Symphytognathidae
| Symphytognathidae | |
| Hickman, 1931 | |
 Samica Crassignatha danaugirangensis | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Gromada | |
| Rząd | |
| Podrząd | |
| Infrarząd | |
| Parworząd | |
| Nadrodzina | |
| Rodzina |
Symphytognathidae |
Symphytognathidae – rodzina pająków z infrarzędu wyższych i parworzędu płytkowców. Obejmuje 108 opisanych gatunków sklasyfikowanych w 10 rodzajach.
Morfologia
Pająki drobne, osiągające od niespełna 0,4 do około 1 mm długości ciała[1].
Występuje sześć lub cztery pary oczu rozmieszczonych w diadach lub triadach[1]. Oczy pary przednio-środkowej uległy całkowitemu zanikowi[2]. Nadustek jest wysoki[1]. Szczękoczułki przynajmniej w częściach nasadowych są pośrodkowo zrośnięte[1][2]. Brak na nich lamelli. Co najmniej trzykrotnie szersza niż dłuższa warga dolna zrośnięta jest z szeroko w tyle ściętym sternum[1]. Nogogłaszczki samicy uwstecznione są do formy małego, nieczłonowanego płata lub całkowicie zanikłe[1][2]. Nogogłaszczki samca pozbawione są apofiz na udach, rzepkach i goleniach. Odnóża nie mają skopuli, trichobotrii, grzebieni ani przypazurkowych kępek włosków. Stopy są dłuższe od nadstopiów i zwieńczone trzema pazurkami. Na przednich nadstopiach samców czasem obecne są kolce brzuszne, natomiast jakichkolwiek innych kolców na odnóżach tych pająków brak[1].
Opistosoma (odwłok) porośnięta jest wyraźnymi, długimi włoskami[2]. Ma ona niezmodyfikowany wzgórek analny, pozbawiona zaś jest siteczka przędnego, skutum i płuc książkowych. Stożeczek obecny jest u części gatunków. Sześć kądziołków przędnych rozmieszczonych jest na planie okręgu. Przednia para przetchlinek wiedzie do tchawek sięgających czasem do wnętrza prosomy. Jeśli występuje jeszcze tylna para przetchlinek, to leży ona przed kądziołkami[1]. Samica nie ma wykształconej płytki płciowej i jej otworom kopulacyjnym nie towarzyszą elementy zchitynizowane[2].
Rozprzestrzenienie
Rodzina prawie kosmopolityczna, znana ze wszystkich krain zoogeograficznych oprócz nearktycznej[3]. Większość gatunków występuje w strefie tropikalnej i subtropikalnej, zwłaszcza krain neotropikalnej i orientalnej[4]. Z Europy znany jest tylko jeden gatunek, Anapistula ataecina, troglobiont endemiczny dla Portugalii[3][5].
Taksonomia i ewolucja
Kladogram wg Kulkarniego i innych, 2023[6]
|
Takson ten wprowadzony został w 1931 roku przez Vernona V. Hickmana na łamach „Proceedings of the Zoological Society of London”[7][3]. Autor ów umieścił w tej rodzinie tylko rodzaj Symphytognatha[7], ale wkrótce zaczęto dodawać do niej nowe rodzaje, często przenoszone z omatnikowatych, cechujące się tak jak Symphytognatha rozmiarami nie przekraczającymi milimetra i brakiem płuc książkowych[1][2]. Szczególnie szeroką definicję rodzina zyskała w 1959 roku za sprawą Raymonda R. Forstera, który zsynonimizował z nią Anapidae, Micropholcommatidae, Textricellidae i Mysmeninae[8][2].
W latach 70. wielu autorów zwracało uwagę, że tak rozumiane Symphytognathidae są raczej polifiletyczne, a cechy użyte w ich diagnozie są wynikiem konwergentnego dostosowania do miniaturazycji. W 1977 roku Forster i Norman I. Platnick zawęzili definicję rodziny do tej używanej współcześnie[1][2], a część zaliczanych dawniej do Symphytognathidae rodzajów znalazła się ostatecznie nawet w innych nadrodzinach[2].
