Curtiss-Wright X-19
 X-19 w trakcie lotu | |
| Dane podstawowe | |
| Państwo | |
|---|---|
| Producent | |
| Typ |
samolot eksperymentalny |
| Załoga |
2 |
| Historia | |
| Data oblotu | |
| Liczba egz. |
2 |
| Liczba wypadków |
1 |
| Dane techniczne | |
| Napęd |
2 × Avco Lycoming T55-L-5 |
| Moc |
1,640 kW każdy |
| Wymiary | |
| Rozpiętość |
5.94 m (przód)/ 6.55 m (tył) |
| Długość |
12.83 m |
| Wysokość |
5.2 m |
| Osiągi | |
| Prędkość maks. |
730 km/h |
| Zasięg |
523 km |
Curtiss-Wright X-19 – eksperymentalny samolot typu VTOL firmy Curtiss-Wright. Górnopłat z dwiema parami skrzydeł. Na każde skrzydło montowane było 4 metrowe śmigło w układzie tiltrotor, które mogło zostać obrócone o 90°, pozwalając startować i lądować jak śmigłowiec. Każda para śmigieł była napędzana silnikiem turbowałowym Avco Lycoming T55-L-5.
Projekt i rozwój
W marcu 1960 roku firma Curtiss-Wright Corporation opracowała model X-100 – prototyp nowego transportowego statku powietrznego zdolnego do pionowego startu. X-100 wyposażony był w pojedynczy silnik turbowałowy napędzający dwa uchylne śmigła, natomiast w części ogonowej zastosowano dysze kierunkowe wykorzystujące gazy wylotowe silnika do zapewnienia dodatkowej sterowności podczas zawisu lub lotu z małą prędkością. Na bazie modelu X-100 firma Curtiss-Wright opracowała większy model X-200. Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych zamówiły dwa prototypy tej maszyny, oznaczone jako X-19A, licząc na to, że projekt ten ewoluuje w szybki samolot transportowy VTOL, zdolny do przewozu kilku członków załogi i czterech pasażerów. W modelu X-19 do pionowego startu oraz wspomagania siły nośnej wytwarzanej przez skrzydła wykorzystano specjalnie zaprojektowane śmigła nośne, a nie wirniki przypominające te stosowane w śmigłowcach[1][2].
X-19 posiadał dwa skrzydła w układzie tandemowym (jedno z przodu, drugie z tyłu), zamontowane w górnej części kadłuba. Na każdym skrzydle zamontowano dwa śmigła o średnicy 4,0 m, które można było obracać o 90 stopni. Skierowane w górę, umożliwiały pionowy start i zawis; po przestawieniu do przodu zapewniały ciąg niezbędny do lotu poziomego. Śmigła napędzane były przez dwa silniki turbowałowe Avco Lycoming T55-L-5, umieszczone w kadłubie i połączone ze śmigłami za pośrednictwem skomplikowanej sieci wałów oraz przekładni[1][3].
Pierwszy lot maszyny X-19 odbył się w listopadzie 1963 roku (choć inne źródła podają datę 26 czerwca 1964 roku). Samolot ten miał docelowo stać się transportową maszyną pionowego startu i lądowania (VTOL). Jednak pierwszy egzemplarz X-19 uległ zniszczeniu w katastrofie 25 sierpnia 1965 roku (nikt nie zginął), w wyniku czego program anulowano, a budowy drugiego prototypu nigdy nie ukończono. Drugi prototyp X-19 znajduje się od 2007 roku w Narodowego Muzeum Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych w Dayton w stanie Ohio (obecnie w magazynie - 2026-08-24)[1][4].
Podobne konstrukcje
- V-22 Osprey
- Bell XV-15
- Bell XV-3
- AgustaWestland AW609
Przypisy
- 1 2 3 Das letzte Flugzeug, das Curtiss-Wright jemals gebaut hat. dtic.mil. [dostęp 2026-08-24]. (ang.).
- ↑ [https://web.archive.org/web/20170317055133/http://www.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/826319.pdf THE X-19 V/STOL TECHNOLOGY - A CRITICAL REVIEW]. web.archive.org. [dostęp 2026-08-24]. (ang.).
- ↑ [https://web.archive.org/web/20170317055133/http://www.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/826319.pdf Curtiss-Wright X-19. The illustrated encyclopedia of helicopters. New York: Bonanza Books. p. 63. ISBN 978-0517439357.]. dtic.mil. [dostęp 2026-08-24]. (ang.).
- ↑ Curtiss-Wright X-19. nationalmuseum.af.mil. [dostęp 2026-08-24]. (ang.).