronne, prej 1087 tonësh dhe 72 topash.

Galeonë të tjerë të rëndësishëm të ndërtuar gjithashtu me ndihmën holandeze është Vasa suedez. I vënë në lundrim më 10 gusht 1628, pati fatin e keq të fundosej në lundrimin e tij përurues. Vasa qe një nga anijet më të mëdha dhe të armatosura më fuqishëm të kohës së saj. Kushtet e veçanta të shtratit detar suedez lejuan ruajtjen e jashtëzakonshme të strukturës së saj dhe dekorimin e saj madhështor që tashëm mund të admirohet në muzeun që mban emrin e saj në Stokolm, duke qenë një shembull unik galeoni të ruajtur gati tërësisht.

Përmendje të veçantë meritojnë galeonët e ndërtuar në Japoni gjatë shekullit të XVII. Galeoni San Juan Bautista (fillimisht i quajtur Date Maru, 伊達丸) u ndërtua me ndihmën spanjoolle dhe përshkoi Paqësorin në dy raste drejtë Spanjës së Re. Herën e parë me mision diplomatik të drejtuar nga Hasekura Tsunenaga dhe që vazhdoi (me anije spanjolle) drejtë Romës, ku u takua me papën Pali V. Qe e para nga anijet e ndryshme të ndërtuara në Japoni, duke përzier teknikat perëndimore me ato vendore, të ashtuquajturit shuinsenë.

Megjithëse disa galeonë të vjetër të ngjashëm me një nau, shfqen katër direkë, të përparëm, kryesor, mexane dhe kundramexane (apo buenaventura), me vela katrore në të përparmin dhe kryesorin, ndërsa vela latine në dy të tjerët, ky numër u fiksua përfundimisht në tre. Direkët e mexanës pjerrësoheshin drejtë pupës përgjatë shekullit të XVII. Nuk përdoreshin vela aurike, as vela thikë. Këtyre zakonisht u shtohej një velë torbë nën bompres dhe në anijet e mëdha edhe një direk tormentine mbi skajin e saj. Nga viti 1620 u përdor për të pajisur një velë gabbia (anglisht topsail) mbi velën latine të mexanës; këto anije në vende të ndryshme emërtoheshin fregata (që nuk duhen ngatërruar me fregatat, shumë të ndryshme, të shekullit të XVIII).

Direku i përparmë u zhvendos mbrapa duke nisur nga shekulli XVII. Në këtë mënyrë ngrihej para kështjellës së prorit dhe duke nisur nga kjo periudhë zhvendoset mbrapa duke u ngritur nga një fogonadurë në kuvertën e kështjellës.

Velatura fragmentohet në raport me anijet e mëparshme me të njëjtat përmasa, duke montuar më shumë vela dhe me përmasa më pak të ndryshme, si dhe duke përmirësuar lidhjet e velaturës. Gjithashtu fragmentohen më shumë direkët duke shtuar direkun e kreut dhe velat e kreut dhe velat topgalante, risi e futur nga flamandët në vitin 1570. Koshat e vrojtimit i zvogëluan përmasat.

Trupi pësoi gjithashtu modifikime përkundrejtë karrakës, duke e pakësuar lakimin dhe duke e zëvendësuar pupën e rrumbullakosur —që do të vijonte në shumë anije të mëdha— për pasqyrën e planit. Gjerësia ishte e madhe në linjën e plluskimit dhe prirej për tu ngushtuar, me murën e pjerrët nga brenda, duke i dhënë në këtë mënyrë qëndrueshmëri që i lejonte montimin e artilerisë më të rëndë. Për të ulur qendrën e rëndesës zvogëlohej me raste pjesa e pasme e kuvertës së poshtme për të kompensuar lakimin që do të pësonin topat e montuar në këtë pjesë. Gjithashtu u përgjithësua përdorimi i portëzave me vendosjen e topave në pozicion më të ulët, rreth qendrës së rëndesës. Nga ana tjetër, kështjella e prorit do të zhvendosej mbrapa lakores ujëraprerëse të, duke e pakësuar rrezikun që trysnia e ajrit të bënte të përmbysej anije dhe duke i lehtësuar mbështielljen e erës (duke lundruar me erën përpara).

