Boguniewo

Boguniewo
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

obornicki

Gmina

Rogoźno

Liczba ludności (2022)

257[1]

Strefa numeracyjna

67

Kod pocztowy

64-610[2]

Tablice rejestracyjne

POB

SIMC

0528882

Położenie na mapie gminy Rogoźno
Mapa konturowa gminy Rogoźno, na dole znajduje się punkt z opisem „Boguniewo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Boguniewo”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Boguniewo”
Położenie na mapie powiatu obornickiego
Mapa konturowa powiatu obornickiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Boguniewo”
Ziemia52°42′01″N 16°59′00″E/52,700278 16,983333[3]
Pomnik na Miejscu Pamięci w Boguniewie

Boguniewo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie obornickim, w gminie Rogoźno.

Nazwa

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1388 gdzie odnotowano ją pod staropolską nazwą "Bogunewo”, 1418 „Boguniewo”, 1445 „Bogunyewo”, 1451 „Bugunyow”[4].

Od nazwy miejscowej wsi Boguniewo, pochodzi polskie, szlacheckie, odmiejscowe nazwisko Boguniewskich, którzy od średniowiecza byli dawnymi właścicielami miejscowości[4].

Wieś położona 6 km na południe od Rogoźna nad niewielkim Jeziorem Boguniewskim. Nazwa wsi odosobowa, pochodzi od imienia Boguń. Ów Boguń mógł być założycielem lub pierwszym właścicielem wsi.

Historia

Tereny, na których powstała miejscowość były jednak zasiedlone wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. Przy południowym brzegu jeziora archeolodzy zlokalizowali grodzisko nie ustalonego typu oraz chronologii[4].

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Początkowo była własnością szlachecką należącą do Boguniewskich, a później także do Mylińskich, Grudzińskich, Słomowskich.. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1434 miejscowość leżała w powiecie poznańskim w Koronie Królestwa Polskiego [4].

Pierwsze historyczne zapisy o miejscowości pochodzą z zapisów sądowych. Pierwszy zachowany zapis pochodzi z 1388 i odnotował właściciela w Boguniewie Pietrasza ze Słomowa. Później wspomniany został jego brat Szymon Boguniewski, który od nazwy wsi przyjął odmiejscowe nazwisko i który w 1403 pełnił funkcję kasztelana zbąszyńskiego. W 1392 Szymon był w sporze z Arnoldem von Osten z Drzenia i z Drezdenka oraz z innymi, którym przysługiwało prawo do Rogoźna o rozgraniczenie między Boguniewem a Rogoźnem. W 1396 Szymon Boguniewski wraz z Piotrkiem Kikowskim z Kikowa był w sporze ze Stanisławem Koleńskim z Kolna koło Międzychodu o 200 grzywien dowodząc, że Stanisław w ubiegłym roku zapłacił mu jedną grzywnę od 5 grzywien, a w bieżącym roku nic. W 1401 Boguniewski toczył spór z Małgorzatą Łopuchowską o 20 grzywien z tytułu poręczenia. W 1401 był w kolejnym sporze z Małgorzatą Łopuchowską oraz z jej synem Niemierzą o 15 grzywien posagu i 1,5 grzywien czynszu. Szymon Boguniewski zmarł przed 13 maja 1404, wspomniano wdowę po nim Elżkę. W 1404 sąd zachował Elżkę Boguniewską, wdowę po Szymonie, przy dokumencie darowizny czyli oprawy wdowiej, jaką miała na Boguniewie. Toczyła wówczas spór ze Sławnikiem ze Starego koło Skoków, który pozwał ją o 12 grzywien tytułem poręczenia jej męża[4].

W latach 1412-1419 odnotowany został właściciel we wsi Jan Boguniewski, który w 1415 był w sporze z Janem z Margonina w powiecie kcyńskim o kopce na Kowalewie koło Margonina w powiecie kcyńskim. W 1418 Jan Boguniewski był w sporze z Dobrogostem z Głęboczka koło Murowanej Gośliny o zalanie łąk Dobrogosta przez spiętrzenie wód na potrzeby młyna wodnego działającego na potrzeby Jana Boguniewskiego[4].

W 1418 wspomniany został Bogusław z Boguniewa. W 1421 Przechna z Boguniewa była w sporze z Wielisławem i Jarosławem z Brzozogaju w powiecie gnieźnieńskim o 12 grzywien. W 1434 odnotowano Annę siostrę Szymona i Mikołaja z Boguniewa. W latach 1434-1463 wspomniany został Maciej z Boguniewa. W 1434 odstąpił on w podziałach majątku swoim bratankom Szymonowi i Maciejowi połowę Boguniewa. W 1435 kupił za 100 grzywien od Andrzeja ze Słomowa wieś Nienawiszcz z zastrzeżeniem prawa wykupu. W 1445 zakupił on za 460 grzywien od Szymona z Czekanowa w powiecie gnieźnieńskim połowę Boguniewa. W 1449 zapisał swojej żonie Katarzynie po 100 grzywien posagu oraz wiana na połowie Boguniewa. W 1493 Macieja Boguniewskiego wspomniano jako zmarłego[4].

