ڄ

Dyeh

ڄ
Informacje podstawowe
Postać izolowana	ڄ‬
Postać początkowa	ڄـ‬‬
Postać środkowa	ـڄـ‬‬
Postać końcowa	ـڄ‬
Podstawowe pismo	arabski
Podstawowy alfabet	bośniacki, gawar-bati, mandinka, migaama, od, saraiki, sindhi i sundajskim
Pochodzenie
Oparty na grafemie	Ǧīm
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Dyeh (sindhi ‏ڄي‎, j̱eh, lub po prostu ڄ) – dodatkowa litera alfabetu arabskiego, która jest używana w języku bośniackim, gawar-bati, mandinka, migaama, od, saraiki, sindhi i sundajskim.

W języku sindhi litera jest pisana alfabetem arabskim sindhi, a w języku saraiki pisany arabskim alfabetem saraiki jako "ڄ" i przedstawiana ona [ʄ], tj. spółgłoskę iniektywną podniebienną dźwięczną^[1][2][3][4]. W języku saraiki litera jest używana również w dwuznaku "نڄ" oznaczającym [ɲ], tj. spółgłoska nosowa podniebienna dźwięczna^[3][4].

W narodowym alfabecie czadyjskim litera przedstawia [ʄ], tj. spółgłoska iniektywna podniebienna dźwięczna i jest zapisywana jako litera Y z haczykiem^[5][6]. Litera ڄ‬ jest sczególnie używana w piśmię języka migaama^[7].

W języku mandinka, używanym w Gambii, litera ta była używana w pozycji początkowej lub środkowej do zapisu [tʃ], tj. spółgłoska zwarto-szczelinowa zadziąsłowa bezdźwięczna. W pozycji izolowanej lub końcowej zastąpiono ją literą ڌ, która reprezentuje w alfabecie łacińskim literę c lub ch w piśmie N’Ko^[8].

Na początku XX wieku litera była używana w języku bośniackim do zapisu [ts], tj. spółgłoska zwarto-szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna^[9].

W języku sundajskim litera ڄ‬ jest zapisywana pismem pegon i oznacza spółgłoskę zwarto-szczelinowo zadziąsłowa bezdźwięczną [tʃ]^[10].

Litera ۃ, w formie Unicode, została wprowadzona w czerwcu 1993 roku pod nazwą "U+0684", wraz z wprowadzeniem Unicode 1.1.^[11].

• Coolsma: Tata Bahasa Sunda. Dżakarta: Djambatan, 1985, seria: Indonesian Linguistics Development Project. (hindi).
• Peter T. Daniels: The type and spread of Arabic script. W: The Arabic Script in Africa. T. 71. Brill, 2014, seria: Studies in Semitic Languages and Linguistics. DOI: 10.1163/9789004256804_003. (ang.).
• Zuzana Gažáková: Some Remarks on Aljamiado Literature and the Usage of Arebica in Bosnia and Heregovina. W: Johannes den Heier, Andrea Schmidt, Tamara Pataridze: Script Beyond Borders: a survey of allographic traditions in the Euro-Mediterranean world. T. 62. Louvain-la-Neuve: Peeters, 2014, seria: Publications de l’Institut orientaliste de Louvain. (ang.).
• Lorna A. Priest, Martin Hosken: Proposal to add Arabic script characters for African and Asian languages. 12 sierpnia 2010, s. 9. [dostęp 2026-05-01]. (ang.).
• Alan S. Kaye: Adaptations of Arabic script. W: Peter T. Daniels, William Bright: The World’s writing systems. Oksford, Nowy Jork: Oxford University Press, 6 czerwca 1996. ISBN 978-0-19-507993-7. (ang.).
• Valentin Vydrin: Ajami scripts for Mande languages. W: The Arabic Script in Africa. T. 71. Brill, 2014, seria: Studies in Semitic Languages and Linguistics. DOI: 10.1163/9789004256804_011. (ang.).
• Muhammad Ahsan Wagha: The development of Siraiki language in Pakistan. Londyn: University of London, 1997. [dostęp 2026-05-01]. (ang.).
• Andy Warren-Rothlin: West African scripts and Arabic-script orthographies in socio-political context. W: The Arabic Script in Africa. T. 71. Brill, 2014, seria: Studies in Semitic Languages and Linguistics. DOI: 10.1163/9789004256804_013. (ang.).

• Litera ڄ opisana na ScriptSource (ang.)