Rąbiń

Rąbiń
wieś
Ilustracja
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Rąbiniu
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

kościański

Gmina

Krzywiń

Wysokość

78-85 m n.p.m.

Liczba ludności (2006)

365

Strefa numeracyjna

65

Kod pocztowy

64-010[1]

Tablice rejestracyjne

PKS

SIMC

0372747

Położenie na mapie gminy Krzywiń
Mapa konturowa gminy Krzywiń, u góry znajduje się punkt z opisem „Rąbiń”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Rąbiń”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Rąbiń”
Położenie na mapie powiatu kościańskiego
Mapa konturowa powiatu kościańskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Rąbiń”
Ziemia52°02′40″N 16°52′17″E/52,044444 16,871389[2]

Rąbiń – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim, w gminie Krzywiń.

Położenie

Położona jest na Pojezierzu Krzywińskim nad wyskockim rowem. Rąbiń leży na jednym ze szlaków rowerowych sieci EuroVelo (trasa nr 9, odcinek Poznań – Zaorle). Przez wieś przebiega także pielgrzymia Wielkopolska Droga św. Jakuba. Rąbiń oraz okoliczne wsie (takie jak: Turew, Błociszewo, czy Stary Gołębin[3]), leżące na terenie czterech gmin, w dwóch różnych powiatach – kościańskim i śremskim, stanowią z rolniczo-kulturowego punktu widzenia cenny obszar. Właśnie dlatego wraz z Rąbiniem, również kilkanaście innych miejscowości objętych zostało ochroną przez Park Krajobrazowy im. gen. Dezyderego Chłapowskiego, który utworzono w 1992 roku.

Nazwa

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XII wieku. Pierwszy zachowany zapis pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1144 (wg. zachowanej kopii z ok. 1470-1480) gdzie odnotowano ją pod zlatynizowaną, staropolską nazwą „Rambino”, 1316 „Ranbino”, 1371 „Rambino”, 1394 „Røbino”, 1400 „Rombino, Rabinno”, 1419 „Rambyno”, 1424 „Ranbiną, Rambina”, 1425 „Rabino”, 1450 „Robino”, 1487 wg zachowanej wzmianki z XVIII wieku, „Rumbino”, 1488 „Rambyni”, 1528 „Rąmbino”, 1563 „Rambyno” [4][5][6].

Od nazwy miejscowej wsi Rąbiń, pochodzi również polskie, szlacheckie, odmiejscowe nazwisko Rąbińskich, którzy od średniowiecza byli dawnymi właścicielami miejscowości[4].

Po rozbiorach Polski Prusacy używali również nazwy "Rombin" utworzonej od zlatynizowanej, polskiej nazwy[7]. W czasie niemieckiej okupacji ziem polskich w latach 1939–1945 niemiecka administracja III Rzeszy zmieniła historyczną nazwę wsi na nową, całkowicie niemiecką nazwę Ackerrode [8]).

Historia

kaplica w rąbińskim lesie[9]

Okolice były prawdopodobnie zasiedlone wcześniej niż odnotowały to archiwalne zapisy historyczne. Na polu przy granicy z Turwią Archeolodzy odnaleźli ok. 1937 fragment brzegu naczynia obtaczanego całkowicie, który był datowany na II połowę X – XI wieku [4].

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością należącą szlachty polskiej z rodu Rąbińskich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1465 miejscowość leżała w powiecie kościańskim Korony Królestwa Polskiego. Od 1391 była siedzibą własnej parafii, a w 1510 odnotowano ją w dekanacie Kościan[4].

W 1371 dziedzic Rąbienia Dziersław herbu Grzymała, który wspomniany został jako świadek oraz jako „iudex” prawdopodobnie podsędek poznański. W latach 1391-1394 archiwalne zapisy odnotowały Sędziwoja z Rąbinia, którego historycy uznają za syna lub brata Wincentego Łódzkiego zwanego też Wincentym z Choryni. W 1391 Sędziwój pozwał swego ojca lub brata Wincentego z Choryni o to, że nie wymierzył sprawiedliwości swym ludziom oraz że był sędzią w swojej sprawie. W 1394 pozwał z kolei Bieniaka z Czeszewa koło Miłosławia o wiano (łac. „dothalicium”) swojej matki. Bieniak nie chciał odpowiadać w sądzie bez swoich braci ciotecznych Szczepana (łac. „Stephanus”) i Miczka, brata rodzonego oraz siostry przyrodniej oraz brata Jarosława i innej siostry przyrodniej; wszyscy mieli stanąć na najbliższe wielkie roki w Poznaniu, a wcześniej mieli być wołani u słupa, czyli „pod pręgierzem”[4].

