Penélope Cruz
 Penélope Cruz podczas Goya Awards 2024 | |
| Imię i nazwisko |
Penélope Cruz Sánchez |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia | |
| Zawód | |
| Współmałżonek |
Javier Bardem (od 2010) |
| Lata aktywności |
od 1992 |
| Odznaczenia | |
 | |
Penélope Cruz Sánchez (ur. 28 kwietnia 1974 w Alcobendas) − hiszpańska aktorka, początkowo tancerka, po debiucie w hiszpańskiej telewizji porzuciła taniec dla aktorstwa.
Jedna z gwiazd kina europejskiego i amerykańskiego[1]. Wystąpiła w hiszpańsko-, francusko- oraz anglojęzycznych filmach takich jak Otwórz oczy (1997), Kraina Hi-Lo (1998), Dziewczyna marzeń (1998), Kobieta na topie (2000), Vanilla Sky (2001), Kapitan Corelli (2001), Blow (2001), Boskie jak diabli (2001), Obudzić się w Reno (2002), Gothika (2003), Czekając na cud (2004), Sahara (2005), Volver (2006), Dziewięć (2009), Piraci z Karaibów: Na nieznanych wodach (2011), Zakochani w Rzymie (2012), Adwokat (2013), Morderstwo w Orient Expressie (2017). W 2009 laureatka Oscara za rolę w filmie Woody’ego Allena Vicky Cristina Barcelona.
Życiorys
Urodziła się w Alcobendas[2], na przedmieściu Madrytu, jako pierwsza z trójki dzieci Eduarda Cruza, sprzedawcy i Encarny Sánchez, fryzjerki. Po babce ma w sobie domieszkę krwi cygańskiej[2]. Rodzice nadali jej imię Penélope zainspirowani piosenką Joana Manuela Serrata.
Już w wieku 4 lat rozpoczęła edukację sceniczną lekcjami baletu. Przez 9 lat uczyła się tańca klasycznego w madryckim Conservatorio Nacional. Uczęszczała też na kursy tańca jazzowego[2]. W wieku 15 lat wzięła udział wraz z 300 innymi dziewczynami w castingu organizowanym przez agencję poszukującą młodych talentów. Kontynuowała naukę tańca w Balecie Hiszpańskim (3 lata) oraz aktorstwa w Cristina Rota School (Nowy Jork; 4 lata). Ukończyła kurs tańca współczesnego. Zaczęła regularnie występować jako prezenterka w programie telewizji hiszpańskiej La Quinta Marcha przeznaczonym dla nastolatek. Po dwóch latach przerwała naukę w szkole średniej i zrezygnowała z tańca na rzecz aktorstwa. Zadebiutowała w wideoklipie La fuerza del destino hiszpańskiej grupy popowej Mecano.
W 1991 zadebiutowała na wielkim ekranie w filmie El Laberinto Griego Rafaela Alcazara. Rok później zagrała w m.in. Szynka, szynka Bigasa Luny i Belle époque. Za rolę w drugim z filmów dostała nagrodę Goya − hiszpański odpowiednik Oscara.
W 1999 wystąpiła w filmie Pedra Almodóvara Wszystko o mojej matce. Film ten został nagrodzony Oscarem dla najlepszego filmu obcojęzycznego. Rok później zagrała razem z Mattem Damonem w filmie Rącze konie (ang. All the Pretty Horses).
Na początku 2001 wystąpiła wraz z Tomem Cruise’em w filmie Vanilla Sky. Znajomość z Tomem Cruise’em na planie zapoczątkowała jej trzyletni związek z tym aktorem, który dla Cruz rozstał się z ówczesną żoną Nicole Kidman. Vanilla Sky jest hollywoodzkim remakiem filmu Otwórz oczy (hiszp. Abre los ojos). W obu wersjach zagrała rolę Sofii.
W 2005 wystąpiła w filmie Sahara u boku Matthew McConaugheya, z którym miała trwający rok romans.
Z Salmą Hayek (przyjaźni się z nią od 2001) w 2006 zagrała w filmie SexiPistols. W tym samym roku zagrała ponownie w filmie Almodóvara − Volver. Za tę rolę otrzymała nagrodę dla najlepszej aktorki na 59. MFF w Cannes, a także nominację do Oscara w kategorii najlepsza aktorka pierwszoplanowa.