Një përmirësim i rëndësishëm i galeonëve qe futja e aguliotos, një zgjatje vertikale e hurit të timonit. Para kësaj timoni shihej i detyruar të manovronte hurin në brendësi të sipërfaqes mbi ujë, pa i parë velat dhe duke i drejtuar me akrepa ose nëpërmjet të udhëzimeve të dhëna nga një oficer i kuvertës. Megjithatë pas përmirësimit timoni i kishte në pamje velat, gjë e rëndësishme në lundrim. Timoni i rrethor nuk do të shfaqej deri në kohën pas periudhës së galeonëve.

Një karakteristikë e galeonëve ishte galeria, një pasarelë që rrotullohej përreth pupës dhe që mbante banjat e oficerëve. Kjo rridhte nga një traditë e gjatë mesdhetare që arrinte te anijet e Romës së lashtë që zotëronin një platformë në pjesën e jashtme të trupit që mundësonte zhvendosjen nëpër anije pa u dashur të kalohej zona e ngarkesës. Kjo galeri mbulohej së pasmi duke u integruar me kabinat e oficerëve.

Në Spanjë kanteieret detare ia dorëzonin anijen kurorës të zbrazët dhe pa pajisjen me velatura dhe direkë. Ishte përgjegjësi e shtetit ta pajiste anijen, një proçes i gjatë dhe i kushtueshëm që mund të zgjaste shumë muaj. Dora e fundit ishte dekkorimi dhe pagëzimi i anijes. Përpunimi i dekorimit varionte sipas rëndësisë së anijes dhe fondeve të disponueshme. Në flotën spanjolle të periudhës ishte e zakonshme ti emërtoje anijet e rëndësishme me emra shenjtësh, virgjëreshash apo figurash të tjera fetare. Zakonisht pikturohej pasqyra e pupës me një imazh të shenjtit apo ndonjë skenë aluzive të Spanjës. Pjesa më e dekoruar ishte kështjella e pupës, që zakonisht përbëhej nga përdredhje ose me kurora dhe figura të vogla që përsëriteshin duke ndjekur format e anijes. Pjesa mbi nivelin e ujit mbrohej me një lyerje me okër të errët, por shpesh pikturoheshin fasha me ngjyra të gjalla përgjatë bordeve dhe kështjellave. Pjesët e gdhendura shpesh praroheshin. Dekorimi i anijeve spanjolle zakonisht ishte më i kursyer sesa i atyre të vendeve të tjera evropiane.

Ngrihej një flamur në secilin direk, përveç stemave dhe penonëve në pjesët e tjera të anijes. Këta flamuj varionin sipas shteteve, flotat dhe misionet sipas sistemit kompleks heraldik që përfshinte përveç armatave mbretërore, stemën e komandantit të flotës në anijen admirale.

Me galeonin lufta detare hyri në një periudhë të re, marina u formua si një instrument themelor i fuqisë së shteteve evropiane dhe jo vetëm si një mjet transporti dhe dhe sulmi i këmbësorisë tokësore. Gjatë kësaj periudhe do të kryheshin betejat e para të mëdha në det të hapur, pasi deri atëherë përballjet zgjidheshin gati gjithmonë afër brigjeve.

Arma kryesore e galeonit ishte kulverina, e përsosur përgjatë viteve. Bateria e parë formohej nga nja njëzet pjesë prej 18 libra (kalibri 133 mm, gjatësi 3,50 m). Në urën e kuvertës një bateri e dytë bujtëte gjysmë-kulverina prej 10 ose 9 librash. Kështje e pupës dhe prorit mund të kishin pjesë më të vogla baterie, me gjasa të rrotullueshme.

