Błociszewo

Błociszewo
wieś
Ilustracja
Park, w nim pałac Kęszyckich
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

śremski

Gmina

Śrem

Wysokość

90 m n.p.m.

Liczba ludności (2022)

402[1]

Strefa numeracyjna

61

Kod pocztowy

63-100[2]

Tablice rejestracyjne

PSE

SIMC

0596139

Położenie na mapie gminy Śrem
Mapa konturowa gminy Śrem, po lewej znajduje się punkt z opisem „Błociszewo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Błociszewo”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Błociszewo”
Położenie na mapie powiatu śremskiego
Mapa konturowa powiatu śremskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Błociszewo”
Ziemia52°05′00″N 16°53′48″E/52,083333 16,896667[3]

Błociszewo – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim, w gminie Śrem[4][5].

Podział wsi

Integralne części wsi Błociszewo[4][5]
SIMCNazwaRodzaj
0596145Barbarkiczęść wsi

Położenie

Błociszewo jest położone 8 km od Śremu przy drodze powiatowej nr 3897 do Kościana, znajduje się na terenie Parku Krajobrazowego im. gen. Dezyderego Chłapowskiego. W centrum znajduje się skrzyżowanie z drogą powiatową nr 4069 do z Pucołowa do Kadzewa[6].

Nazwa

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Wymieniona ona została po raz pierwszy w łacińskojęzycznym dokumencie z 1358 (wg zachowanej kopii z 1605) kiedy odnotowano ją pod zlatynizowaną staropolską nazwą „Bloczeszewo”, 1393 „Bloczeszewo”, 1398 „Blocziszowo”, 1399 „Bloczeschowo”, 1403 „Bloczessewo, Bloczischow”, 1406 „Blodzeschewo”, 1418 „Bloczyszewo”, 1419 „Bloczysewo Media”, 1427 „Blazesewo”, 1436 „Bloczyeszewo”, 1510 „Bloczischewo”[7].

Od nazwy miejscowej Błociszewo, pochodzi również polskie, szlacheckie, odmiejscowe nazwisko Błociszewskich, którzy od średniowiecza byli dawnymi właścicielami miejscowości[7].

Historia

Kościół św. Michała Archanioła
Widok pałacu w 1912 r.

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością szlachecką należącą do polskiej szlachty, która od nazwy wsi przyjęła odmiejscowe nazwisko Błociszewskich. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1472 miejscowość leżała w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. Od 1408 była siedzibą własnej parafii. W 1510 należała do dekanatu Kościan[7].

Pierwsze zachowane zapisy historyczne o wsi pochodzą z lat 1358 i 1367 kiedy to jako świadka odnotowano Jakusza, z rodu Ostojów. W 1393 Mirosz z Błociszewa przegrał proces sądowy z Janem Chaławskim o Chyrzynę[7].

W latach 1397-1419 historyczne dokumenty jako właściciela wsi odnotowały Mikołaja Błociszewskiego z Błociszewa, który od nazwy miejscowości przyjął odmiejscowe nazwisko. Od 1408 nosił też przydomki od innych własności z Brodnicy, a w latch 1417-1418 z Krajkowa, a potem także z Lubonia i Wronowa. Mikołaj Błociszewski był asesorem sądowym w Kościanie i Poznaniu, poręczycielem i sędzią polubownym w sporach granicznych biskupa poznańskiego w latach 1401-1404, a później także kasztelanem santockim w latach 1401-1415 i sędzią poznańskim w latach 1415-1419 [7].