W 2009 ponownie została nominowana do Oscara, lecz już jako najlepsza aktorka drugoplanowa (za rolę w filmie Vicky Cristina Barcelona w reżyserii Woody’ego Allena), nagrodę otrzymała jako pierwsza w historii Hiszpanka. W tym samym roku wystąpiła w kolejnym filmie Almodóvara Przerwane objęcia. Za rolę w tym filmie otrzymała nominację do Europejskiej Nagrody Filmowej oraz do nagrody Satelity dla najlepszej aktorki w filmie dramatycznym. Również w tym samym roku zagrała w musicalu Dziewięć u boku Daniela Day-Lewisa. Za tę rolę otrzymała nominację dla najlepszej aktorki drugoplanowej, zarówno do nagrody Oscara, Satelity, Złotego Globu jak i Gildii Aktorów Filmowych.
Życie prywatne
Na początku lipca 2010 w czasie prywatnej ceremonii na wyspach Bahama poślubiła aktora Javiera Bardema[3]. 22 stycznia 2011 urodził im się syn Leo[4][5]. 22 lipca 2013 roku w Madrycie na świat przyszła ich córka Luna[6][7].
Filmografia
Filmy fabularne
- 1992: Szynka, szynka (Jamón, jamón) jako Silvia
- 1992: Belle époque jako Luz
- 1993: El Laberinto griego jako Elise
- 1993: La Ribelle jako Enza
- 1993: Per amore, solo per amore jako Mary
- 1994: Alegre ma non troppo jako Salomé
- 1994: Todo es mentira jako Lucia
- 1995: Entre rojas jako Lucia
- 1995: El Efecto mariposa jako Gość na przyjęciu (niewymieniona w czołówce)
- 1996: Czarownice (Brujas) jako Patricia
- 1996: Celestyna (La Celestina) jako Melibea
- 1996: Más que amor, frenesí jako Laura
- 1996: Miłość poważnie szkodzi zdrowiu (El Amor perjudica seriamente la salud) jako Diana Balaguer w młodości
- 1997: Zapach raju (Et Hjørne af paradis) jako Helena
- 1997: Otwórz oczy (Abre los ojos) jako Sofía
- 1997: Drżące ciało (Carne trémula) jako Isabel
- 1998: Don Juan jako Mathurine
- 1998: Szepty aniołów (Talk of Angels) jako Pilar
- 1998: Człowiek z deszczem w butach (The Man with Rain in His Shoes) jako Louise
- 1998: Dziewczyna marzeń (La Nińa de tus ojos) jako Macarena Granada
- 1998: Kraina Hi-Lo (The Hi–Lo country) jako Josepha O’Neil
- 1999: Volavérunt jako Pepita Tudó
- 1999: Wszystko o mojej matce (Todo sobre mi madre) jako Siostra Rosa
- 2000: Kobieta na topie (Woman on Top) jako Isabella Oliveira
- 2000: Rącze konie (All the Pretty Horses) jako Alejandra
- 2001: Kapitan Corelli (Captain Corelli's Mandolin) jako Pelagia
- 2001: Blow jako Mirtha Jung
- 2001: Vanilla Sky jako Sofia Serrano
- 2001: Boskie jak diabli (Sin noticias de Dios) jako Carmen Ramos
- 2002: Obudzić się w Reno (Waking Up in Reno) jako Hiszpanka Brenda
- 2003: Jeźdźcy Apokalipsy (Masked and Anonymous) jako Pagan Lace
- 2003: Gothika jako Chloe Sava
- 2003: Fanfan Tulipan (Fanfan la tulipe) jako Adeline La Franchise
- 2004: Namiętność (Non ti muovere) jako Italia
- 2004: Głowa w chmurach (Head in the Clouds) jako Mia
- 2004: Czekając na cud (Noel) jako Nina Vasquez
- 2005: Sahara jako Eva Rojas
- 2005: Chromofobia (Chromophobia) jako Gloria
- 2006: SexiPistols (Bandidas) jako María
- 2006: Volver jako Raimunda
- 2007: Dobranoc, kochanie (The Good Night) jako Anna / Melodia
- 2008: Elegia (Elegy) jako Consuela Castillo
- 2008: Vicky Cristina Barcelona jako María Elena
- 2008: Manolete jako Antoñita „Lupe” Sino
- 2009: La Concejala antropófaga jako Pina
- 2009: Przerwane objęcia (Los abrazos rotos) jako Lena
- 2009: Dziewięć (Nine) jako Carla Albanese
- 2010: Seks w wielkim mieście 2 (Sex and the City 2) jako Carmen Garcia Carrion
- 2011: Piraci z Karaibów: Na nieznanych wodach (Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides) jako Angelica Malon
- 2012: Zakochani w Rzymie (To Rome with Love) jako Anna