Një fillim taktikat e luftimit të përdorura nga Spanja ndiqnin zakonet e marra në luftimet mesdhetare, me beteja në distanca të afërta me këmbësori të mëdha që synonin abordazhin në anijet armike. Taktikat përdornin gjithmonë e më intensivisht artilerinë. Topat klasifikoheshin në kategori dhe kalibra të shumta, por mund të ndahen në tre klasa:

• Armë të vogla me goditje të dhunshme. Zakonisht ishin me mbushje nga pas, të cilët ishin të lehtë dhe të shpejtë për tu përdorur pasi karikoheshin nga foleja e pasme. Përdoreshin kundër këmbësorisë armike dhe artileria e vogël montoheshin furka të rrotullueshme mbi bordet ose struktura të tjera, por gjithmonë në kuvertë, pasi në të kundërt, tymi i shpërthyer nga arma do ta mbyste brendësinë e armës. Në fakt, ky ishte shkaku i një prej mangësive kryesore të këtij lloji armësh, pasi të metat dhe hapsira e armës si dhe nxjerrja pasuese e gazeve shkaktonte një humbje orientimit në të shtënë që bënte të humbej fuqia dhe saktësia përkundrejtë armëve me mbushje të përparme me kalibër të njëllojtë. Në këtë kategori armësh bënin pjesë versot (1/2 kulverine), sakret (1/4 kulverine), falkonetat (1/8), esmerilët, çervatanat, ribaldakinat (me mbushje të përparme), musketat, lagartijat dhe sakabutët ndër të tjera. Këto armë shtinin toptha hekuri, hobe hekuri të plumbosura dhe disa lloj mund të shtinin fishekë ose municion të thërrmuar.
• Armë të mëdha me goditje të dhunshme. Armët më të vjetra të këtij lloji ishin bombardat ose lumbardhat, prej hekuri të farkëtuar dhe me mbushje nga mbrapa. Në kohën e galeonëve këto armë dhe variantet e tyre, bombardeta dhe pasavolante tashmë ishin të vjetëruara megjithëse duken në inventarët mbretërorë deri në vitet 1570. Më të zakonshmet e periudhës ishin kulverinat, disa prej të cilave, variante më të vogla hynin në kategorinë e mëparshme. Ndaheshin në kulverina, kulverina të mesme, kulverina të treta (sakre), etj. Këto karakterizoheshin nga pasja e një shfryrje shumë të madhne në raport me kalibrin e tyre, gjë që i jepte një rreze më të madhe se topi, meegjithëse në breg me një përmasë më të vogël municioni dhe një konsum më të madh baruti. Topat ishin armët më të mëdha në këtë kategori, me një kalibër më të madh në raport me përmasat e tij. Ata ndaheshin nga ana tjetër në topa, topa të mesëm dhe topa të tretë në varësi të përmasave të municionit të përdorur, ku topat me përmasat më të mëdha quheshin kanonë goditjeje. Pesha e municioneve të topave varionte midis 7 dhe 40 librave dhe midis 2 dhe 24 për kulverinat. Këto armë montoheshin për motive stabiliteti në kuvertat e poshtme, me më të fuqishmet në pror.
• Armë të mëdha me goditje lakorre. Ishin armë të kalibrit të madh dhe shfryrje të vogël që shtinin predha nga kuverta me trajektore parabolike, gati vertikale. Më të zakonshmet ishin arkibuzonët dhe mortajat, që shtinin predha të mëdha guri veçanërisht të gdhendura (popla) dhe që nga mesi i shekullit të XVI bomba. Kjo lloj arme ishte e rëndë dhe pak efikase, prandaj, nga viti 1620, përdorimi i tyre pakësohet.

