Virna Lisi

Virna Lisi
Ilustracja
Virna Lisi
Imię i nazwisko

Virna Lisa Pieralisi

Data i miejsce urodzenia

8 września 1936
Ankona

Data i miejsce śmierci

18 grudnia 2014
Rzym

Zawód

aktorka

Współmałżonek

Franco Pesci
(1960–2013; jego śmierć)[1]

Lata aktywności

1953–2014

Virna Lisi, właśc. Virna Lisa Pieralisi (ur. 8 września 1936 w Ankonie, zm. 18 grudnia 2014 w Rzymie) – włoska aktorka. Za rolę Katarzyny Medycejskiej w melodramacie historycznym Patrice’a Chéreau Królowa Margot (1994) otrzymała Cezara dla najlepszej aktorki w roli drugoplanowej, nagrodę dla najlepszej aktorki na 47. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes, David di Donatello i Nastro d’argento.

Życiorys

Urodziła się w Ankonie[2] jako córka Giordany Pieralisi i Dario Tullio Pieralisiego[3], handlarza płytkami marmurowymi. Jej imię miało brzmieć Siria[2], jednak urzędnik stanu cywilnego odrzucił je, ponieważ Syria nie była sojusznikiem Włoch, a gdy się urodziła, obowiązujące wówczas przepisy zabraniały używania niektórych rodzajów imion, w tym nazw geograficznych. Jej ojciec wybrał imię Virna[4]. Miała młodszego brata Ubalda i siostrę Esperię. Spędziła dzieciństwo w Jesi, zanim wraz z rodziną przeprowadziła się do Rzymu.

Przyjaciel jej rodziny, piosenkarz i aktor Giacomo Rondinella, przedstawił ją producentowi filmowemu Antonio Ferrigno[5]. Pomimo początkowego sprzeciwu ojca, w wieku 17 lat podpisała kontrakt i przyjmując pseudonim artystyczny Virna Lisi rozpoczęła pracę na planie filmowym. Jej debiutem ekranowym była postać Marii w melodramacie muzycznym Neapol śpiewa (...e Napoli canta!, 1953)[6] z Tiną Picą. Swoje brązowe włosy pofarbowała na charakterystyczny jasny blond i studiowała aktorstwo. Zagrała w licznych typowych sentymentalnych melodramatach z gatunku „wyciskacza łez”, które cieszyły się wówczas dużą popularnością wśród publiczności, choć były źle oceniane przez ówczesną krytykę filmową: Pragnienie słońca (Desiderio 'e sole, 1954), Przemoc na jeziorze (Violenza sul lago, 1954), List z Neapolu (Lettera napoletana, 1954), Stalowa lina (La corda d’acciaio, 1955), Nowy księżyc (Luna nova, 1955), Osiemnastolatkowie (Le diciottenni, 1955), Żegnaj, Neapolu! (Addio, Napoli!, 1955) i Rudowłosa (La rossa, 1955). Zdobyła uznanie w dramacie Francesca Maselliego Bohaterka dnia (La donna del giorno, 1957), gdzie zagrała młodą modelkę Lilianę Attenni, która nie potrafi zapanować nad sytuacją próbując popełnić samobójstwo. W 1957 wystąpiła w sztuce Jakobini w Piccolo Teatro di Milano. Wzięła również udział w kampanii reklamowej włoskiej marki pasty do zębów[1].

25 kwietnia 1960 wyszła za mąż za potentata klubów piłkarskich i architekta Franco Pesciego, z którym miała syna, Corrado (ur. 11 lipca 1962)[7].

Wystąpiła jako Kopciuszek w telewizyjnej produkcji Rai – Radiotelevisione italiana Kopciuszek (Cenerentola, 1960). Reżyser Sergio Corbucci powierzył jej rolę Julii we włosko–francuskim filmie Romulus i Remus (Romolo e Remo, 1961) na podstawie legendy o Romulusie i Remusie z udziałem Steve’a Reevesa i Gordona Scotta. Z kolei Pasquale Festa Campanile zaangażował ją do roli Giulii w komedii nieudanym małżeństwie pt. Dziewica dla księcia (Una vergine per il principe, 1965) z Vittorio Gassmanem. Jedną z jej najważniejszych ról była postać Mileny Zulian, kasjerki w barze, dla której księgowy traci głowę w komedii Pietro Germiego Panie i panowie (Signore & signori, 1966), nagrodzonym Złotą Palmą na 19. Festiwalu Filmowym w Cannes w 1966. Po okresie występów w „różanych komediach”, naśladujących rodzajowość neorealizmu, ale bez społecznego ostrza (Arabella (Ragazza del Charleston, 1967) Mauro Bologniniego czy Sekrety wiernych żon (Le dolci signore, 1968) Luigiego Zampy z Ursulą Andress) – była obsadzana w filmach artystycznych[8].

