Azotan srebra

Azotan srebra
Ilustracja
Próbka krystalicznego AgNO3
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
bezbarwne, przezroczyste kryształy lub biały, krystaliczny proszek lub białe laski o krystalicznym przełomie; ciemnieje pod wpływem światła[1]
Wzór Hilla

AgNO3

Masa molowa

169,88 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

7761-88-8

PubChem

24470

DrugBank

DB11080

Podobne związki
Inne aniony

AgCl

Inne kationy

Cu(NO3)2

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Azotan srebra (łac. argenti nitras; lapis od łac. lapis infernalis – kamień piekielny) – nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu azotowego i srebra. Związek ten został odkryty przez Alberta Wielkiego.

Otrzymywanie

Powstaje łatwo w reakcji kwasu azotowego o dowolnym stężeniu[5][6] z metalicznym srebrem, z wydzieleniem tlenków azotu[7][8][9][10][11]:

(1)   3Ag + 4HNO3 → 3AgNO3 + NO↑ + 2H2O

lub[5][11]:

(2)   4Ag + 6HNO3 → 4AgNO3 + NO↑ + NO2↑ + 3H2O

W praktyce reakcja przebiega równolegle wg obu równań[11].

Wydajne roztwarzanie srebra w kwasie azotowym wymaga jego stężenia > 3 M w temperaturze 20 °C lub > 1 M przy 100 °C. Reakcja przebiega najszybciej przy stężeniu kwasu 8–10 M[11].

W warunkach przemysłowych reakcję prowadzi się na gorąco, stosując kwas średnio stężony (32%). NO2 powstający w reakcji (2) można wykorzystywać do odtwarzania kwasu azotowego (dawniej tlenki azotu rozkładano termicznie do azotu i tlenu, co jest jednak nieopłacalne)[11]:

3NO2 + H2O → 2HNO3 + NO

Przy całkowitym odzysku proces opisuje równanie (1). Tlenek azotu NO utlenia się na powietrzu do dwutlenku NO2. Utlenianie przeprowadza się także przepuszczając tlen przez reaktor[11]:

4Ag + 4HNO3 + O2 → 4AgNO3 + 2H2O

Właściwości

Azotan srebra jest bezbarwnym, krystalicznym ciałem stałym o gęstości 4,35 g/cm³. Jest bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie, co jest wyjątkiem wśród soli srebra(I), których rozpuszczalność rzadko przekracza 11 g na 100 g H2O. Rozpuszczalność AgNO3 bardzo szybko wzrasta z temperaturą: dla 0 °C wynosi 120 na 100 g H2O, dla 20 °C – 215 g, dla 80 °C – 669 g, a dla 100 °C – 1024 g. Odczyn roztworu jest lekko kwasowy. Azotan srebra topi się w temperaturze 212 °C. Po podgrzaniu powyżej 440 °C rozkłada się[5] z wydzieleniem srebra, dwutlenku azotu i tlenu[7]:

2AgNO3 → 2Ag + 2NO2↑ + O2↑
Ręka po kontakcie z azotanem srebra

Azotan srebra ma właściwości utleniające. Działa żrąco na skórę, pozostawiając trudne do usunięcia czarne plamy z rozdrobnionego metalicznego srebra (co było przyczyną nadania mu nazwy „kamień piekielny”).

Zastosowania

Służy do otrzymywania innych związków srebra. Jest używany w chemii analitycznej np. do wykrywania aldehydów (próba Tollensa). Używa się go także do srebrzenia luster, do otrzymywania halogenków srebra (przede wszystkim bromku srebra) używanych jako substancje światłoczułe w technice fotograficznej, do produkcji materiałów wybuchowych (np. acetylenek srebra).

Ze względu na właściwości bakteriobójcze i przyżegające, od początku XX w. azotan srebra jest stosowany w medycynie jako środek antyseptyczny np. podczas zabiegu Credégo, lapisowania zębów, a także do kauteryzacji. Jest składnikiem maści stosowanej w trudno gojących się ranach (Unguentum Argentii nitratis compositum tzw. maść Mikulicza)[12]. Preparaty farmaceutyczne azotanu srebra mogą zawierać znaczne ilości azotanu potasu jako substancji pomocniczej[13], np. pałeczki „Lapis” (Argentum nitricum cum Kalio nitrico in bacillis) zawierające 33,33% azotanu srebra i 66,67% azotanu potasu[14][15], z kolei sprzedawany w Polsce (m.in. przez DOZ, CEFARM) sztyft Lapis Diabelski Kamyk zawiera 97 cz. azotanu srebra i 3 cz. azotanu potasu[16][17].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Farmakopea Polska VI, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2002, s. 1176, ISBN 83-88157-18-3.
  2. 1 2 3 4 Silver nitrate, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 3720 [dostęp 2012-09-03] (niem. • ang.).
  3. ↑ Azotan srebra [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: 204390 [dostęp 2011-12-26].
  4. ↑ Silver nitrate [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: 204390 [dostęp 2011-12-26] (ang.). (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
  5. 1 2 3 P. Patnaik: Handbook of Inorganic Chemicals. McGraw-Hill, 2002, s. 836, 842. ISBN 0-07-049439-8.
  6. ↑ Dale L. Perry: Handbook of Inorganic Compounds. Wyd. 2. Boca Raton: CRC, 2011, s. 364. ISBN 978-1-4398-1461-1.
  7. 1 2 C. Chambers, A. K. Holliday: Modern Inorganic Chemistry. Butterworths, 1975, s. 836.
  8. ↑ Adam Bielański: Chemia ogólna i nieorganiczna. Warszawa: PWN, 1981, s. 642. ISBN 83-01-02626-X.
  9. ↑ Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Wyd. 5. Warszawa: PWN, 2002, s. 973. ISBN 83-01-13654-5.
  10. ↑ Włodzimierz Trzebiatowski: Chemia nieorganiczna. Wyd. VIII. Warszawa: PWN, 1978, s. 465–466.
  11. 1 2 3 4 5 6 H. Renner, Silver, Silver Compounds, and Silver Alloys, [w:] Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry, Weinheim: Wiley‐VCH, 2005, s. 7–8, 29–31, DOI: 10.1002/14356007.a24_107 (ang.).
  12. ↑ Srebra azotan. Lapis infernalis, Pharma Cosmetic [zarchiwizowane 2013-05-03].
  13. ↑ Potasu azotan [online], Pharma Cosmetic [zarchiwizowane z adresu 2007-10-28].
  14. ↑ O. Anselmino, Ernst Gilg, Argentum nitricum cum Kalio nitrico, [w:] Kommentar zum Deutschen Arzneibuch 6. Ausgabe 1926, Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg, 1928, s. 277–278, DOI: 10.1007/978-3-642-90745-6_82, ISBN 978-3-642-88890-8 (niem.).
  15. ↑ Argentum nitr.c.Kalio im bacillis pałeczka – ulotka (dawkowanie, zastosowanie, interakcje) [online], ktomalek.pl [dostęp 2023-05-11].
  16. ↑ Lapis Diabelski Kamyk, sztyft, 1 szt. [online], doz.pl [dostęp 2023-06-14] (pol.).
  17. ↑ Lapis – Diabelski Kamyk do usuwania brodawek kurzajek sztyft – gojenie uszkodzeń skóry [online], www.cefarm24.pl [dostęp 2023-06-14].

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.