Lutobrok

Lutobrok
wieś
ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

pułtuski

Gmina

Zatory

Liczba ludności (2023)

172[1]

Strefa numeracyjna

29

Kod pocztowy

07-214[2]

Tablice rejestracyjne

WPU

SIMC

0523873[3]

Położenie na mapie gminy Zatory
Mapa konturowa gminy Zatory, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Lutobrok”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Lutobrok”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Lutobrok”
Położenie na mapie powiatu pułtuskiego
Mapa konturowa powiatu pułtuskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Lutobrok”
Ziemia52°39′34″N 21°16′34″E/52,659444 21,276111[4]

Lutobrok – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim, w gminie Zatory[3][5]. Ma status sołectwa[6].

Historia

Warsztaty podczas wykopalisk archeologicznych na stanowisku w Lutobroku (Europejskie Dni Dziedzictwa 2025)

Obok miejscowości przepływa niewielka rzeka Prut, dopływ Narwi. W 2008 na wzniesieniu nad doliną rzeki odkryto cmentarzysko z okresu rzymskiego, a na nim 40 obiektów, w tym groby jamowe i popielnicowe oraz jamy i paleniska datowane na okres od przełomu er do początków III wieku[7]. Badania archeologiczne powtórzono w 2025[8][9].

Wieś była własnością kolegium jezuitów w Płocku[10]. Jest wzmiankowana po raz pierwszy w 1439[11]. W XVI wieku wieś należała do biskupstwa płockiego[12]. W drugiej połowie tego stulecia Lutobrok jako prywatna wieś duchowna położona była w powiecie kamienieckim ziemi nurskiej województwa mazowieckiego[13].

Po upadku I Rzeczypospolitej wieś została częścią dóbr narodowych Obryte[14.1].

W 1827 w Lutobroku istniały 22 domy z 117 mieszkańcami. Wieś należała do parafii Pniewo i była częścią funduszu edukacyjnego[15].

W latach 80. XIX wieku wieś miała powierzchnię 240 morgów. Mieszkało tu 32 osadników[10].

Na terenie wsi znajduje się cmentarz z okresu I wojny światowej[16].

W okresie międzywojennym wieś leżała w województwie warszawskim, w powiecie pułtuskim, w gminie Zatory. Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 wieś zamieszkiwało 256 osób wyznania rzymskokatolickiego i polskiej narodowości. Były tu 32 budynki mieszkalne i 5 innych zamieszkałych[17]. Miejscowość podlegała pod sąd grodzki w Wyszkowie i okręgowy w Warszawie. Najbliższy urząd pocztowy mieścił się w Pułtusku[18].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

We wsi działało wiele twórczyń ludowych, szczególnie hafciarek[14.2][19]. Jedną z nich była laureatka Nagrody Kolberga (1998) Marianna Pogłód[14.3][20]. Lutobrok był też jednym z ośrodków wycinankarstwa na Kurpiach Białych[14.4].

W 2002 we wsi było 45 gospodarstw domowych[21]. Na 31 grudnia 2011 notowano 164 mieszkańców[22]. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021 we wsi mieszkały 172 osoby. W latach 1998–2021 liczba zamieszkałych we wsi wzrosła o 11,7%[21]. Na dzień 31 grudnia 2023 we wsi na pobyt stały zameldowane były 172 osoby[23.1].

We wsi działa Ochotnicza Straż Pożarna zarejestrowana jako stowarzyszenie w 2004[24]. Powstała w 1968[25]. Jest też świetlica wiejska[23.2].

Wieś ma formę ulicówki[26.1]. W gminnej ewidencji zabytków figurują dwa zabytkowe drewniane domy: nr 26 (1931)[23.3][27] i 27 (1902)[23.3][28]. Przed 2013 przestał istnieć wiatrak koźlak[26.2] (posesja nr 13) z 1933[29].

Wieś znajduje się na „Małym Szlaku Kurpiowskim”[30].