Średniowieczne zapisy sądowe odnotowały sprawy i procesy w jakich brał on udział. W latach 1397-1399 Mikołaj Błociszewski był w sporze sądowym z Pakoszem z Żołędnicy o 80 (lub 88) grzywien szkody wynikłej z pożaru spowodowanego przez Pakosza i jego braci. Błociszewski przed woźnym sądowym zapowiedział, aby Otton Donin z Sarnowej nie dawał tych pieniędzy Pakoszowi, dopóki nie zapadnie wyrok w sprawie pożaru. W 1399 toczył on także spór z braćmi Pietraszem i Jakubem Gorzeckim z Górki (obecnie to Miejska Górka) o dziedzinę Roszkowo koło Miejskiej Górki. W 1400 Mikołaj Błociszewski miał zapłacić Formozie z Rąbinia 100 grzywien oraz 5 grzywien czynszu tytułem wiana, a dopóki nie zapłaci Formoza miał trzymać dziedzinę. W 1402 (wg zachowanego zapisu z XVIII wieku) Mikołaj Błociszewski zapisał wikariuszom katedry poznańskiej dwie kopy groszy czynszu od sumy 25 grzywien na Błociszewie. W 1405 Mikołaj wygrał proces o część Rąbinia w związku z opieką nad małoletnią Elżbietą i Pietraszem z Rąbinia. W 1407 Mikołaj Błociszewski posiadał także wieś Wronowo. W 1408 miał w zastawie połowę Brodnicy, z którego nie miał ustępować, dopóki nie otrzyma 79 grzywien. Do tego zastawu w kwocie 79 grzywien zgłosił także pretensje Mikołaj Będlewski, ponieważ jego ojcu niegdyś przysądzono tę sumę od Świętomira z Brodnicy[7].

W 1408 biskup poznański Wojciech Jastrzębiec na prośbę dziedziców wsi, braci Jana Błociszewskiego i kasztelana santockiego Mikołaja Błociszewskiego z Brodnicy erygował kościół parafialny w Błociszewie i do parafii tej włączył wsie Gaj, Wronowo i Krzyżanowo zatwierdzając uposażenie kościoła. Jeden łan dano plebanowi, jeden klerykowi, rolę z łąką wzdłuż drogi z Błociszewa do Rąbinia, zarośla po prawej stronie drogi z Błociszewa do Wyrzeki aż do granic Rąbinia oraz czynsze: dwie grzywny z Błociszewa, jedną grzywnę z Wronowa, kolejną z części Dobrogosta w Bytkowie. Miejscowy pleban miał też prawo pasać wieprze na żołędziach. W kościele tym znajdowały się w nim dwie kaplice, w których były groby rodzinne Błociszewskich i Krzyżanowskich[7][8]

W 1411 król polski Władysław II Jagiełło zapisał Mikołajowi Błociejewskiemu 50 grzywien na wsi Nowa Wieś w starostwie obornickim. W 1418 Mikołaj z Błociszewa nabył od Agnieszki, żony Tomisława z Turwi 25 grzywien, które ona otrzymała od swej siostry w wyniku podziału Krajkowa. W 1419 Władysław II Jagiełło zezwolił kasztelanowi poznańskiemu Mościcowi ze Stęszewa na wykupienie Nowej Wsi koło Obornik z rąk Mikołaja Błociszewskiego. Synowie zmarłego Mikołaja Lubońskiego z Błociszewa byli w sporze z młynarzem z młyna wielkiego koło Poznania. W 1420 wspomniano synów Mikołaja z Błociszewa Macieja i Andrzeja. W 1399 Dzierżek Błociszewski przegrał proces o konie z Piechnem Krakwiczem z Karchowa[7].

W latach 1399-1401 odnotowano Dobrogosta Błociszewskiego, który wg historyków był identyczny z Dobrogostem z Bytkowa i Lubonia, a który poprzez majętności przyjął nazwisko Błociszewski. W latch 1399-1400 toczył on spór z Jakubem i Pietraszem Gorzeckimi z Górki, (obecnie Miejskiej Górki) o dziedzinę Roszkowo. W latach 1401-1428 odnotowany został Jan Błociszewski, brat Mikołaja. W 1401 nie mógł on pozywać Hanki wdowy po Domaracie z Pierzchna oraz jej dzieci o 300 grzywien, dopóki jej dzieci nie będą pełnoletnie. W latach 1426-1428 Jan Błociszewski pozwany został przez Jakusza i Andrzeja Bytkowskich. Pozew z 1426 dotyczył niezapłacenia jakiejś sumy co uczyniło powodom 50 grzywien szkody, a w 1428 wyrokiem sądu polubownego przysądzono Błociszewskiemu od wspomnianych powodów pewną sumę w ratach po 7 grzywien. W 1429 Jan Błociszewski sprzedał Mikołajowi Grabowskiemu połowę wsi Luboń za 300 grzywien[7].

Wieś położona była w 1580 roku w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim[9].

