Cybaeidae
| Cybaeidae | |
| Banks, 1892 | |
 Samiec Cybaeus signifer | |
 Dirksia cinctipes | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Podtyp | |
| Gromada | |
| Rząd | |
| Podrząd | |
| Infrarząd | |
| Parworząd | |
| Nadrodzina |
Dictynoidea |
| Rodzina |
Cybaeidae |
Cybaeidae – rodzina pająków z infrarzędu wyższych. Obejmuje ponad 300 opisanych gatunków.
Morfologia i zasięg
Pająki te charakteryzują się odnóżami o stopach zwieńczonych trzema pazurkami i zaopatrzonych w pojedynczy szereg trichobotrii oraz opistosomą (odwłokiem) pozbawionym siteczka przędnego. Kądziołki przędne tylno-bocznej pary cechuje bardzo krótki człon wierzchołkowy zaopatrzony w zgrupowane gruczoły przędne. Nogogłaszczki samca podobnie jak u pokrewnych rodzin mają w bulbusie konduktor połączony stawowo z tegulum za pośrednictwem hematodochy środkowej[1].
Przedstawiciele rodziny występują głównie w krainach nearktycznej i palearktycznej. Nieliczne gatunki znane są z neotropikalnej, a jedyny gatunek rodzaju Vagellia zamieszkuje krainę orientalną[2].
Taksonomia i ewolucja
Takson ten wprowadzony został w 1892 roku przez Nathana Banksa na łamach „The Canadian Entomologist” jako plemię Cybaeni w podrodzinie Agaleninae w obrębie szeroko rozumianych lejkowcowatych[3]. Na przestrzeni lat klasyfikowany był najczęściej jako podrodzina Cybaeinae w obrębie lejkowcowatych[2]. W 1967 roku Pekka T. Lehtinen przeniósł Cybaeinae do rodziny ciemieńcowatych[4]. Raymond R. Forster w 1970 roku jako pierwszy wyniósł omawiany takson do rangi osobnej rodziny[5]. W 1994 roku topikowate (Argyronetidae) uznane zostały przez K. Grothendiecka i Ottona Krausa za synonim Cybaeidae[6]. W 2017 roku na podstawie wyników analizy filogenetycznej Ward Wheeler i współpracownicy redefiniowali omawianą rodzinę, m.in. usuwając z jej synonimów Argyronetidae, a synonimizując z nią Cryphoecinae[7][2]. W 2023 roku kolejnej zmiany definicji dokonali na podstawie wyników analizy filogenetycznej Jacob A. Gorneau i inni, włączając do Cybaeidae rodzaj Mastigusa i wyłączając z nich trzy rodzaje przeniesione do Desidae[1].
Rodzina obejmuje 305 opisanych gatunków sklasyfikowanych w 24 rodzajach[2]:
- Allocybaeina Bennett, 2020
- Blabomma Chamberlin et Ivie, 1937
- Calymmaria Chamberlin et Ivie, 1937
- Cryphoeca Thorell, 1870
- Cryphoecina Deltshev, 1997
- Cybaeina Chamberlin et Ivie, 1932
- Cybaeota Chamberlin et Ivie, 1933
- Cybaeozyga Chamberlin et Ivie, 1937
- Cybaeus L. Koch, 1868
- Dirksia Chamberlin et Ivie, 1942
- Ethobuella Chamberlin et Ivie, 1937
- Guicybaeus Wang, Chen, Yanget Zhang, 2023
- Mastigusa Menge, 1854
- Neocryphoeca Roth, 1970
- Neocybaeina Bennett, 2023
- Pseudocybaeota Bennett, 2022
- Rothaeina Bennett, 2023
- Sincybaeus Wang et Zhang, 2022
- Siskiyu Hedin, Ramírez et Monjaraz-Ruedas, 2025
- Symposia Simon, 1898
- Tuberta Simon, 1884
- Vagellia Simon, 1899
- Willisus Roth, 1981
- Yorima Chamberlin et Ivie, 1942
Kladogram wg Montany i innych, 2025[8]
|