Pjesët e artilerisë më të vjetra formoheshin nga pjesë hekuri të farkëtuara nga unaza gjithashtu prej hekuri, të ndërtuara në formë varele druri. Më vonë u fabrikuan prej hekuri të shkrirë dhe më vonë prej bronzi. Bronzi ishte më i shtrenjtë, por topat prej bronzi zgjasnin më shumë dhe ishin më të lehtë. Para shekullit të XVI artileria montohej në maja të ngulitura pa rrotulla, por në periudhën e galeonëve artileria e rëndë zakonisht montohej mbi karro me dy rrota, në mënyrë të ngjashme me atë tokësore. Në fund të shekullit të XVI u përgjithësuan pozicionet e ngritura me katër rrota, më të përshtatshme për përdorimin naval. Në fund të shekullit të XV u shfaqën muñones, gjë që mundësonte rregullimin e pozicionimit të armës lehtësisht.

Larmia e madhe e topave dhe kalibrave supozonte një problem të madh për të cilin Karli V shpiku për herë të parë thjeshtëzimin e varietetit të shtatë topave midis 3 dhe 40 librave, gjashtë me goditje të dhunshme dhe një mortajë. Artileria ishte shumë e vlefshme për tu bërë pjesë e anijes, deri sa depozitohej në arsenalet mbretërore dhe pajisej në funksion të misionit që duhet të zhvillonte. Ky ishte një sistem i ndërlikuar, por që mundësonte një përdorim më të mirë të armatimit të disponueshëm.

Ekuipazhi ishte i përbërë nga 300 veta që hanin dhe flinin në urat e baterisë, ndërsa oficerët bujtnin në pupë. Gjatë periudhës së galeonëve Armada Spanjolle ndoqi normën për të pajisur një ekuipazh për çdo tonelatë ngarkesë, megjithatë këto shifra mund të varionin në mënyrë domethënëse sipas nevojave dhe rrethanave financiare. Kështu, në vitin 1550 sipas arsyes duhet të kishte një detar për çdo 5 tonelata e gjysmë dhe në vitin 1629 prej një 1 marineri për çdo 6 tonelata e 1/4. Kështu një galeon tipik në fillim të shekullit të XVII, prej rreth 500 tonësh, përmbante rreth 90 detarë, nga të cilët 15 do të ishin oficerë, 25 marinarë, 20 djelmosha anijeje ose aspirantë detarë, 10 pazhë ose shegertë dhe 20 artilierë. Përveç këtyre duhen shtuar ushtarët që formonin një grup prej rreth 125 vetash, një shifër zakonisht shumë më e lartë se çdo vend tjetër evropian, dhe që mund të rritej shumë më tepër në kohë lufte ose në misione të rrezikshme. Për shembull, anijet pirate të karaibeve të periudhës mund të bartnin një ekuipazh midis 20 dhe 30 detarësh, ndërsa një galeon numëronte, vetën në artileri, me 160 ushtarë duke përfshirë më shumë,^[50] dyje qenë në këtë mënyrë, të mbrojtura kundër çdo kërcënimi të vogël nga anijet e tjera me të njëjtin kapacitet, vetëm në mundësinë e shteteve evropiane ose korsarëve të liçencuar nga ta.

Në flotat që kryenin Carrera de las Indias komandën e kishte një kapiten i përgjithshëm, përgjithësisht një person me prejardhje fisnike dhe me përvojë në det, që hipte në bordin e anijes kapitene bashkë me një shpurë që përfshinte oficerë mbretërorë. Kapiteni i përgjithshëm emëronte admiralin, në vijin person në linjën e komandës dhe që komandonte anijen e vetë, admiralen, që tradicionalisht vendosej në prapavijë të formacionit ose në skajin e kundërt të anijes kapitene. Kapiteni i një prej anijeve, të quajtur gobierno, ishte guvernator, ushtarak i rangut të lartë pas kapitenit të përgjithshëm. Çdo flotë kishte një piloto mayor që kishte në detyrën të e drejtimit të flotës dhe që vendosej në bordin e anijes kapitene. Për galeones de la plata që transportonin argjendin e Perusë Casa de la Contratación de Indias e Seviljes emëronte një maestre de plata që mbikëqyrte ngarkesën në pronësi të mbretit në bordin e anijes kapitene duke u ndihmuar nga fiadores në pjesën tjetër të flotës. Për më tepër, çdo flotë kishte një veedor, përfaqësues të interesave të mbretit dhe një escribano që rregjistronte të gjitha lëvizjet e ngarkesës në bord.

