Hanna Schygulla

Hanna Schygulla
Ilustracja
Hanna Schygulla (2013)
Data i miejsce urodzenia

25 grudnia 1943
Chorzów

Zawód

aktorka

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Zasługi RFN Order Bawarski Zasługi
Dom rodzinny Hanny Schygulli w Chorzowie Starym
Hanna Schygulla (1982)

Hanna Schygulla (ur. 25 grudnia 1943 w Chorzowie Starym) – niemiecka aktorka filmowa, teatralna i telewizyjna. W 1983 zdobywczyni Złotej Palmy dla najlepszej aktorki na 36. MFF Cannes.

Życiorys

Urodziła się w górnośląskiej rodzinie Antonie Ursuli Schygulla (z domu Mzyk) i Josefa Franza Schygulli[1], od wielu lat mieszkającej w Chorzowie Starym. Ojciec zajmował się handlem drewnem. 13 lutego 1944 została ochrzczona w starochorzowskim kościele pod wezwaniem Marii Magdaleny. Wkrótce ojciec został powołany do Wehrmachtu i pojechał na front. W 1945 (inne źródła: 1946) wyjechała, bądź też została wysiedlona wraz z matką do Niemiec. Około 1948, po powrocie z amerykańskiej niewoli, dołączył do nich ojciec.

Mieszkała z rodziną w Stockdorf, dzielnicy w gminie Gauting, koło Monachium[2]. W monachijskim Luisengymnasium uzyskała maturę, następnie przez kilka lat pracowała jako au pair w Paryżu. W 1964 rozpoczęła studia na wydziale germanistyki i romanistyki na Uniwersytecie Ludwika i Maksymiliana w Monachium. Uczyła się również aktorstwa. Na przełomie 1966 i 1967 spotkała Rainera Wernera Fassbindera, kiedy razem studiowali w szkole teatralnej[3], a następnie działali we Fridl Leonhard Studio w Monachium, zamkniętym wkrótce przez policję[4].

Fassbinder, który znał ją jeszcze z czasów szkoły aktorskiej, zaangażował ją we wrześniu 1967 do zespołu Action-Theater, gdzie wstępowała w późniejszym Antiteater w licznych inscenizacjach obok Irm Hermann. Po występie w melodramacie krótkometrażowym Pan młody, aktorka i alfons (Der Bräutigam, die Komödiantin und der Zuhälter, 1968) jako Lucy i folkowym horrorze Sceny myśliwskie z Dolnej Bawarii (Jagdszenen aus Niederbayern, 1969) jako Paula, Fassbinder obsadził ją w swoim filmie Miłość jest zimniejsza niż śmierć (Liebe ist kälter als der Tod, 1969). Od tego momentu aż do 1972 Schygulla – z jednym wyjątkiem – grała we wszystkich 30 filmach Fassbindera[2] oraz w jego przedstawieniach, współtworząc wraz z nim nurt enfant terrible kina niemieckiego. Przełomem stała się kreacja Marii Braun, uosabiającej całe społeczeństwo niemieckie w trudnej powojennej dekadzie lat 1945–1954, w burzliwym etapie historycznych przemian w melodramacie wojennym Fassbindera Małżeństwo Marii Braun (Die Ehe der Maria Braun, 1979)[5]. Po śmierci Fassbindera grała z powodzeniem w produkcjach włoskich, francuskich i amerykańskich[6].

Od 1981 zamieszkała w Paryżu[7]. Ettore Scola powierzył jej rolę hrabiny Sophie de la Borde w dramacie historycznym Noc w Varennes (La Nuit de Varennes, 1982)[8] z udziałem Marcello Mastroianniego, Jean-Louisa Barrault i Harveya Keitela. W biograficznym dramacie wojennym Carlosa Saury Antonieta (1982) z Isabelle Adjani wystąpiła jako Anna, współczesna paryska psycholożka, która bada przypadki kobiet, które popełniły samobójstwo w XX wieku[9]. W dramacie wojennym Andrzeja Wajdy Miłość w Niemczech (Eine Liebe in Deutschland, 1983) na podstawie powieści Rolfa Hochhutha zagrała postać niemieckiej mężatki Pauliny Kropp, która nawiązuje romans z Polakiem, przywiezionym na roboty przymusowe podczas II wojny światowej[10]. W muzycznym dramacie wojennym Miss Arizona (1987) została obsadzona w roli piosenkarki Mitzi Rozsnyai, która wraz z synem ukrywa się przed policją[11]. W ekranizacji powieści Gabriela Garcíi Márqueza Lato Miss Forbes (El verano de la señora Forbes, 1988) zagrała tytułową postać władczej nauczycielki, którą uwodzi młody mistrz pływacki (Francisco Gattorno)[12].

