Andrzej Poczobut

Andrej Poczobut
Андрэй Пачобут
Ilustracja
Andrzej Poczobut (8 czerwca 2026)
Data i miejsce urodzenia

16 kwietnia 1973
Brzostowica Wielka, Białoruska SRR

Zawód, zajęcie

dziennikarz

Alma Mater

Grodzieński Uniwersytet Państwowy

Odznaczenia
Order Orła Białego Odznaka Honorowa Województwa Podlaskiego

Andrzej Poczobut (biał. Андрэй Станіслававіч Пачобут trb. Andrej Stanisławawicz Paczobut trl. Andrèj Stanislavavič Pačobut; ur. 16 kwietnia 1973 w Brzostowicy Wielkiej) – białoruski dziennikarz, publicysta i działacz opozycyjny polskiej mniejszości, więzień polityczny. Kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys

Andrzej Poczobut (2005)
Andrzej Poczobut i Maria Przełomiec podczas prezentacji książki „System Białoruś” w Warszawie (2013)
Andrzej Poczobut i Dzmitryj Hurniewicz na koncercie „Solidarni z Białorusią” w Warszawie (2014)
Akcja solidarności z Białorusią (Warszawa, 12 grudnia 2021)
Andrzej Poczobut z prof. Januszem Rachoniem - wykładowcą i byłym rektorem Politechniki Gdańskiej (2026)

W 1998 ukończył studia na Wydziale Prawa Grodzieńskiego Uniwersytetu Państwowego im. Janki Kupały. W latach 1999–2001 był wykładowcą prawa w Grodzieńskim Państwowym Koledżu Politechnicznym oraz w technikum prawa i biznesu. Następnie zajął się działalnością dziennikarską. Pracował m.in. w grodzieńskich gazetach „Pahonia”, „Dień”, „Miestnoje Wriemia”, „Głos znad Niemna” oraz ogólnokrajowym dzienniku niezależnym „Narodnaja Wola”. Pełnił funkcję Redaktora naczelnego „Magazynu Polskiego na uchodźstwie” – czasopisma Związku Polaków na Białorusi pod kierownictwem Anżeliki Orechwo (wcześniej Andżeliki Borys). Od 2006 korespondent „Gazety Wyborczej” w Grodnie.

Aktywny działacz Związku Polaków na Białorusi od lat 90. XX w. Zawsze twardo opowiadał się za zachowaniem pełnej niezależności organizacji od władz w Mińsku, ale w ramach ustawodawstwa Białorusi. Pełnił obowiązki przewodniczącego Rady Naczelnej ZPB nieuznawanej przez władze w Mińsku[1].

Należy do przeciwników prezydenta Białorusi Aleksandra Łukaszenki, którego reżim niejednokrotnie krytykował w swoich artykułach. Za działalność społeczną i dziennikarską wielokrotnie zatrzymywany i aresztowany[2][3][4].

Jest ekspertem od spraw związanych z historią służb specjalnych ZSRR na terenie Zachodniej Białorusi oraz działalnością Armii Krajowej na tych terenach.

W 2026 powołany w skład Rady do spraw Polonii i Polaków za Granicą przy Prezydencie RP[5].

Aresztowanie i proces w 2011

18 marca 2011 prokuratura obwodu grodzieńskiego postawiła mu zarzut o znieważenie Aleksandra Łukaszenki w szeregu artykułów w „Gazecie Wyborczej”, na portalu „Biełorusskij Partizan” oraz w swoim prywatnym blogu[6]. 6 kwietnia 2011 został zatrzymany na 72 godziny[7], gdy próbował wjechać do Mińska, by wziąć udział w połączeniu (przez telełącze) z przedstawicielstwa Komisji Europejskiej z delegacją Parlamentu Europejskiego ds. Białorusi, a następnie został osadzony w areszcie śledczym[8]. 5 lipca 2011 sąd w Grodnie skazał Andrzeja Poczobuta na 3 lata więzienia w zawieszeniu na okres 2 lat[9]. 23 września 2013, po upływie dwuletniego okresu zawieszenia, sąd w Grodnie zdecydował o zwolnieniu Poczobuta z odbywania kary[10].

Aresztowanie i proces w 2012

21 czerwca 2012 prokuratura obwodu grodzieńskiego po raz kolejny postawiła Andrzejowi Poczobutowi zarzut znieważenia Aleksandra Łukaszenki, którego miał się dopuścić w swoich publikacjach na białoruskich stronach internetowych „Biełorusskij Partizan” oraz „Karta'97”. W jego mieszkaniu przeprowadzono rewizję, a on sam został aresztowany i osadzony w grodzieńskim więzieniu[11]. Po dziewięciu dniach został on wypuszczony na wolność z zakazem opuszczania Grodna[12]. Andrzej Poczobut miał być sądzony z art. 367 cz. 2 kodeksu karnego, za co przewidziana jest kara do 5 lat więzienia[13]. W marcu 2013 komitet śledczy obwodu grodzieńskiego poinformował o umorzeniu dochodzenia[14].