Sołtyską od 2024 jest Agata Makowska[31].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Raport o stanie gminy Zatory w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 14
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 684 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. 1 2 GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 70827.
  5. ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  6. ↑ BIP gminy, sołectwa
  7. ↑ Barbarzyńcy nad Narwią – Muzeum Regionalne w Pułtusku [online] [dostęp 2025-09-14].
  8. ↑ Badania archeologiczne w Lutobroku | [online], edd.nid.pl [dostęp 2025-09-14].
  9. ↑ Zatory. Otwarte badania archeologiczne w Lutobroku [FOTO] [online], pultusk.news [dostęp 2025-09-14].
  10. 1 2 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 5, dir.icm.edu.pl, 1884, s. 489 [dostęp 2025-09-14].
  11. ↑ Lutobrok. Kartoteka powiatu kamienieckiego w średniowieczu. Kartoteka Słownika historyczno-geograficznego Mazowsza w średniowieczu [online] [dostęp 2025-09-14].
  12. ↑ Robert Szydlik, Symbole Gminy – Gmina – Gmina Zatory [online], www.zatory.pl, 2016 [dostęp 2025-09-14].
  13. ↑ Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
  14. Adam Dylewski, Powiat pułtuski: przewodnik subiektywny, Tradycja Mazowsza, Warszawa: Mazowieckie Centrum Kultury i Sztuki : Agencja Wydawnicza „Egros”, 2012, ISBN 978-83-60623-99-2 [dostęp 2023-09-28].
    1. ↑ S. 85.
    2. ↑ S. 87–89.
    3. ↑ S. 26.
    4. ↑ S. 28.
  15. ↑ Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego z wyrażeniem ich położenia i ludności alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowey Spraw Wewnętrznych i Policyi, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1: A–Ł, 1827, s. 275 [dostęp 2025-09-14].
  16. ↑ Lutobrok – cmentarz wojenny – Zapomniane cmentarze [online], 11 października 2020 [dostęp 2025-09-14] (ang.).
  17. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 1: M. st. Warszawa, województwo warszawskie, mbc.cyfrowemazowsze.pl, Warszawa 1925, s. 140 [dostęp 2024-08-16].
  18. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych, Przemyśl–Warszawa 1933, s. 922.
  19. ↑ Lechosław Herz, Puszcza Biała, wyd. 2 zmienione i rozszerzone, Warszawa 1979, s. 29.
  20. ↑ Maria Weronika Kmoch, Pogłód Marianna, [w:] Adam Michał Mickiewicz (red.), Ziemia wyszkowska i Puszcza Biała – „kto był kim”, wyd. 1, Wyszków: Edytor s.c. Elżbieta K. Borzymek i wspólnicy, 2021, s. 260–261, ISBN 978-83-60646-49-6, OCLC 1301994230 [dostęp 2022-03-10].
  21. 1 2 Wieś Lutobrok (mazowieckie) » mapy, GUS, nieruchomości, regon, kod pocztowy, atrakcje, wypadki drogowe, kierunkowy, edukacja, demografia, tabele, zabytki, statystyki, drogi publiczne, liczba ludności [online], Polska w liczbach [dostęp 2025-09-14].
  22. ↑ STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY ZATORY [online], 2013, s. 56 [dostęp 2015-09-14].
  23. RAPORT O STANIE GMINY ZATORY ZA 2023 ROK [online], 2024 [dostęp 2025-09-14].
    1. ↑ S. 14.
    2. ↑ S. 95.
    3. 1 2 S. 108.
  24. ↑ OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W LUTOBROKU | Rejestr.io [online], rejestr.io [dostęp 2025-09-14].
  25. ↑ 50-LECIE ISTNIENIA OSP LUTOBROK - Aktualności - Gmina Zatory [online], www.zatory.pl [dostęp 2025-09-14].
  26. STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY ZATORY [online], 2013 [dostęp 2025-09-14].
    1. ↑ S. 23.
    2. ↑ S. 52.
  27. ↑ Chałupa (1931), 1985 [dostęp 2025-09-14].
  28. ↑ Chałupa (1902), 1985 [dostęp 2025-09-14].
  29. ↑ Wiatrak kozłowy, 1985 [dostęp 2025-09-14].
  30. ↑ STRATEGIA ROZWOJU POWIATU PUŁTUSKIEGO na lata 2016–2030 [online], 2016, s. 69 [dostęp 2025-09-14].
  31. ↑ Jacek Ciszewski, Wybory sołeckie zakończone – Aktualności – Gmina Zatory [online], zatory.pl [dostęp 2025-09-14].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.