Z drugiej połowy XV wieku pochodzą zapisy pochodzące ze źródeł kościelnych. W 1463 odnotowana została kaplica św. Barbary (łac. „oraculum profanum”), która nie występuje w źródłach późniejszych. Odnotowano spór sądowy plebana słomowskiego Łazarza z Maciejem Boguniewskim o niesłusznie pobierane tam ofiary. Biskup przyznał plebanowi słomowskiemu prawo do swobodnego odprawiania tam nabożeństw i pobierania dziesięciny z Boguniewa. W 1510 dziesięcina od kmieci pobierana we wsi dla kościoła w Rogoźnie wynosiła po 6 groszy z każdego łana. W 1451 Wincenty z Boguniewa wikariusz katedry gnieźnieńskiej oskarżony został o niemoralność[4].

W latach 1471-1489 źródła historyczne odnotowały Szymona Boguniewskiego. W 1471 zapisał swojej żonie Annie Podleskiej, z Podlesia Wysokiego w powiecie gnieźnieńskim, 300 grzywien posagu na Boguniewie. W 1487 jego żona Anna, z ojcem Marcinem Podleskim, stryjem Janem Sepieńskim sędzią kaliskim oraz wujem Marcinem Komornickim, sprzedaje za 85 grzywien Sędziwojowi Mylińskiemu swój posag oraz wiano, oprawione jej przez męża na Boguniewie. Sędziwój natomiast w 1488 sprzedał za 485 grzywien Andrzejowi Żylickiemu ze wsi Żelice w powiecie kcyńskim prawa nabyte i zyski na posagu żony Szymona Boguniewskiego na Boguniewie. W 1489 Szymon Boguniewski ze stryjami, wujami i braćmi sprzedali za 320 grzywien wieś Czekanowo w powiecie gnieźnieńskim Sędziwojowi Mylińskiemu, który zapisał mu na tej wsi 4 grzywny czynszu rocznego z zastrzeżeniem prawa wykupu za 50 grzywien[4].

W 1493 Sędziwój Myliński miał udowodnić swoje prawo bliższości do Boguniewa po śmierci swojej matki Anny a bratanicy zmarłego Macieja Boguniewskiego. W 1493 Sędziwój sprzedał swoje prawo bliższości na Boguniewie za 50 grzywien Maciejowi Grudzińskiemu kasztelanowi bydgoskiemu, który w 1493 odsprzedał mu je za tą samą kwotę[4].

W 1497 Stanisław Słomowski dał z miłości braterskiej burgrabiemu gnieźnieńskiemu Dobiesławowi Kaczkowskiemu z Kaczkowa w powiecie kcyńskim części we wsiach Słomowo, Boguniewo, Szczytno, Nienawiszcz i Zalasowo. W 1500 sędziowie polubowni doprowadzili do ugody pomiędzy Andrzejem Głażewskim i Janem Zatomskim oraz Dobiesławem Kaczkowskim o części we wsiach Słomowo, Boguniewo i Szczytno, które Kaczkowskiemu przekazał zmarły Stanisław Słomowski. Sąd ustalił, że Głażewski i Zatomski mieli zapłacić Kaczkowskiemu 110 grzywien półgroszy, a jeśli nie zapłacą w terminie, to winni Kaczkowskiemu dać wwiązanie w trzecie części tych wsi oraz bronić go od roszczeń innych osób, zaś Kaczkowski miał posiadać te dobra, póki nie otrzyma od nich wspomnianej sumy. W 1500 Andrzej Słomowski zeznał, że jego ojciec Jan Zatomski zaspokoił jego roszczenia do dóbr ojcowskich i macierzystych we wsiach Słomowo, Boguniewo, Szczytno, Nienawiszcz, Zalasowo, Zatom Stary i Zatom Nowy, Głażewo i Durmowo (obecnie Dormowo). W 1504 Andrzej Słomowski sprzedał za 150 grzywien swojej siostrze Annie Słomowskiej, żonie Jana Ceradzkiego z Ceradza Nowego, 1/4 Boguniewa z zastrzeżeniem prawa wykupu[4].