Podobnie jak inne znane włoskie aktorki, takie jak Claudia Cardinale czy Sylva Koscina, w tym samym okresie dostała propozycje z Hollywood, gdzie amerykańskie firmy filmowe starały się wypromować potencjalnego następcę Marilyn Monroe. Zauważona przez niektórych amerykańskich producentów podczas kręcenia Czarnego Tulipana (La Tulipe noire, 1964) Christiana-Jaque’a, podpisała prestiżowy siedmioletni kontrakt na wyłączność z Paramount Pictures, a następnie przeprowadziła się do Los Angeles. Jej pierwszym hollywoodzkim filmem była komedia Richarda Quine Jak zamordować własną żonę (How to Murder Your Wife, 1965), z udziałem Jacka Lemmona, Terry’ego-Thomasa i Claire Trevor. Był to ogromny sukces, najbardziej dochodowy amerykański film sezonu 1965–1966. Scena na początku filmu, w której Lisi nagle wyłania się z tortu hałaśliwego wieczoru kawalerskiego, ubrana jedynie w bikini pokryte bitą śmietaną, przeszła do historii. Następnie wystąpiła w komedii Nie z moją żoną! (Not with My Wife, You Don’t!, 1966) z Tonym Curtisem i George’em C. Scottem oraz ekranizacji powieści Jacka Finneya Napad na królową (Assault on a Queen, 1966) z Frankiem Sinatrą i Anthonym Franciosą[9].

18 kwietnia 1966 wystąpiła na 38. ceremonii wręczenia Oscarów (pierwszej transmitowanej w kolorze, prowadzonej przez Boba Hope’a), gdzie u boku Jamesa Coburna wręczyła nagrodę za najlepszą muzykę oryginalną Alexowi Northowi w filmie Doktor Żywago. 20 listopada tego samego roku wystąpiła również jako tajemniczy gość w teleturnieju CBS What’s My Line?. W 1967 odmówiła zagrania tytułowej roli w filmie Barbarella Rogera Vadima, wróciła do Włoch, rozwiązując kontrakt z Paramount (za co musiała zapłacić znaczną karę) po zaledwie trzech latach i tyluż filmach. Rolę tę powierzono następnie Jane Fondzie, wówczas początkującej aktorce, która jeszcze nie zdobyła sławy. Odmówiła również pojawienia się nago na okładce amerykańskiego wydania „Playboya”, rezygnując z honorarium w wysokości miliona dolarów.

Wystąpiła jako druga żona sadystycznego Alaina Reventa (Helmut Berger) w melodramacie Piękny potwór (Un beau monstre, 1971), właścicielka paryskiego salonu piękności w melodramacie Nie unikniesz przeznaczenia (Les galets d’Étretat, 1972) u boku Maurice’a Ronetu[10], Annabel Lee w dramacie Henriego Verneuila Wąż (Le serpent, 1973) u boku Yula Brynnera i Henry’ego Fondy, matka homoseksualnego siedemnastoletniego tytułowego bohatera w dramacie Ernesto (1979)[11] z Michele Placido oraz Catherine Dupré w dreszczowcu Christiana-Jaque’a Zbrodnia doskonała (Les Bonnes Causes, 1963) z Mariną Vlady.

W 1976 nagrała piosenkę „Finisce qui” w duecie z Anthonym Quinnem[12], z którym spotkała się na planie filmowym dramatu Henriego Verneuila Dwudziesta piąta godzina (La vingt-cinquième heure, 1967) i komedii wojennej Tajemnica Santa Vittoria (The Secret of Santa Vittoria, 1969). Lucio Fulci powierzył jej rolę Siostry Evangeliny w adaptacji powieści Jacka Londona Biały Kieł (Zanna Bianca, 1973) i sequelu Powrót Białego Kła (Il ritorno di Zanna Bianca, 1974) u boku Franco Nero. Za kreację Elisabeth Förster-Nietzsche w kontrowersyjnym dramacie biograficznym Liliany Cavani Poza dobrem i złem (Al di là del bene e del male, 1977)[13] z Robertem Powellem, Dominique Sandą i Erlandem Josephsonem zdobyła nagrodę Nastro d’argento dla najlepszej aktorki drugoplanowej (Srebrna Wstążka) przyznawaną przez Włoski Narodowy Związek Dziennikarzy Filmowych[14]. Rola sławnej piosenkarki Wilmy Malinverni w dramacie erotycznym Alberto Lattuady Konik polny (La cicala, 1980) z Anthonym Franciosą przyniosła jej nagrodę David di Donatello dla najlepszej aktorki. Jako Adriana Balestra w komedii Carla Vanziny Czas na miłość (Sapore di mare, 1983) zdobyła David di Donatello dla najlepszej aktorki drugoplanowej. W miniserialu historycznym CBS Krzysztof Kolumb (Christopher Columbus, 1985) w reżyserii Alberto Lattuady pojawiła się jako Dona Moniz Perestrello. W komediodramacie Gianniego Bozzacchiego Kocham Nowy Jork (I Love N.Y., 1987) zagrała postać Anny Cotone, matki początkującego amerykańsko–włoskiego fotografa (Scott Baio)[15].

