څ

Arabska litera Ḥāʾ z trzema kropkami u góry
	څ
	; Arabska litera Ḥāʾ z trzema kropkami u góry
	Informacje podstawowe
Postać izolowana	څ‬
Postać początkowa	څـ‬‬‬
Postać środkowa	ـڅـ‬‬‬
Postać końcowa	ـڅ‬‬‬
Podstawowe pismo	arabski
Podstawowy alfabet	ormuri, paszto, ful
	Pochodzenie
Oparty na grafemie	Ḥāʾ
	Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Arabska litera Ḥāʾ z trzema kropkami u góry (څ‬) – dodatkowa litera alfabetu arabskiego, która jest używana w językach ormuri, paszto i ful.

Zastosowanie

W XIX wieku litera występowała w albańskim systemie pisma elifba, zwłaszcza w podręcznikach autorstwa Dauta Boriçiego z 1869 roku^[1]^[2].

W piśmie języka paszto oznacza spółgłoskę zwarto-szczelinową dziąsłową bezdźwięczną [t͡s]^[3]^[4]. Jednakże wymowa jest w dużym stopniu zależna od dialektu i na północy obszaru językowego Pasztunów ma tendencję do używania bezdźwięcznej spółgłoski szczelinowej (s)^[5]. Aż do reformy ortografii afgańskiej z 1936 roku litera ta oznaczała również dźwięczną afrykatę dziąsłową, kiedy to dla tego fonemu wprowadzono osobną literę – ځ‬^[6].

W 1913 roku Arensdorff wskazał, że w niektórych manuskryptach języka ful litera była używana do reprezentowania spółgłoski iniektywnej dziąsłowo dźwięcznej [ɗ]^[7].

Postać:	izolowana	końcowa	środkowa	początkowa
Wygląd:	څ‬	ـڅ‬	ـڅـ‬	څـ‬

Litera څ‬, w formie Unicode, została wprowadzona w czerwcu 1993 roku pod nazwą "U+0681", wraz z wprowadzeniem Unicode 1.1.^[8].

Znak	څ
Nazwa w Unikodzie	Arabic Letter Hah with Three Dots Above
Kodowanie	dziesiątkowo	szesnastkowo
Unicode	1669	U+0685
UTF-8	218 133	da 85
Odwołania znakowe SGML	څ	څ

↑ Bardhi 2009 ↓, s. 374.
↑ prof. dr. Njazi Kazazi: Daut ef. Boriçi – Personalitet i shquar i historisë, kulturës dhe i arsimit shqiptar. [w:] Zani i Naltë [on-line]. 26 maja 2014. [dostęp 2026-05-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-05-13)]. (alb.).
↑ Pashto (پښتو). omniglot.com. [dostęp 2026-05-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-28)]. (ang.).
↑ Paszto Alphabet. mylanguages.org. [dostęp 2026-05-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-12-15)]. (ang.).
↑ Penzl 1954 ↓, s. 80.
↑ MacKenzie 1997 ↓, s. 138.
↑ Arensdorff 1913 ↓, s. 13.
↑ Unicode Character “څ” (U+0685). compart.com. [dostęp 2026-05-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-09-17)]. (ang.).

David Neil MacKenzie: The development of the Pashto script. W: Shirin Akiner, Nicholas Sims-Williams: Languages and scripts of Central Asia. Londyn: SOAS, Uniwersytet Londyński, 1997. (ang.).
L. Arensdorff: Manuel pratique de langue peulh. Paryż: Librairie P. Geuthner, 1913. [dostęp 2026-05-16]. (fr.).
Ali Bardhi: Müfettiş Davut Boriçi’nin Günlüğünde (1870-1877 Eğitim) İşkodra Vilayeti’nde Eğitim (thèse). Stambuł: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2009. (tur.).
Herbert Penzl. Orthography and Phonemes in Pashto (Afghan). „Journal of the American Oriental Society”. 74 (2), 1954. [dostęp 2026-05-16]. (ang.).