Historyczne źródła odnotowały także zwykłych mieszkańców wsi pochodzących z niższych stanów. W 1391 wspomniany został Szczepan kmieć z Rąbinia. W 1423 Jakub syn Andrzeja kmieć z Rąbinia pozwany został przez pannę Małgorzatę oraz jej matkę, wdowę Dorotę z Rąbienia o obietnicę małżeństwa złożoną Małgorzacie. Stona postawiła w sądzie świadków: Mikołaja plebana w Rąbieniu oraz plebana Wierzchosława. W 1428 wspomniany został kmieć Goriak mieszkający zapewne z części Rąbienia należącej do Sędziwoja Rąbieńskiego oraz Dziersław. W 1428 wspomniano Michała Mruka kmiecia rąbieńskiego. W 1429 pracownika Jana niegdyś rzemieślnika w Rąbieniu. Odnotowano, że Janusz Rąbiński był mu winien 3 grzywny. W 1443 wspomniani zostali Jakub i Mikołaj kmiecie z Rąbinia. W 1485 wspomniano pracowitych Jafroszkę oraz jej męża Jana Żaka z Rąbienia, którzy byli w sporze sądowym z pracownikiem Szymonem i Wojciechem z Dalewa braćmi rodzonymi oraz niedzielnymi Jafroszki. Opat lubiński doprowadził do ugody pomiędzy stronami: Jafroszka zrzekła się wszelkich praw do ojcowizny w Dalewie po otrzymaniu pełnej zapłaty od swoich braci[4].

Miejscowość odnotowały także zapisy podatkowe z XVI wieku. W 1510 w Rąbiniu było 13 łanów osiadłych oraz 9 opustoszałych, nieuprawianych, a także 1,5 łana opuszczonego sołeckiego. Wspomniany został także folwark dziedzica, trzy karczmy oraz role prawdopodobnie karczmarskie. W 1530 miał miejsce pobór od 7 łanów osiadłych. W 1563 pobrano podatki od 26 i 1/4 łana osiadłego, dwóch karczm dorocznych, wiatraka dorocznego, 4 zagrodników. W 1580 pobrano od 15 i 3/4 łana osiadłego, 9 zagrodników, 8 komorników, 4 rzemieślników, od owczarza wypasającego 36 owiec, a także od dwóch wiatraków. W 1580 i 1582 miał miejsce pobór z Rąbinia, którego płatnikami byli Maciej Rąbiński płacący od 7 i 3/4 łana oraz Stanisław Rąbiński od 8 łanów[4].

Zabory Polski

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815–1848) miejscowość wzmiankowana jako Rombin należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kosten rejencji poznańskiej[10]. Rombin należał do okręgu krzywińskiego tego powiatu i stanowił część majątku Turwia (dziś Turew), którego właścicielem był wówczas (1846) gen. Dezydery Chłapowski[10]. W skład majątku Turwia wchodził także folwark Rombinek oraz Wronowo. Według spisu urzędowego z 1837 roku Rombin liczył 440 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 52 dymy (domostwa)[10].

II wojna światowa

W czasie niemieckiej okupacji ziem polskich w latach 1939–1945 niemiecka administracja III Rzeszy zmieniła historyczną nazwę wsi na nową, całkowicie niemiecką nazwę Ackerrode [8]).

Okres PRL

W okresie 1975–1998 miejscowość znajdowała się w leszczyńskiem.

Urodzeni w Rąbiniu

Atrakcje turystyczne

Kościół

Późnogotycka, zabytkowa świątynia pod wezwaniem Apostołów Piotra i Pawła, murowana z cegły, wzniesiona w końcu XV i I połowy XVI wieku z wykorzystaniem murów XIII-wiecznej budowli romańskiej. Szczyt zbudowano około 1550 roku. Kościół jest jednonawowy z parą bocznych barokowych kaplic z 1648 roku i neogotyckim prezbiterium z lat 1904–1905. Po obu stronach wejścia znajdują się kopie tablic VII i VIII stacji Kopaszewskiej Drogi Krzyżowej (oryginały mieści kaplica w Kopaszewie). W pobliżu stoi również XIX-wieczna plebania.

Nekropolia Chłapowskich

Jest to niewielki, otoczony ceglanym murem cmentarz, znajdujący się wokół kościoła. Pochowani są m.in. Dezydery Chłapowski wraz z żoną Antoniną z Grudzińskich Chłapowską, jego ojciec – Józef Chłapowski oraz Joanna Grudzińska – księżna łowicka, żona wielkiego księcia Konstantego Pawłowicza (zm. 1831; jej grób przeniesiono w 1929 roku z Carskiego Sioła).

Pomniki

Przed kościołem, po drugiej stronie drogi w kierunku Dalewa stoi kamienny obelisk o podstawie trójkąta, ozdobiony płaskorzeźbami na każdej ze stron, pochodzący z 1764 roku.

Na rynku (pl. Kościuszki) znajduje się głaz z tablicą, która upamiętnia fakt podpisania w okolicy Rąbinia aktu oficjalnego przystąpienia Wielkopolski do powstania przeciw pruskiemu zaborcy.

Przypisy

  1. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1090 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  2. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 114962.
  3. ↑ w dwóch pierwszych znajdują się pałace, zaś w drugiej i trzeciej stoją zabytkowe, drewniane kościoły
  4. 1 2 3 4 5 6 7 Gąsiorowski 2003 ↓, s. 47-63.
  5. ↑ Wojskowy Instytut Geograficzny: mapa z 1933 roku
  6. ↑ Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski: tom II, dokument nr 988, Ignacy Zakrzewski, Poznań 1878
  7. ↑ Rąbin, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 576.
  8. 1 2 Archiwum Map Zachodniej Polski. [dostęp 2014-05-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-05-02)].
  9. ↑ 100 lat kaplicy w Rąbiniu. [dostęp 2013-03-11].
  10. 1 2 3 Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜ztwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 215.
  11. ↑ HISTORIA GMINY KRZEMIENIEWO - Stanisław Mielżyński [online], krzemieniewo.net [dostęp 2025-08-08].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.