Aron Jakubowicz

Aron Jakubowicz
Ilustracja
Aron Jakubowicz podczas przyjęcia urodzinowego jego syna (1944)
Data urodzenia

1910

Data śmierci

1981

Zawód, zajęcie

subiekt, urzędnik

Aron Jakubowicz (ur. 1910, zm. 1981) – polski Żyd, urzędnik łódzkiego Judenratu, zastępca Chaima Rumkowskiego i kierownik Centralnego Biura Resortów Pracy.

Życiorys

Przed II wojną światową pracował jako subiekt handlowy[1]. Miał brata, Bernarda, narzeczonego Dory Fuchs[2][3]. Żonaty z Reginą, miał syna Samuela (ur. 1939)[4].

Podczas wojny trafił do getta łódzkiego, gdzie w 1940 roku podjął pracę w jednym z zakładów krawieckich, szybko awansował, obejmując funkcję kierownika powołanego 1 października 1940 roku Centralnego Biura Resortów Pracy[5][6]. Szybko wyrósł także na jednego z konkurentów Przełożonego Starszeństwa Żydów Chaima Rumkowskiego[2], zyskując zaufanie Hansa Biebowa z Zarządu Getta oraz funkcjonariuszy Gestapo[2][4]. W maju 1941 roku wszedł w skład sztabu i komendy Służby Obrony Przeciwlotniczej podległej Służbie Porządkowej[7]. We wrześniu 1941 roku został jednym z dwóch (obok Leona Rozenblata) zastępców Chaima Rumkowskiego[8].

Podczas „Wielkiej Szpery” we wrześniu 1942 roku był jedną z osób, których wstawiennictwo mogło uchronić osoby od deportacji do obozu zagłady w Chełmnie. Dzięki jego interwencji ocalono również część pracowników zarządzanych przez niego resortów pracy[9]. Po „Wielkiej Szperze” wzmocniona została jego pozycja, od tego czasu w sprawach produkcji niemieccy urzędnicy kontaktowali się bezpośrednio z nim, pomijając Rumkowskiego[10].

W 1943 roku wszedł w otwarty konflikt z Rumkowskim i Leonem Rozenblatem na tle formowania Policji Gospodarczej, która zgodnie z jego intencjami miała podlegać pod Centralne Biuro Resortów Pracy, w konflikcie tym uzyskał poparcie Dawida Gertlera, kierownika Oddziału Specjalnego[11].

W getcie mieszkał początkowo przy ul. Podrzecznej 14/45[4]. Następnie, do marca 1944 roku mieszkał przy ul. Łagiewnickiej 63, w tym samym domu mieszkali m.in. Bernard Fuchs, Dora Fuchs, Józef Rumkowski i Chaim Rumkowski z rodzinami[12]. Przez mieszkańców getta nazywany był poufale „Arkiem”[13]. Był jednym z bohaterów wykonywanej w getcie piosenki Getunia, getunia klap[14].

1 sierpnia 1944 roku wraz z Chaimem Rumkowskim i Markiem Kligierem uczestniczył w spotkaniu, podczas którego zostali poinformowani przez Biebowa i Otta Bradfischa o planowanej „ewakuacji” getta[15]. Po likwidacji getta w sierpniu 1944 roku pozostał w Łodzi, został kierownikiem obozu dla Żydów przy ul. Łagiewnickiej 36[16]. 21 października wraz z grupą 600 Żydów oraz maszynami został wywieziony do Niemiec, gdzie Żydzi mieli podjąć pracę w fabrykach należących do Hansa Biebowa. Biebow miał osobiście odprowadzić go na stację Radegast, a przed odjazdem nawet go ucałować[17]. Trafił do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen, skąd wywieziono go następnie do obozu pracy w Königs Wusterhausen, gdzie objął funkcję starszego obozu[4].

Po wojnie wyjechał wraz z rodziną do Stanów Zjednoczonych, gdzie zmarł w 1981 roku[4].

Przypisy

  1. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 300.
  2. 1 2 3 Sitarek 2018 ↓, s. 301.
  3. ↑ Sitarek i Trębacz 2011 ↓, s. 21.
  4. 1 2 3 4 5 Jakubowicz Aron [online], leksykongetta.pl, 20 kwietnia 2025 [dostęp 2026-04-27].
  5. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 156, 300.
  6. ↑ Sitarek i Trębacz 2011 ↓, s. 20.
  7. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 184.
  8. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 166.
  9. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 239.
  10. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 241.
  11. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 244–245, 303–304.
  12. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 297.
  13. ↑ Arek [online], leksykongetta.pl, 23 maja 2025 [dostęp 2026-04-27].
  14. ↑ Flam 1992 ↓, s. 166.
  15. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 272.
  16. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 279.
  17. ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 280.

Bibliografia

  • Gila Flam, Singing for Survival. Songs of the Lodz Ghetto 1940–45, Urbana–Chicago: University of Illinois Press, 1992, ISBN 0-252-01817-6.
  • Adam Sitarek, Michał Trębacz (red.), „Słuchają słów Prezesa”: księga przemówień Chaima Mordechaja Rumkowskiego, Łódź: Archiwum Państwowe w Łodzi, 2011, ISBN 978-83-931608-4-6.
  • Adam Sitarek, „Otoczone drutem państwo”. Struktura i funkcjonowanie administracji żydowskiej getta łódzkiego, Łódź: Instytut Pamięci Narodowej, 2018, ISBN 978-83-8098-363-2.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.