Cieńsza

Cieńsza
wieś
Ilustracja
Chata białokurpiowska w Cieńszy
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

pułtuski

Gmina

Zatory

Liczba ludności (2023)

302[1]

Strefa numeracyjna

29

Kod pocztowy

07-214[2]

Tablice rejestracyjne

WPU

SIMC

0523732[3]

Położenie na mapie gminy Zatory
Mapa konturowa gminy Zatory, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Cieńsza”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Cieńsza”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Cieńsza”
Położenie na mapie powiatu pułtuskiego
Mapa konturowa powiatu pułtuskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Cieńsza”
Ziemia52°38′38″N 21°12′09″E/52,643889 21,202500[4]

Cieńsza – wieś w Polsce położona nad rzeczką Prut[5], w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim, gminie Zatory[3][6]. Ma status sołectwa[7].

Historia

Według lustracji dóbr biskupich z 1650 w Cieńszy będącej częścią tzw. klucza bartodziejskiego znajdowała się potażarnia[8.1].

W XVIII wieku biskupi płoccy sprowadzili do wcześniej wykarczowanej i ponownie zarośniętej osady Kurpiów z Puszczy Zielonej, osadzając ich na prawie czynszu. Celem było usprawnienie gospodarki leśnej i zagospodarowanie wsi zniszczonych i wyludnionych po nawracających epidemiach oraz wojnach w XVII i na początku XVIII wieku[8.2].

W 1773 we wsi znajdowało się 12 zagród[8.3], w 1827 zaś 29 domów zamieszkiwanych przez 179 osób[9].

W okresie dwudziestolecia międzywojennego wieś leżała w województwie warszawskim, w powiecie pułtuskim, w gminie Zatory. Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 wieś zamieszkiwało 367 osób. Wszyscy podali polską narodowość i wyznanie rzymskokatolickie. Były tu 64 budynki mieszkalne[10]. Miejscowość podlegała pod sąd grodzki w Wyszkowie i okręgowy w Warszawie[11].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

W 1998 w Cieńszy mieszkało 297 osób, w 2002 – 292, w 2009 – 310, w 2011 – 314 osób. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań (2021) we wsi mieszka 296 osób[12].

W Cieńszy znajduje się wpisany do rejestru zabytków drewniany wiatrak holenderski z 1870 roku, przeniesiony w 1938 z okolic Ostrołęki[13][5]. Notowano też cmentarzysko ciałopalne z okresu lateńskiego[13].

Wanda Modzelewska – ziemianka, która od 1914r. mieszkała w niedalekim Gładczynie Szlacheckim i była inicjatorką powstania Kurpiowskiej Spółdzielni Przemysłu Ludowego, w 1946r. została instruktorem sztuki ludowej. Od grudnia 1946r. prowadziła badania terenowe sztuki ludowej w różnych województwach i m.in. w Cieńszy założyła eksperymentalny ośrodek w dziedzinie tkactwa[8.2].

Wieś była jednym z wielu ważnych w okolicy ośrodków kultury białokurpiowskiej. Oprócz tkactwa kultywowane było m.in. hafciarstwo[14]. W Lemanach tworzyły specjalizujące się w hafcie na płótnie i na tiulu Stanisław Borek, Jadwiga Deptuła i Stanisława Masłowska. Działało też kilka wycinankarek, m.in. Marianna Krawczyk[5]. We wsi znajduje się wiele drewnianych chat białokurpiowskich.

We wsi tworzył i pracował malarz Henryk Musiałowicz. Współcześnie jego dom funkcjonuje jako Pracownia Cieńsza. W Cieńszy teledyski kręcili m.in. Sanah i Matteo Bocelli (piosenka Falling Back), Sanah (Śrubka) oraz Enej (Historia)[14].

Galeria

Przypisy

  1. ↑ Raport o stanie gminy Zatory w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 14
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 164 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. 1 2 GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 17520.
  5. 1 2 3 Tadeusz Halpern, 100 haseł Puszczy Białej. Informator krajoznawczy, Warszawa 1979, s. 45.
  6. ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  7. ↑ BIP gminy, sołectwa
  8. Maria Żywirska, Puszcza Biała. Jej dzieje i kultura, Warszawa 1973.
    1. ↑ S. 89.
    2. 1 2 S. 43-50.
    3. ↑ S. 52.
  9. ↑ Cieńsza, [w:] Tabella miast, wsi, osad, Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowey Spraw Wewnętrznych i Policyi, t. 1: A–Ł, Warszawa 1827, s. 75.
  10. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 1: M. st. Warszawa, województwo warszawskie, mbc.cyfrowemazowsze.pl, Warszawa 1925, s. 140 [dostęp 2024-08-16].
  11. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych, Przemyśl–Warszawa 1933, s. 260.
  12. ↑ Wieś Cieńsza (mazowieckie) » mapy, GUS, nieruchomości, regon, kod pocztowy, atrakcje, edukacja, kierunkowy, demografia, zabytki, tabele, statystyki, drogi publiczne, liczba ludności [online], Polska w liczbach [dostęp 2024-10-26] (pol.).
  13. 1 2 Delegatura Ciechanów – Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Warszawie [online] [dostęp 2024-10-26] (pol.).
  14. 1 2 Zachwycili się nim Bocelli i Enej. „Miejsce zwane Pępkiem Świata” znajdziesz pod Warszawą [online], gazetapl, 13 października 2024 [dostęp 2024-10-26] (pol.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.