Aresztowanie i proces w 2021

Został ponownie aresztowany 25 marca 2021, Wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Josep Borrell potępił zatrzymanie[15]. 9 grudnia 2021 Sejm RP IX kadencji podjął uchwałę „wzywającą reżim białoruski do zaprzestania represji wobec Andżeliki Borys i Andrzeja Poczobuta oraz innych więźniów politycznych”[16]. Podobną uchwałę Sejm podjął 28 marca 2022[17]. Proces Poczobuta rozpoczął się 16 stycznia 2023[18][19]. Sąd obwodowy w Grodnie 8 lutego 2023 skazał Andrzeja Poczobuta na 8 lat więzienia o zaostrzonym rygorze (osadzenie w kolonii karnej)[20]. W sierpniu 2023 został ukarany półrocznym pobytem w karcerze[21].

W 2026 roku Senat RP jednogłośnie podjął uchwałę z okazji 5. rocznicy jego uwięzienia, apelując do władz w Mińsku o zakończenie represji, uwolnienie wszystkich więźniów politycznych oraz rozpoczęcie dialogu politycznego z siłami opozycji w kraju i na emigracji[22].

28 kwietnia 2026 znalazł się wśród pięciu zwolnionych przez władze białoruskie więźniów politycznych i w tym samym dniu trafił do Polski[23][24]. W negocjacjach dotyczących uwolnienia Poczobuta uczestniczył specjalny wysłannik prezydenta USA ds. Białorusi John Coale oraz przedstawiciele Rumunii, Mołdawii, Ukrainy i Kazachstanu[25].

Życie prywatne

Jest synem Stanisława, krajoznawcy i publicysty, znawcy historii Grodzieńszczyzny[26], prowadzącego polskojęzyczne programy poświęcone tej tematyce w Telewizji Biełsat[27] i Radiu Racja[28].

Żonaty z Oksaną, ma córkę Janę i syna Jarosława[29][30].

Publikacje

Andrzej Poczobut podpisuje swoją książkę System Białoruś (Gdańsk, 8 czerwca 2026)
  • System Białoruś (reportaż; Wydawnictwo Helion [Editio], Gliwice 2013, ISBN 978-83-246-7321-6);
  • Łagier – sedno białoruskiego systemu więziennego[31] w: Archipelag Białoruś. Relacje byłych więźniów politycznych (praca zbiorowa; pozostali autorzy relacji: Antanina Kanawała, Zmicier Kazłou, Halina Dzierbysz, Zmicier Kuczuk, Palina Szarenda-Panasiuk, Wiktar Parchimczyk, Pawieł Mażejka,Pawieł Winahradau, Ihar Karniej, Uładzimir Bułauski, Iryna Słaunikawa, Alaksandr Fiaduta; Ośrodek Studiów Wschodnich im. Marka Karpia, Warszawa 2026, ISBN 978-83-68327-76-2)[32].

Odznaczenia i wyróżnienia

Andrzej Poczobut po dekoracji Orderem Orła Białego (Warszawa, 3 maja 2026)