Në ndryshim nga shtetet e tjera evropiane gjatë shekujve të XVI dhe të XVII galeonët spanjollë kishin një komandë të dyfishtë: capitán de mar, me rang më të lartë dhe capitán de guerra, përgjithësisht një ushtarak që ishte në komandë të trupave. Të dy detyrat do të bashkoheshin në urdhëresat e vitit 1633 në capitán de mar y guerra. Menaxhimi i anijes, ashtu si furnizimi dhe mirëmbajtja e saj de facto ishin nën kontrollin e mjeshtrit, duke parë se kapiteni zakonisht i kushtohej kryesisht detyrave administrative. Një dallim me detyrat e tjera që emëroheshin për zgjatjen e udhëtimit ose misionit, mjeshtri zakonisht shërbente në të njëjtën anije gjatë të gjithë karrierës së tij. Ndihmësi dhe ndjekësi i tij në linjën e komandës ishte alférez de mar, pas tij piloti, në detyrën e drejtimit të çdo anijeje dhe pas pilotit kundërmjeshtri. Oficerë të tjerë të rangut më të ulët ishin gardiani (me detyrë ndër gjërat e tjera të sigurisë së bordit) dhe despensero. Për më tepër secila anije kishte një kirurg të emëruar nga kapiteni dhe një kapellan të emëruar nga kapiteni i përgjithshëm. Maestranza formohej nga detarë të specializuar duke përfshirë një marangoz, një kalafatierë, një farkëtar, një zhytës dhe një borizan. Artilierët komandoheshin nga një oficer i quajtur condestable.

Trupa ndiqte të njëjtën hierarki si në tokë. Kapitini i luftës (de guerra) ndihmohej nga një alférez de guerra dhe ky nga një rreshter. Kompania ndahej në skuadra prej 25 vetash seçila, të komanduara nga një komandant skuadre. Soldados aventajados kishin më shumë përvojë dhe një rrogë më të lartë. Midis tyre llogariteshin dy tamburxhinj, një bilbilier dhe flamurtar. Gjithashtu grumbullonin arkibuzierët dhe musketjerët. Pjesa tjetër e ushtarëve, afërsisht gjysma, ishte e armatosur me shtiza.

Jeta në bord rregullohej nga një sistem prej dy dhe ndonjëherë tre turne ditore. Kapiteni apo kapitenët vendoseshin në kabinën e pjesës së prapme të kështjellës së pupës, në nivelin e kuvertës. Më në pror ndodheshin kabinat e oficerëve dhe mbi këto, në skajin e sipërm të pupës vendosej dhoma ku strehohej piloti dhe në anën e saj streha e kapelanit dhe oficerëve të tjerë të rangut më të vogël. Ndonjëherë oficerët ua huazonin kabinat e tyre pasagjerëve që mund ti paguanin. Detarët strehoheshin nën kuvertë me artilierët në pupë, dhe në mënyrë progresive detarët sipas rangut, ku ata me më shumë përvojë vendoseshin në pupë. Hamakët nuk nisën të përdoreshin deri në fund të shekullit të XVI.

Për shkak të periudhave të gjata të kaluara shpesh në det dhe kushtet e këqija në bord, shumë nga anëtarët e ekuipazhit vdisnin gjatë udhëtimeve; në këtë mënyrë u zhvilluan sisteme të përparuara velature që anija të lundronte për në atdhe vetëm me një pjesë të ekuipazhit aktiv të nisjes.