- 2012: Powtórnie narodzony (Venuto al mondo) jako Gemma
- 2013: Przelotni kochankowie (Los Amantes pasajeros) jako Jessica
- 2013: Adwokat (The Counselor) jako Laura
- 2015: Mama (Ma Ma) jako Magda
- 2016: This Man. This Woman
- 2016: Grimsby (The Brothers Grimsby) jako Rhonda George
- 2016: Zoolander 2 jako Valentina Valencia
- 2016: Królowa Hiszpanii (La Reina de España) jako Macarena Granada
- 2017: Morderstwo w Orient Expressie (Murder on the Orient Express) jako Pilar Estravados
- 2017: Kochając Pabla, nienawidząc Escobara (Loving Pablo) jako Virginia Vallejo
- 2018: Wszyscy wiedzą (Todos lo saben) jako Laura
- 2019: Ból i blask (Dolor y gloria) jako Jacinta Mallo w młodości
- 2019: Wasp. Sieć szpiegów (Wasp Network) jako Olga Salanueva
- 2021: Matki równoległe (Madres paralelas) jako Janis Martínez Moreno
- 2021: Boscy (Competencia oficial) jako Lola Cuevas
- 2022: 355 (The 355) jako Graciela Rivera
- 2022: Bezmiar (L'immensità) jako Clara Borghetti
- 2022: Na marginesach (En los márgenes) jako Azucena
- 2023: Ferrari jako Laura Ferrari
- 2026: Bunker
- 2026: Panna młoda! (The Bride!) jako Myrna Mallow
- 2026: Zaproszenie (The Invite.) jako Pína
- 2026: Czarna kula (La bola negra) jako Nené Romero
- 2027: Day Drinker
Seriale telewizyjne
- 1992: Crónicas urbanas jako Aktorka
- 1992: Umrzeć, to za mało (Framed) jako Lola Del Moreno
- 2017: ¿Qué fue de Jorge Sanz? jako ona sama
- 2018: American Crime Story: Zabójstwo Versace (American Crime Story: The Assassination of Gianni Versace) jako Donatella Versace
- 2020: Home Movie: The Princess Bride jako Książę Humperdinck / Księżniczka Buttercup
Gościnnie
- Ulica Sezamkowa (Sesame Street) jako Towarzyszka
- Różowa seria (Série rose) jako Daphné / Javotte / Juliette
- Los Mundos de Yupi jako La Bella Durmiente
- 2010: Corazón, corazón
Dubbing
Filmy
Seriale
- 2014: Nature Is Speaking jako Woda
Producent wykonawczy
- 2012: Powtórnie narodzony (Venuto al mondo)
- 2015: Mama (Ma Ma)
- 2016: Królowa Hiszpanii (La Reina de España)
- 2022: Na marginesach (En los márgenes)
Odznaczenia
- dama Orderu Sztuki i Literatury – Francja, 2006[8]
Nagrody
Przypisy
- ↑ TOP 10: Hiszpańskie filmy z Penelope Cruz - WP Film [online], film.wp.pl [dostęp 2019-08-05] (pol.).
- 1 2 3 Odyseja Penelope, Barbara Hollender, Rzeczpospolita, 12 marca 2009 r.
- ↑ Javier Bardem and Penélope Cruz Get Married. People.com. [dostęp 2010-07-14].
- ↑ Sara Hammel: Penélope Cruz & Javier Bardem Welcome a Son.. [w:] People [on-line]. 2011-01-26. [dostęp 2011-02-11].
- ↑ Penelope Cruz i Javier Bardem zostali rodzicami!praca=Polki.pl. [dostęp 2011-02-11].
- ↑ Penelope Cruz urodziła drugie dziecko, kobieta.wp.pl , 23.07.2013 2009 r.
- ↑ Luna Encinas Cruz - córka Penelope Cruz i Javiera Bardema. telemagazyn.pl, 2013-08-05. [dostęp 2013-08-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-02)].
- ↑ La beauté piquante Penelope Cruz reçoit sa distinction en 2006., puretrend.com [dostęp 2014-12-05] [zarchiwizowane 2014-12-05] (fr.).
Linki zewnętrzne
- Penélope Cruz w bazie IMDb (ang.)
- Penélope Cruz w bazie Notable Names Database (ang.)
- ISNI: 0000000109011804
- VIAF: 51888451
- LCCN: nr99010888
- GND: 129996807
- NDL: 01208571
- BnF: 14024972f
- SUDOC: 061150495
- SBN: RAVV092857
- NLA: 40407898
- NKC: pna2005261869
- BNE: XX1107320
- NTA: 113524609
- BIBSYS: 1081340
- CiNii: DA14193503
- PLWABN: 9810548206805606
- NUKAT: n2008139417
- J9U: 987007422739805171
- LNB: 000243187
- CONOR: 19774307
- KRNLK: KAC2020K7213
- LIH: LNB:BI1l;=BO
- WorldCat: E39PBJdcvPJW9qRRVTXWqDKTpP