Cybaeidae umieszczane są w kladzie marronoidów w obrębie kladu RTA. W analizie Wheelera i innych z 2017 roku zajęły one pozycję siostrzaną dla kladu obejmującego Hahniidae, Toxopidae i Dictynidae. Z kolei te cztery rodziny utworzyły klad siostrzany dla Macrobuninae (ob. Macrobunidae[1]). Wsparcie dla monofiletyzmu Cybaeidae było silne, ale w analizie uwzględniono przedstawicieli tylko dwóch ich rodzajów[7]. W skoncentrowanej na kladzie marronoidów Gorneau i innych z 2023 roku Cybaeidae, po wprowadzeniu przez tych autorów poprawek w definicji, zajęły pozycję siostrzaną dla kladu obejmującego Cicurinidae, Toxopidae i ciemieńcowate (włącznie z wydzielonymi później Lathyidae[8]), tworząc z tymi rodzinami klad siostrzany dla Hahniidae[1]. W wynikach analizy filogenetycznej Siddhartha Kulkarniego i innych z 2023 roku w obrębie Cybaeidae zagnieździł się rodzaj Cicurina (z Cicurinidae, a uprzednio Hahniidae), czyniąc Cybaeidae niemonofiletycznymi[9]. W wynikach analizy filogenetycznej Katherine O. Montany i współpracowników Cybaeidae zajęły pozycję siostrzaną dla kladu obejmującego Cicurinidae, Toxopidae, Lathyiidae, Argyronetidae i Dictynidae, tworząc z tymi czterema rodzinami klad siostrzany dla Hahniidae[8].
Przypisy
- 1 2 3 4 Jacob A. Gorneau, Sarah C. Crews, Franklyn Cala-Riquelme, Katherine O. Montana, Joseph C. Spagna, Francesco Ballarin, Lina M. Almeida-Silva, Lauren A. Esposito. Webs of intrigue: museum genomics elucidate relationships of the marronoid spider clade (Araneae).. „Insect Systematics and Diversity”. 7 (5), s. 1-18, 2023. DOI: 10.1093/isd/ixad021.
- 1 2 3 4 Family: Cybaeidae Banks, 1892. [w:] World Spider Catalogue [on-line]. World Spider Catalog Association, 2025. [dostęp 2025-11-24].
- ↑ Nathan Banks. A classification of the North American spiders. „The Canadian Entomologist”. 24 (4), s. 88-97, 1892. DOI: 10.4039/Ent2488-4.
- ↑ Pekka T. Lehtinen. Classification of the cribellate spiders and some allied families, with notes on the evolution of the suborder Araneomorpha. „Annales Zoologici Fennici”. 4, s. 199-468, 1967.
- ↑ Raymond R. Forster. The spiders of New Zealand. Part III. „Otago Museum Bulletin”. 3, s. 1-184 (13), 1970.
- ↑ K. Grothendieck, O. Kraus. Die Wasserspinne Argyroneta aquatica: Verwandtschaft und Spezialisation (Arachnida, Araneae, Agelenidae). „Verhandlungen des Naturwissenschaftlichen Vereins in Hamburg, Neue Folge”. 34, s. 259-273, 1994.
- 1 2 Ward C. Wheeler i inni, The spider tree of life: phylogeny of Araneae based on target-gene analyses from an extensive taxon sampling. Cladistics, wyd. 6, t. 33, 2017, s. 576-616, DOI: 10.1111/cla.12182.
- 1 2 3 Katherine O. Montana, Franklyn Cala-Riquelme, Sarah C. Crews, Jacob A. Gorneau, Amin M. Al-Jamal, Luigie D. Alequín, Joseph C. Spagna, Francesco Ballarin, Lauren A. Esposito. Tailor's drawer no more: a reappraisal of the spider family Dictynidae O. Pickard-Cambridge, 1871 sensu lato. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 204, s. 1-97, 2025. DOI: 10.1093/zoolinnean/zlaf007.
- ↑ Siddharth Kulkarni, Hannah M. Wood, Gustavo Hormiga. Advances in the reconstruction of the spider tree of life: A roadmap for spider systematics and comparative studies. „Cladistics”. 39 (6), s. 479-532, 2023. DOI: 10.1111/cla.12557.