Hamlet (postać)

Hamlet

Sarah Bernhardt jako Hamlet
Pierwsze wystąpienie	Hamlet
Twórca	William Shakespeare
Dane biograficzne
Płeć	mężczyzna

Hamlet, książę Danii, Hamlet, królewicz duński^[a] – postać fikcyjna, tytułowy i główny bohater dramatu Hamlet Williama Szekspira, bohater tragiczny, uważany za „symbol człowieka, któremu skłonność do autorefleksji uniemożliwia działanie”^[1].

Od wieków rola Hamleta jest przedmiotem licznych studiów interpretacyjnych, zajmował się tym m.in. Stanisław Wyspiański, a także licznych odniesień w literaturze, malarstwie czy operze^[1].

Jest uznawany za jedną z najtrudniejszych kreacji aktorskich: „Hamlet to rola, według której ocenia się aktorów i reżyserów (...)”^[2]. Pierwszym aktorem, który wcielił się w postać Hamleta był Richard Burbage, potem w postać duńskiego księcia wcielały się największe gwiazdy teatralne i filmowe, m.in. tacy aktorzy: David Garrick, Edwin Booth, Laurence Olivier, John Gielgud, Richard Burton, Richard Chamberlain, Kenneth Branagh, Mel Gibson, Ethan Hawke czy Gustaw Holoubek, ale także kobiety, m.in.: Sarah Bernhardt^[3.1], Teresa Budzisz-Krzyżanowska, Angela Winkler^[4] czy Hugo Tarres^[5]

Zamieszkuje zamek Elzynor, jako członek rodziny królewskiej w XI-wiecznej Danii. Jest synem zmarłego króla Hamleta^[b] i królowej Gertrudy, bratankiem rządzącego króla Danii Klaudiusza. Jest mężczyzną trzydziestokilkuletnim, kulturalnym i wykształconym, mającym za sobą studia w Wittenberdze^[c], ale i żołnierską przeszłość. Jego przyjaciółmi są Horacy oraz Rozenkranc i Gildenstern, a obiektem jego westchnień – Ofelia.

Hamlet był półlegendarnym księciem Jutlandii – historia jego życia została zapisana w zaginionej islandzkiej sadze, skąd zaczerpnął ją Saxo Grammaticus, umieszczając go w poczcie władców Danii w kronice Gesta Danorum (XIII wiek). Szekspir, tworząc swój dramat, opierał się na wzbogaconym przekładzie dzieła Saxo Gramatyka autorstwa François de Belleforest oraz na zaginionej XVI wiecznej sztuce^[1] autorstwa Thomasa Kyda.

Hamlet wypowiada wiele słynnych fraz, w tym jedną z najbardziej znanych literackich kwestii: „Być albo nie być”, ang.: To be, or not to be (akt trzeci, scena pierwsza).

Wybrane inne cytaty:

• „Słowa, słowa, słowa”, w odpowiedzi na pytanie Poloniusza: „Cóż to czytasz, mości książę?” – akt drugi, scena druga,
• „Biedny Yoryku! Znałem go, mój Horacy”, to podczas tej sceny Hamlet trzyma w ręku czaszkę, a nie wtedy, gdy pyta „Być albo nie być” – akt piąty, scena pierwsza
• „Reszta jest milczeniem”, ostatnie słowa – akt piąty, scena druga

Lista wybranych aktorów wcielających się w rolę Hamleta^[d]:

Role teatralne

• Richard Burbage – pierwszy odtwórca roli
• John Barrymore
• Johnston Forbes-Robertson
• Wojciech Bogusławski – spektakl w Teatrze Lwowskim we Lwowie, premiera 9 kwietnia 1798^[6]
• Sarah Bernhardt – spektakl w Théâtre Sarah-Bernhardt, premiera 20 maja 1899^[3.2]
• Józef Śliwicki – spektakl w Teatrze Miejskim we Lwowie, premiera 28 listopada 1902^[7]
• Karol Adwentowicz – spektakl w reżyserii Mariana Jednowskiego w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, premiera 2 kwietnia 1921^[8]
• Aleksander Węgierko – spektakl w reżyserii Aleksandra Węgierki w Teatrze Polskim w Warszawie, premiera 4 kwietnia 1939^[9]
• Leszek Herdegen – spektakl w reżyserii Romana Zawistowskiego w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, premiera 30 września 1956^[10]
• Edmund Fetting – spektakl w reżyserii Andrzeja Wajdy w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku, premiera 13 czerwca 1960^[11]
• Gustaw Holoubek – spektakl w reżyserii Gustawa Holoubka w Teatrze Dramatycznym w Warszawie, premiera 11 listopada 1962^[12]
• Daniel Olbrychski – spektakl w reżyserii Adama Hanuszkiewicza w Teatrze Narodowym w Warszawie, premiera 16 kwietnia 1970^[13]
• Piotr Fronczewski – spektakl w reżyserii Gustawa Holoubka w Teatrze Dramatycznym w Warszawie, premiera 28 grudnia 1979^[14]
• Jerzy Stuhr – spektakl Tragiczna historia Hamleta księcia Danii w reżyserii Andrzej Wajdy w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, premiera 28 listopada 1981^[15]
• Teresa Budzisz-Krzyżanowska – spektakl Hamlet (IV) w reżyserii Andrzeja Wajdy, w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, premiera 30 czerwca 1989^[4][16]
• Val Kilmer
• William Hurt
• Ben Whishaw – spektakl w The Old Vic
• Hugo Tarres - Teatr Narodowy w Warszawie w reżyserii Jana Englerta, premiera 12 kwietnia 2025.^[17][18]

• William Shakespeare, tłum. Józef Paszkowski: Hamlet. Królewicz duński. wolnelektury.pl. [dostęp 2015-11-19].
• Hamlet (character). IMDb. [dostęp 2015-11-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-02-22)]. (ang.).
• Hamlet – wszystkie realizacje. e-teatr.pl. [dostęp 2015-11-19].