Przypisy

  1. ↑ Struktura ZPB. Związek Polaków na Białorusi. [dostęp 2011-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-11-03)].
  2. ↑ Andrzej Poczobut aresztowany. Agencja Wydawniczo-Reklamowa Wprost Sp. z o.o, 2006-03-13. [dostęp 2011-11-11].
  3. ↑ Andrzej Poczobut na posterunku milicji. kresy24.pl, 2009-03-03. [dostęp 2011-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-04)].
  4. ↑ Korespondent „Gazety” na Białorusi skazany na 15 dni aresztu. Agora S.A., 2011-03-11. [dostęp 2011-11-11].
  5. ↑ Uroczyste powołanie Rady do spraw Polonii i Polaków za Granicą [online], prezydent.pl [dostęp 2026-05-02] (pol.).
  6. ↑ Wacław Radziwinowicz: Boją się Poczobuta. Agora S.A., 2011-03-29. [dostęp 2011-11-11].
  7. ↑ Białoruś. Andrzej Poczobut jest zatrzymany na 72 godziny. Gremi Business Communication Sp. z o.o, 2011-04-07. [dostęp 2011-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-27)].
  8. ↑ Andrzej Poczobut pozostanie w areszcie. Związek Polaków na Białorusi, 2011-04-09. [dostęp 2011-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-24)].
  9. ↑ Krzysztof Zasada: Andrzej Poczobut: Będę się odwoływał od wyroku. Radio Muzyka Fakty Sp. z o.o, 2011-07-05. [dostęp 2011-11-11].
  10. ↑ Białoruś: Andrzej Poczobut zwolniony z obowiązku odbywania kary. [w:] Raport Białoruś [on-line]. Polskie Radio S.A., 2013-09-23. [dostęp 2013-09-23].
  11. ↑ Wiktoria Kozłowska: Andrzej Poczobut w więzieniu. Związek Polaków na Białorusi, 2012-06-26. [dostęp 2012-06-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-21)].
  12. ↑ Agnieszka Kamińska: Andrzej Poczobut opuścił areszt. Usłyszał zarzut zniesławienia Łukaszenki. [w:] Raport Białoruś [on-line]. Polskie Radio S.A., 2012-06-30. [dostęp 2012-06-30].
  13. ↑ Małgorzata Wyrzykowska: „Zniesławienie prezydenta.” Przedstawiono zarzuty Andrzejowi Poczobutowi. Grozi mu do pięciu lat więzienia. wpolityce.pl, 2012-06-30. [dostęp 2012-06-30].
  14. ↑ Sprawa Andrzeja Poczobuta umorzona [online], Gazeta Wyborcza, 15 marca 2013 [dostęp 2013-09-23] [zarchiwizowane z adresu 2013-03-21].
  15. ↑ EU Demands Immediate Release Of Andżelika Borys, Andrzej Poczobut, All Political Prisoners [online], Karta'97, 25 marca 2021 [dostęp 2021-03-25] [zarchiwizowane z adresu 2021-03-25] (ang.).
  16. ↑ M.P. z 2021 r. poz. 1166 (ISAP).
  17. ↑ Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 marca 2022 r. w sprawie uwolnienia bezprawnie zatrzymanych liderów Związku Polaków na Białorusi Andżeliki Borys i Andrzeja Poczobuta (M.P. z 2022 r. poz. 368 (ISAP)).
  18. ↑ Ruszył proces Andrzeja Poczobuta. Chargé d’affaires Polski niewpuszczony do sądu – Wiadomości – polskieradio24.pl [online], Polskie Radio 24 [dostęp 2023-01-16] (pol.).
  19. ↑ Rozpoczął się proces Andrzeja Poczobuta. Jest reakcja polskich władz [online], Do Rzeczy, 16 stycznia 2023 [dostęp 2023-01-16] (pol.).
  20. ↑ Andrzej Poczobut ucieleśnia dziś nieco wyświechtane słowo „niezłomny”. Potrzebne jest mu nasze wsparcie – Więź [online], wiez.pl, 9 lutego 2023 [dostęp 2023-02-09] (pol.).
  21. ↑ Andrzej Poczobut spędzi w karcerze pół roku [online], www.wirtualnemedia.pl, 19 sierpnia 2023 [dostęp 2023-08-20] (pol.).
  22. ↑ Senat przyjął uchwałę w 5. rocznicę uwięzienia Andrzeja Poczobuta [online], dzieje.pl [dostęp 2026-04-22].
  23. ↑ Andrzej Poczobut na wolności. Wymiana "pięciu na pięciu" z Białorusią. rmf24.pl. [dostęp 2026-04-28].
  24. ↑ Polsat News, Andrzej Poczobut uwolniony z białoruskiego więzienia [online], PolsatNews.pl, 28 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-28].
  25. ↑ Trump z Nawrockim i Poczobut. Wysłannik prezydenta USA ujawnia [online], dorzeczy.pl [dostęp 2026-04-28].
  26. ↑ Stanisław – ojciec Andrzeja. Polskie Radio S.A., 2011-11-22. [dostęp 2012-09-07].
  27. ↑ Nowy program dla Polaków na Białorusi. Biełsat TV, 2011-03-10. [dostęp 2015-11-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-11-22)].
  28. ↑ „Znad Niemna i Berezyny” na falach Radia Racyja. kresy24.pl, 2012-07-18. [dostęp 2012-09-07].