Wieś zawsze stanowiła własność szlachecką. Najpierw właścicielami byli Błociszewscy herbu Ostoja, od XVIII wieku Kęszyccy, herbu Nałęcz[10]. Tutaj mieszkał Daniel Kęszycki (1884–1936)[11] – organizator powstania wielkopolskiego[12].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Zabytki i turystyka

Przez wieś przebiega Droga św. Jakuba – wielkopolski odcinek szlaku pielgrzymkowego do katedry w Santiago de Compostela w Galicji w północno-zachodniej Hiszpanii.

Zabytkami wsi są[12][13][14]:

Świątkami przydrożnymi oprócz figury Matki Boskiej jest figura św. Jana Nepomucena z poł. XIX wieku stojąca przed kościołem, figura św. Rocha z 1867 przy drodze do Krzyżanowa, figura Najświętszego Serca Jezusa przy ul. Kasztanowej, figury Krzyża Świętego z 1834 przy wjeździe do parku oraz z 1949 na prywatnej posesji, figura Dzieciątka Jezus, grota Niepokalanego Serca Matki Boskiej przy kościele, cztery krzyże przydrożne: dwa przy drodze do Krzyżanowa, przy ul. Polnej oraz przy dukcie leśnym do Nochowa[17]

Obecnie

We wsi znajduje się filia Biblioteki Publicznej im. Heliodora Święcickiego w Śremie, według danych z 31 grudnia 2008 znajduje się tutaj 7598 woluminów, z biblioteki korzysta 130 czytelników, którzy odwiedzili ją 1570 razy, wypożyczyli 2433 książek i 559 czasopism[18].

Na południe od Błociszewa znajduje się obszar źródliskowy Kanału Szymanowo-Grzybno.

18 czerwca 2026 miał tu miejsce wielki pożar w miejscowej fermie drobiu, w wyniku którego padło 25 tys. kur i powstały straty szacowane na 7,5 mln PLN[19].

Przypisy

  1. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 68 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 8 stycznia 2025, identyfikator PRNG: 6573.
  4. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  5. 1 2 GUS. Rejestr TERYT
  6. ↑ Powiatowy Zarząd Dróg w Śremie: Wykaz dróg powiatowych. [dostęp 2009-07-06].
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Chmielewski 1982 ↓, s. 63-65.
  8. ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom I. Warszawa: 1880, s. 248.
  9. ↑ Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 59.
  10. ↑ Zbigniew Szmidt: Powiat Śremski, przewodnik turystyczny. Śrem: Unia Gospodarcza Regionu Śremskiego - ŚOWMP, 2010, s. 25-29.
  11. ↑ Danuta Płygawko, Adam Podsiadły (red.), Słownik biograficzny Śremu, Śrem: Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy im. H. Święcickiego, 2008, s. 147-149, ISBN 978-83-916617-8-9, OCLC 297709006 [dostęp 2023-02-05].
  12. 1 2 Śrem. W: Zbigniew Szmidt: Atrakcje turystyczne ziemi śremskiej. Śrem: Śremski Ośrodek Wspierania Małej Przedsiębiorczości, 2001, s. 17. ISBN 83-910942-7-8.
  13. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo wielkopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2026, s. 228–229 [dostęp 2015-09-21].
  14. ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Śrem: Gminna ewidencja zabytków - Błociszewo. [dostęp 2009-07-06].
  15. ↑ Zbigniew Szmidt (red.), Zachowanie lokalnego dziedzictwa - pomniki i tablice pamiątkowe w regionie śremskim, Śrem: Unia Gospodarcza Regionu Śremskiego - Śremski Ośrodek Wspierania Małej Przedsiębiorczości, 2019, s. 129-130, ISBN 978-83-953504-0-5.
  16. ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Śrem: Gminna ewidencja zabytków - Cmentarze. [dostęp 2009-07-06].
  17. ↑ Zachowanie lokalnego dziedzictwa. Świątki przydrożne i kościoły w gminie Śrem. Śrem: Unia Gospodarcza Miast Regionu Śremskiego - ŚOWMP, 2010.
  18. ↑ Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Śrem: Filia nr 2 Błociszewo. [dostęp 2009-07-06].
  19. ↑ Katarzyna Baksalary: Nocny pożar w Błociszewie! Straty szacowane na ponad 7 mln złotych. Spłonęło 25 tys. kur i budynek. naszemiasto.pl, 2026-06-18. [dostęp 2026-06-19]. (pol.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.