W 1996 i 2009 przyznano jej nagrodę specjalną David di Donatello za całokształt twórczości. W 2011 otrzymała nagrodę na 68. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji.

Zmarła 18 grudnia 2014 w Rzymie z powodu nowotworu w wieku 78 lat[16], została pochowana na Cmentarzu Flamińskim[17].

Wybrana filmografia

Przypisy

  1. 1 2 Tom Vallance, Virna Lisi: Actress who established her name in Italy then worked with Frank Sinatra, Jack Lemmon and Tony Curtis, „The Independent”, 25 grudnia 2014 [dostęp 2014-12-26] (ang.).
  2. 1 2 Lisi, Virna. Enciclopedia Treccani. [dostęp 2026-05-16]. (wł.).
  3. ↑ Tommaso Valarani: Virna Pesci (Pieralisi; 1936–2014). Geni, 29 listopada 2022. [dostęp 2026-05-16]. (ang.).
  4. ↑ Dziewczęta słonecznego kraju. „Ekran”. nr 45 (135/III), s. 5, 8 listopada 1959. Warszawa: Zarząd Główny TPPR. ISSN 0013-3299.
  5. ↑ Nicoletta Dose: Con quella bocca può dire ciò che vuole.... MyMovies.it. [dostęp 2026-05-16]. (wł.).
  6. ↑ Virna Lisi. Rotten Tomatoes. [dostęp 2026-05-16]. (ang.).
  7. ↑ Marc Santora, Virna Lisi, Italian Actress Lured to Hollywood, Dies at 78, „The New York Times”, 19 grudnia 2014 [dostęp 2014-12-26] (ang.).
  8. ↑ Kinorama: Virna Lisi. „Film”. nr 21 (1485/XXXII), s. 12, 22 maja 1977. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.
  9. ↑ Virna Lisi: Kino nie chce ze mnie zrezygnować. „Film”. nr 28 (1880/XL), s. 24, 14 lipca 1985. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.
  10. ↑ Adam Horoszczak. Recenzje: „Nie unikniesz”. „Film”. nr 9 (109) (1369/III), s. 8, 2 marca 1975. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.
  11. ↑ Kinorama: Virna Lisi. „Film”. nr 47 (1563/XXXIII), s. 24, 19 listopada 1978. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.
  12. ↑ Virna Lisi w bazie Discogs.com (ang.)
  13. ↑ John Francis Lane, Virna Lisi obituary, „The Guardian”, 18 grudnia 2014 [dostęp 2026-05-16] (ang.).
  14. ↑ Gaetana Marrone: The Gaze and the Labyrinth. Princeton: Princeton University Press, 2000, s. 254. ISBN 0-691-03193-2.
  15. ↑ John Goudas, Scott Baio Acts His Age In New Role, „Sarasota Herald-Tribune”, 20 czerwca 1986 [dostęp 2026-05-17] (ang.).
  16. ↑ Nick Vivarelli, Italian Actress Virna Lisi Dies At 78, „Variety”, 18 grudnia 2014 [dostęp 2014-12-26] (ang.).
  17. ↑ Cimitero Flaminio – Prima Porta. cimitericapitolini.it. [dostęp 2023-08-14]. (wł.).

Bibliografia

  • Portret na życzenie: Virna Lisi. „Film”. nr 6 (1910/XLI), s. 22, 9 lutego 1986. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 
  • Pożegnania: Virna Lisi (1936–2014). „Kino”. nr 1 (XLIX), s. 96, styczeń 2015. Warszawa: Fundacja Kino. ISSN 0023-1673. 

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.