W 1986 roku na podstawie badań budowy i zachowania Jonathan A. Coddington rozpoznał istnienie kladu tworzonego przez Symphytognathidae, Mysmenidae, Anapidae i, najbardziej w jego obrębie bazalne, klejnotnikowate (tzw. „Symphytognathoid clade”)[9]. Późniejsze analizy morfologiczne i molekularne potwierdziły te wyniki[2][10][11][6]. W 2003 roku w obrębie owego kladu wyróżniono dodatkowo rodzinę Synaphridae[12][2]. Według wyników analizy filogenetycznej Siddhartha Kulkarniego i innych z 2023 roku to właśnie Synaphridae stanowią grupę siostrzaną dla Symphytognathidae[6].
Do rodziny należy 108 opisanych gatunków sklasyfikowanych w 10 rodzajach[3]:
- Anapistula Gertsch, 1941
- Anapogonia Simon, 1905
- Crassignatha Wunderlich, 1995
- Curimagua Forster et Platnick, 1977
- Globignatha Balogh et Loksa, 1968
- Iardinis Simon, 1899
- Kirinua S.Q. Li et Lin, 2021
- Patu Marples, 1951
- Swilda S.Q. Li et Lin, 2021
- Symphytognatha Hickman, 1931
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Robert R. Forster, Norman I. Platnick. A review of the spider family Symphytognathidae (Arachnida, Araneae). „American Museum Novitates”. 2619, s. 1-29, 1977.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Karin Schütt. Phylogeny of Symphytognathidae s.l. (Araneae, Araneoidea). „Zoologica Scripta”. 32 (2), s. 129-151, 2003. The Norwegian Academy of Science and Letters. DOI: 10.1046/j.1463-6409.2003.00103.x.
- 1 2 3 4 Family: Symphytognathidae Hickman, 1931. [w:] World Spider Catalogue [on-line]. World Spider Catalog Association, 2025. [dostęp 2025-11-24].
- ↑ Li, Ya; Li, Shuqiang; Lin, Yucheng. Taxonomic study on fourteen symphytognathid species from Asia (Araneae, Symphytognathidae). „ZooKeys”. 1072, s. 1–47, 2021. DOI: 10.3897/zookeys.1072.67935. ISSN 1313-2989.
- ↑ P. Cardoso, N. Scharff. First record of the spider family Symphytognathidae in Europe and description of Anapistula ataecina sp. n. (Araneae). „Zootaxa”. 2246, s. 46-57, 2009. DOI: 10.11646/zootaxa.2246.1.4.
- 1 2 3 Siddharth Kulkarni, Hannah M. Wood, Gustavo Hormiga. Advances in the reconstruction of the spider tree of life: A roadmap for spider systematics and comparative studies. „Cladistics”. 39 (6), s. 479-532, 2023. DOI: 10.1111/cla.12557.
- 1 2 Vernon Victor Hickman. A new family of spiders. „Proceedings of the Zoological Society of London (B)”. 101 (4), s. 1321-1328, 1931. DOI: 10.1111/j.1096-3642.1931.tb01063.x.
- ↑ R.R. Forster. The spiders of the family Symphytognathidae. „Transactions of the Royal Society of New Zealand”. 86, s. 269–329, 1959.
- ↑ J.A. Coddington, The monophyletic origin of the orb web, [w:] W.A. Shear (red.), Spiders. Webs, Behavior, and Evolution, Stanford: Stanford University Press, 1986, s. 319–363.
- ↑ L. Lopardo, G. Giribet, G. Hormiga. Morphology to the rescue: Molecular data and the signal of morphological characters in combined phylogenetic analyses—A case study from mysmenid spiders (Araneae, Mysmenidae), with comments on the evolution of web architecture. „Cladistics”. 27, s. 278–330, 2011.
- ↑ S. Kulkarni, H.M. Wood, G. Hormiga. Phylogenomics illuminates the evolution of orb webs, respiratory systems and the biogeographic history of the world's smallest orb-weaving spiders (Araneae, Araneoidea, Symphytognathoids). „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 186, 2023.
- ↑ Yuri M. Marusik, Pekka T. Lehtinen. Synaphridae Wunderlich, 1986 (Aranei: Araneoidea), a new family status, with a description of a new species from Turkmenistan. „Arthropoda Selecta”. 11, s. 143-152, 2003.