Jest aktorką śpiewającą – w 1997 ukazał się jej album Chantesingt[13].

Polskę i Chorzów odwiedziła po raz pierwszy, z matką i ciotką, w połowie lat 60. W listopadzie 1998 roku wystąpiła z recitalem w chorzowskim Teatrze Rozrywki oraz odwiedziła dom przy Schlageterstrasse 3b (obecnie ul. Kasprowicza), w którym się urodziła. W połowie października 2014 na zaproszenie władz Chorzowa ponownie gościła w mieście, gdzie z rąk prezydenta odebrała nagrodę specjalną za zasługi w dziedzinie kultury i spotkała się z widzami swoich filmów[2].

W 2013 wydała swoją autobiografię pt. Zbudź się i śnij (Wach auf und träume)[14].

Filmografia

Nagrody

Rok Nagroda Kategoria Tytuł
1971 Niemiecka Nagroda Filmowa (Złoto) Najlepsza aktorka Whity (1971)
1975 Najlepszy występ zespołu Fałszywy ruch (1975)
1979 Najlepsza aktorka Małżeństwie Marii Braun (1979)
29. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie Srebrny Niedźwiedź dla najlepszej aktorki
1980 David di Donatello Nagroda specjalna
1981 Bambi Najlepsza aktorka Lili Marleen (1981)
1983 David di Donatello Nagroda specjalna –
36. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes Najlepsza aktorka[16] Historia Piery (1983)
1984 Bambi Kobieta roku –
2009 Nagroda im. Terenciego Moixa Nagroda filmowa –
2010 60. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie Honorowy Złoty Niedźwiedź –
2014 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Salonikach Honorowy Złoty Aleksander –
2025 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Hongkongu Najlepsza aktorka – Młode kino Yunan (2025)
Festiwal Filmowy w Turynie Nagroda „Gwiazda Kreta” –

Przypisy

  1. ↑ Charles Moritz: Current Biography Yearbook. The H.W. Wilson Company, 1984, s. 373. ISBN 979-8-89179-334-7.
  2. 1 2 3 Anna Ładuniuk, Kamila Rożnowska, Hanna Schygulla, gwiazda z ulicy Kasprowicza, w swoim Chorzowie, „Dziennik Zachodni”, 24 października 2014, s. 17 [dostęp 2026-08-10].
  3. ↑ Początek jest łatwy. „Film”. nr 4 (1908/XLI), s. 24, 21 stycznia 1986. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.
  4. ↑ Śladami Marleny. „Film”. nr 33 (1654/XXXV), s. 24, 9 listopada 1980. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.
  5. ↑ Hanna Schygulla. „Film”. nr 49 (1848/XXXIX), s. 13, 2 grudnia 1984. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.
  6. ↑ Hanna Schygulla. Rotten Tomatoes. [dostęp 2026-08-10]. (ang.).
  7. ↑ Hanna Schygulla Biography. notreCinéma.com. [dostęp 2026-08-10]. (fr.).
  8. ↑ Hanna Schygulla. „Film”. nr 35 (1742/XXXVII), s. 9, 21 listopada 1982. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.
  9. ↑ Role i podróże. „Film”. nr 15 (1762/XXXVIII), s. 24, 10 kwietnia 1983. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.
  10. ↑ Gwiazda Fassbindera. „Film”. nr 26 (1773/XXXVIII), s. 24, 26 czerwca 1983. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.
  11. ↑ Fakty: Hanna Schygulla. „Film”. nr 2 (2010/XLIII), s. 24, 10 stycznia 1988. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.
  12. ↑ Hanna i jej role. „Film”. nr 36 (2044/XLIII), s. 13, 4 września 1988. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.
  13. ↑ Hanna Schygulla w bazie Discogs.com (ang.)
  14. ↑ Hanna Schygulla: Wach auf und träume. Schirmer /Mosel Verlag Gm, 2013, s. 208. ISBN 978-3829606585.
  15. ↑ Oddział Delta (1986) – Filmweb [online], filmweb.pl [dostęp 2017-11-23] (pol.).
  16. ↑ Hanna Schygulla. „Ekran”. nr 31 (1313/XXVII), s. 24, 31 lipca 1983. Warszawa: Zarząd Główny TPPR. ISSN 0013-3299.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.