Miejscowość odnotowały także zapisy podatkowe z XV i XVI wieku. W 1508 miał miejsce pobór z 8 łanów oraz wiardunek z karczmy. W 1510 Skórzewska posiadała połowę wsi Boguniewo, folwarku i jeziora. We wsi było wówczas 6 łanów osiadłych oraz 3 łany opuszczone, które uprawiała pani. W drugiej połowie wsi było dwóch panów: Mikołaj Gorzewski, który miał karczmę z niewielką rolą oraz drugą część folwarku, 3 łany osiadłe. We wsi były dwie karczmy opuszczone i 2 łany opuszczone. Gorzewski uprawiał jeden z łanów opustoszałych, płacił jedną grzywnę czynszu rocznie altarii w Ludomach oraz 1,5 grzywny czynszu altarii w Słomowie. Pan Ceradzki natomiast uprawiał we wsi dwa łany osiadłe i dwa opuszczone oraz połowę folwarku. Jezioro i lasy należały do wszystkich właścicieli we wsi. W 1511 Boguniewo zostało uwolnione od długu i czynszu na rzecz wikariuszy katedry poznańskiej. W 1563 miał miejsce pobór od 7 łanów oraz karczmy dorocznej. W 1577 płatnikami poboru byli Grzegorz Wojnowski i Anna Łowęcka. W 1580 pobrano podatki z części należącej do Anny Łowęckiej od 3 łanów, 4 zagrodników, 1 i 1/4 łana opuszczonego[4].

Wieś szlachecka położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów[5].

W drugiej połowie XVI w. dobra boguniewskie znajdowały się w rękach Grzegorza Wojnowskiego i Anny Łowęckiej. W lutym 1657 r. przebywał w Boguniewie u kasztelana kaliskiego, Jana Starkowieckiego, król Jan Kazimierz z małżonką. Przeniósł się tutaj z Poznania, gdzie zaczęła szerzyć się cholera, a królowa Ludwika w tym czasie zapadła na zdrowiu.

Dwa lata później Andrzej Karol Grudziński, wojewoda kaliski, zwrócił się do poznańskiego muratora Bandury aby mu obrys podawszy na kościół do Złotowa kaplicę do Boguniewa podjął się był roboty. Do realizacji projektu jednak nie doszło i kościół w Boguniewie nigdy nie powstał.

Okres zaborów Polski

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. W połowie XIX w. Boguniewo miało 232 mieszkańców. W 1880 r. obok wsi istniał folwark o powierzchni 1631 mórg. Obie części zamieszkiwało 271 osób (261 katolików, 10 ewangelików). W 1931 r. wieś liczyła 284 mieszkańców (w tym 74 Niemców).

Szkoła istniała w 1890 r. (potwierdza to Kronika Szkoły), w 1923 r. wprowadzono język polski w nauczaniu poszczególnych przedmiotów. Na budynku szkoły umieszczono tablicę poświęconą pamięci Stanisława Bączkiewicza, kierownika szkoły w latach 1923-1939, zamordowanego przez Niemców w 1944 r. W latach 1923–1939 we wsi działało Bractwo Strzeleckie. W nocy z 23 na 24 września 1939 r. bojówkarze hitlerowscy zamordowali mieszkań¬ców Boguniewa: Jana Adamczewskiego (sołtysa), Kazimierza Graczyka, Jana i Józefa Majewskich. Na miejscu nieczynnego cmentarza ewangelickiego z drugiej połowy XIX w. wzniesiono pomnik upamiętniający egzekucję.

Okres II RP

Park wiejski i dworski powstał w okresie międzywojennym. W czasie drugiej wojny światowej zadrzewienie obu parków uległo znacznemu zniszczeniu. Park wiejski usytuowany jest na północ od wsi Boguniewo, po lewej stronie drogi z Rogoźna, która przecina potok łączący Jezioro Boguniewskie z Nienawiskim Małym. Po przeciwnej stronie drogi, w niewielkiej odległości od niej, znajduje się Jezioro Boguniewskie. W środkowej części parku jest niewielki staw, wokół którego rosną szpalery lip. Od strony drogi i łąk występują dwie wnęki trawiaste. Południowy skraj parku tworzy rząd robinii akacjowej. Od strony zachodniej park przylega do szosy, przy której rosną kasztanowce. Park dworski rozciąga się na wzgórzach, na południe od parku wiejskiego. Przy wjeździe na teren parku, od strony zachodniej, znajduje się stawek z zadrzewionym obrzeżem. Z parku rozciąga się piękny widok na dolinę pokrytą łąkami, która dzieli oba parki. Łąki te urozmaicają miejscami kępy i pojedyncze drzewa.

Okres PRL

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

Na zakręcie drogi do Słomowa figura św. Wawrzyńca – patrona ubogich, opiekuna pól i urodzajów. Zginął śmiercią męczeńską, poddawany torturom przypiekania ogniem, w III w.n.e. w czasie prześladowań chrześcijan za cesarza Waleriana. Przedstawiany z kratką w dłoni.

Przypisy

  1. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 76 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 9 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 7724.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Chmielewski 1982 ↓, s. 78-79.
  5. ↑ Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 34.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.