Atari Lynx

Atari Lynx

Typ	przenośna konsola gier wideo
Producent	Atari
Generacja	czwarta generacja
Premiera	Atari Lynx USA: wrzesień 1989[1] Europa/Japonia: październik 1990[2] Polska: 1991[3] Atari Lynx II USA: 1991[4] Europa: 1992 Polska: 1993[5]
CPU	4 MHz MOS 6502[6]
GPU	16 MHz „Suzy”
Pamięć operacyjna	64 KB RAM
Nośniki danych	kartridż
Kontrolery	wbudowany D-Pad
Komunikacja, gniazda	ComLynx
Sprzedanych jednostek	3 miliony - 5 milionów[1][7][8]
Najlepiej sprzedawana gra	RoadBlasters

Atari Lynx – pierwsza na świecie 16-bitowa przenośna konsola gier wideo z kolorowym wyświetlaczem, wyprodukowana przez przedsiębiorstwo Atari i wydana we wrześniu 1989 roku^[7].

Pierwotnie projekt nazywał się „Handy”, został zaprojektowany przez przedsiębiorstwo Epyx i był gotowy już w 1987 roku. Została pokazana w styczniu 1989 roku na Consumer Electronics Show, jednak z powodu kłopotów finansowych, Epyx nie był wstanie wydać sprzętu samemu. W wyniku rozmów z producentami ostatecznie tylko Atari było zainteresowane wyrabianiem urządzenia, sądząc iż będzie ono bardziej nowoczesne niż obecnie reklamowane Atari 2600 i Atari 7800. Według kontraktu, Atari miało zająć się produkcją konsoli, natomiast Epyx miał dostarczyć oprogramowaniem dla nowo powstałego sprzętu^[1].

Wydana w Stanach Zjednoczonych we wrześniu 1989 roku, pomimo swojej innowacyjności w byciu pierwszą 16-bitową konsolą z kolorowym wyświetlaczem oraz architekturą wyprzedzającą ówczesne czasy, już na starcie zaczął przegrywać z Nintendo Game Boy, wydanym w kwietniu 1989 roku w Japonii i sierpniu 1989 roku w USA. Choć konkurent był 8-bitowy i monochromatyczny to Lynx cierpiał z powodu dwukrotnie wyższej ceny, dużej wielkości urządzenia oraz bardzo krótkiego czasu działania (4-5 godzin kontra 30 godzin)^[1][9]. Do końca roku sprzedano 500,000 sztuk choć Game Boy osiągnął sprzedaż 1 miliona w pierwszym tygodniu obecności w Stanach. W październiku 1990 roku sprzęt wydano w Europie celem konkurencji z tamtejszą premierą przenośnej konsoli Nintendo oraz tego samego miesiąca w Japonii, w momencie wydania nowego konkurenta czyli Sega Game Gear. Konsola Segi była również kolorowa, miała trochę niższą cenę i podobny czas działania, jednak była bardziej dopasowana wielkością niż Lynx oraz posiadała o wiele większą bibliotekę gier.^[4]

Gdy w kwietniu 1991 roku, Sega wydała swój system w Europie Zachodniej i Stanach, Atari wypuściło latem 1991 roku w Ameryce nową, poprawioną wersję urządzenia, w innej cenie. Lynx II poprawił niektóre błędy poprzednika jak zmniejszenie urządzenia, wydłużenie czasu działania do 6 godzin, zmieniono obudowę, dodano dźwięk stereo^[6][1].. Pomimo tych usprawnień system dalej nie potrafił nadgonić konkurencji, sprzedając do początku 1994 roku 3 miliony urządzeń, gdy Sega udostępniła do tego czasu 4 miliony sztuk a Nintendo aż 17 milionów sztuk. Od 1993 roku, Lynx II zaczął tracić na znaczeniu z powodu nowej, 64-bitowej konsoli Atari Jaguar, która stała się głównym produktem w dziedzinie rozrywki domowej tego amerykańskiego przedsiębiorstwa. Konsolę wspierano do początku 1996 roku, gdy Atari zakończyło swoją działalność z wynikiem od 3 do 5 milionów udostępnionych przenośnych konsol^[7][1][8].

W Polsce pierwszy model zadebiutował w 1991 roku a prasa określiła produkt najbardziej udaną konsolą Atari oraz wróżyła mu świetlaną przyszłość, zarówno w kraju jak i na świecie^[3]. W 1993 roku w dystrybucji pojawił się Lynx II, reklamowany hasłem "Przestaw się na kolor" a czasopisma jako jedne wady wymieniały krótki czas pracy i słabą dostępność^[5][10]. Jedyną polską grą na ten system był Blockout^[11].

• „Mikey” (8-bitów, układ w technologii CMOS pracujący z prędkością 16 MHz)
  • procesor MOS 65SC02 pracujący z częstotliwością 4 MHz^[6]
    • 8-bitów, 16-bit przestrzeń adresowa
  • układ dźwiękowy
    • 4 kanały syntezy opartej na LFSR
    • 8 bitowy przetwornik dla każdego kanału
  • sterownik DMA wideo dla wyświetlacza LCD
    • 4,096 kolorów, 12 bitowa paleta^[6]
    • 16 kolorów jednocześnie^[6] (z palety 4 bitowej) na linię (więcej niż 16 kolorów może być wyświetlane jednocześnie przy zmianie palety w każdej linii)
  • 8 liczników systemowych (2 zarezerwowane dla LCD, jeden dla UART)
  • kontroler przerwań
  • UART (dla ComLynx) (prędkość do 62500 bodów)
  • 512 bajtów dla bootstrapa i ROM-u gier
• „Suzy” (16 bitów, układ w technologii CMOS pracujący z prędkością 16 MHz)
  • układ graficzny
    • sprzętowe wspomaganie
    • nieskończona liczba duszków z detekcją kolizji
    • sprzętowe efekty skalowania, wykrzywiania, przemieszczania
    • sprzętowe dekodowanie skompresowanych danych
    • sprzętowe wycinanie i wielokierunkowe przewijanie
    • możliwa prędkość wyświetlania do 75 ramek na sekundę
    • standardowa rozdzielczość 160×102 (16 320 adresowalnych pikseli)
  • koprocesor matematyczny
    • sprzętowe 16-bit × 16-bit → 32-bit mnożenie z opcją akumulacji; 32-bit ÷ 16-bit → 16-bit dzielenie
    • równoległa praca procesora lub dzieleni instrukcji
• RAM: 64 KB 120 ns DRAM
• nośniki danych: kartridż – 128, 256 i 512 KB, możliwe jest używanie pojemności do 2 MB ze zmianą banków pamięci.

• złącza:
  • słuchawek 3,5 mm stereo; mono w Lynx I
  • ComLynx (szeregowe, łączenie kilku konsoli w sieć)
• kolorowy ekran LCD 3,5 cala z podświetleniem CCFL
• sześć baterii typu AA, pozwala na używanie urządzenia przez 4–5 godzin

Na konsolę wydano ponad 70 gier. Najlepiej sprzedającą się grą jest RoadBlasters. Wśród najlepiej ocenianych wymienia się m.in Ms. Pac-Man, Xenophobe, Desert Strike, Rampage, Blue Lightning, Chip's Challenge, Battlezone 2000, Robotron: 2084, Todd's Adventures in Slime World, Rampart^[12].