  29. ↑ Andrzej Poczobut nie dostał listu od syna – był napisany po polsku [online], Głos znad Niemna, 23 maja 2021 [dostęp 2021-05-23] (pol.).
  30. ↑ Córka Poczobuta w imieniu ojca odebrała w PE w Strasburgu Nagrodę Sacharowa [online], Polskie Radio Białystok, 17 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-17] (pol.).
  31. ↑ Łagier – sedno białoruskiego systemu więziennego. osw.waw.pl, 2026-07-06. [dostęp 2026-07-09].
  32. ↑ Archipelag Białoruś. Relacje byłych więźniów politycznych. osw.waw.pl, 2026-07-06. [dostęp 2026-07-09].
  33. ↑ M.P. z 2026 r. poz. 271 (ISAP) – pkt 4.
  34. ↑ Prezydent wręczył odznaczenia [online], tvn24.pl, 11 listopada 2025 [dostęp 2025-11-12].
  35. ↑ Ordery z okazji Narodowego Święta Niepodległości [online], 11 listopada 2025 [dostęp 2025-11-12].
  36. ↑ Polsat News, Andrzej Poczobut odznaczony przez prezydenta. Uroczystości na Zamku Królewskim [online], PolsatNews.pl, 3 maja 2026 [dostęp 2026-05-03].
  37. ↑ Anna Augustynowicz, Aneta Kursa, Piotr Markowski: Odznaka Honorowa Województwa Podlaskiego dla Andrzeja Poczobuta. podlaskie.eu, 10 czerwca 2026. [dostęp 2026-06-10].
  38. ↑ У Гродне журналіст атрымаў узнагароду за Армію Краёву. represii-by.info, 2009-01-18. [dostęp 2009-01-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-04-30)].
  39. ↑ Nagroda im. Witolda Hulewicza dla Stanisława Nyczaja [online], Urząd Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego, 8 grudnia 2010 [dostęp 2010-12-08].
  40. ↑ Poczobut z prestiżową nagrodą dla dziennikarzy. „Wyraz solidarności z uczciwymi”. Agora S.A., 2011-11-17. [dostęp 2011-11-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-11-19)].
  41. ↑ MediaTory 2011 rozdane!. mediatory.pl, 2011-12-03. [dostęp 2011-12-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-09-29)].
  42. ↑ Andrzej Poczobut Dziennikarzem Roku 2011. press.pl, 2011-12-14. [dostęp 2011-12-14].
  43. ↑ Andrzej Poczobut laureatem głównej Nagrody Wolności Słowa SDP. press.pl, 2021-06-21. [dostęp 2024-07-15].
  44. ↑ Krzysztof Zanussi i Piotr Beczała nagrodzeni przez TVP Polonia za Zasługi dla Polski i Polaków poza granicami kraju. centruminformacji.tvp.pl, 2025-05-06. [dostęp 2025-05-16].
  45. ↑ Andrzej Poczobut and Mortaza Behboudi are laureates of the IAPC Freedom of Speech Award 2023 ‹ International Association of Press Clubs [online], pressclubs.org [dostęp 2023-04-30].
  46. ↑ Andrzej Poczobut uhonorowany Medalem 75-lecia Misji Jana Karskiego [online], TVN24, 19 sierpnia 2023 [dostęp 2023-08-20] (pol.).
  47. ↑ Nagrody specjalne Pióro Nadziei Amnesty International dla Wojciecha Jagielskiego i Andrzeja Poczobuta. amnesty.org.pl/na, 2023-03-06. [dostęp 2024-07-15].
  48. ↑ Marta Urzędowska Wiktoria Bieliaszyn: Andrzej Poczobut uhonorowany nagrodą im. Sérgio Vieira de Mello. Gazeta Wyborcza, 2023-10-27. [dostęp 2024-07-15].
  49. ↑ Bartosz T. Wieliński: Konkurs "Newsweeka" im. Teresy Torańskiej. Andrzej Poczobut postacią 10-lecia. "Sam składa się w ofierze". Gazeta Wyborcza, 2024-03-04. [dostęp 2024-07-15].
  50. ↑ Andrzej Poczobut [online], um.warszawa.pl, 15 lipca 2024 [dostęp 2025-11-11].
  51. ↑ Andrzej Poczobut i Mzia Amaglobeli laureatami Nagrody Sacharowa 2025 [online], Tematy | Parlament Europejski, 29 września 2025 [dostęp 2025-10-22].
  52. ↑ Danuta Wałęsa i Andrzej Poczobut laureatami Nagrody im. Andrzeja Wajdy [online], dzieje.pl [dostęp 2025-11-05].
  53. ↑ Andrzej Poczobut i Bogdan Borusewicz wyróżnieni tytułem „Wizjonera” [online], dzieje.pl [dostęp 2026-06-01].
  54. ↑ Magda Ciasnowska, Andrzej Poczobut pierwszym laureatem Nagrody im. Stefana Mellera. Wyróżnienie wręczono w podczas finału Festiwalu Dyplomatycznego [online], Kurier Poranny, 19 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-20].
  55. ↑ Andrzej Poczobut, brat Marek z Taizé i Fundacja „Podaj Dalej” laureatami nagrody „Stukot ’56” [online], dzieje.pl [dostęp 2026-06-25].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.