Heinkel He 115
![]() | |
| Dane podstawowe | |
| Państwo | |
|---|---|
| Producent | |
| Typ | |
| Konstrukcja |
dwusilnikowy wodnosamolot średniopłat o konstrukcji całkowicie metalowej, podwozie – pływakowe |
| Załoga |
3 (pilot, nawigator/bombardier, radiotelegrafista/strzelec) |
| Historia | |
| Data oblotu |
październik 1936 |
| Lata produkcji | |
| Wycofanie ze służby | |
| Liczba egz. |
223 |
| Dane techniczne | |
| Napęd |
2 silniki gwiazdowe BMW-132k |
| Moc |
960 KM (705 kW) (każdy) |
| Wymiary | |
| Rozpiętość |
22,30 m |
| Długość |
17,30 m |
| Wysokość |
6,60 m |
| Powierzchnia nośna |
87,50 m² |
| Masa | |
| Własna |
6 680 kg |
| Startowa |
9 070 kg (normalna) |
| Osiągi | |
| Prędkość maks. |
355 km/h |
| Prędkość przelotowa |
298 km/h |
| Prędkość wznoszenia |
3,6 m/s |
| Pułap |
6 500 m (maksymalny) |
| Zasięg |
3 350 km (z normalnym obciążeniem) |
| Dane operacyjne | |
| Uzbrojenie | |
| 2 karabiny maszynowe MG 15 kal. 7,92 mm (ruchome, z przodu kadłuba i na tylnym stanowisku na grzbiecie kadłuba) torpeda o wadze 800 kg i 2 bomby po 250 kg lub 1 mina o wadze 920 kg i 2 bomby lub 5 bomb po 250 kg | |
| Użytkownicy | |
| Finlandia, Niemcy, Norwegia, Szwecja, Wielka Brytania (samoloty lotnictwa norweskiego) | |
| Rzuty | |
![]() | |


Heinkel He 115 – niemiecki wodnosamolot bombowo-torpedowy i rozpoznawczy z okresu II wojny światowej.
Historia
Pracę nad He 115 rozpoczęto w połowie lat trzydziestych XX wieku jako następcy przestarzałego w tym czasie Heinkla He 59. Miał to być samolot zdolny operować w strefie Morza Północnego i Oceanu Atlantyckiego i był przeznaczony do zwalczania floty przeciwnika na tych akwenach[1].
Pierwszy prototyp, oznaczony jako Heinkel He 115 V-1, został zbudowany w sierpniu 1936 roku, a jego oblot nastąpił w październiku 1936 roku. Spełniał on warunki jakie postawiło przed nim niemieckie dowództwo, lecz zbudowano jeszcze cztery dalsze prototypy stale udoskonalając ich budowę. Prototyp Heinkel He 115 V-3 oblatany w dniu 20 marca 1938 ustanowił 8 światowych rekordów prędkości[1].
Mimo trwających jeszcze prac konstrukcyjnych, już w 1937 rozpoczęto produkcję niewielkiej serii informacyjnej Heinkel 115 A-1. Jednocześnie opracowano wersję seryjną Heinkel 115A-2, którą przeznaczono na eksport. 12 wodnosamolotów Heinkel He 115 zakupiła Szwecja, a 6 Norwegia[1][2].
Dopiero wersje Heinkel He 115 B-1 i następne zaczęto produkować w większej liczbie i samolot ten stał się podstawowym samolotem morskim Luftwaffe[1].
Samoloty były używane jako samoloty rozpoznawcze, bombowe, torpedowe i stawiacze min, ale okazały się nieodpowiednie do trzech ostatnich ról. Ze względu na konstrukcję wodnosamolotu i związaną z nią niską prędkość, He 115 okazał się nieprzydatny do zamierzonej roli bojowej. W rezultacie samolot został wycofany z programu produkcyjnego w połowie 1940 roku, a następnie z użycia bojowego. Po przejęciu tych ról przez samoloty lądowe (Do 17, He 111, Ju 88) w trakcie wojny, eskadry He 115 zostały stopniowo przekształcone w eskadry rozpoznawcze. Do kwietnia 1942 roku ostatnie dwa dywizjony (1./406, 1./906) znajdowały się w Norwegii, gdzie były wykorzystywane przeciwko konwojom arktycznym na Oceanie Arktycznym. Do 1944 roku w Norwegii pozostał tylko 1.(F)/406 jako dywizjon rozpoznawczy z około dziesięcioma He 115[1][3].
Wersje wodnosamolotu Heinkel He 115: W trakcie projektowania i produkcji opracowano kilka wersji samolotu[1][2]:
- Heinkel He 115 V-1 – pierwszy prototyp (sierpień 1936)
- Heinkel He 115 V-2 – drugi prototyp (wzorcowy samolot serii informacyjnej) (listopad 1937)
- Heinkel He 115 A-0 – seria informacyjna
- Heinkel He 115 V-3 – trzeci prototyp (marzec 1938)
- Heinkel He 115 V-4 – czwarty prototyp wzorcowy dla produkcji seryjnej (maj 1938)
- Heinkel He 115 A-1 – pierwsza seria produkcyjna
- Heinkel He 115 V-5 – piąty prototyp (1939)
- Heinkel He 115 A-2 – wersja przeznaczona na eksport (zakupiona przez Szwecję i Norwegię)
- Heinkel He 115 A-3 – wersja z nowym wyposażeniem radiowym
- Heinkel He 115 B-0 – wersja informacyjna nowej wersji
- Heineel He 115 B-1 – wersja o zwiększonym zasięgu, dostosowana również do zadań rozpoznawczych
- Heinkel He 115 B-2 – wersja ze wzmocnionymi pływakami, co umożliwiało lądowanie na śniegu i lodzie
- Heinkel He 115 C-1 – wersja ze wzmocnionym uzbrojeniem, dodatkowo – działko MG 151/20 kal. 20 mm (zamontowane pod przodem kadłuba) i 2 karabiny maszynowe MG 17 kal. 7,92 mm (stałe, zabudowane w nasadach skrzydeł)
- Heinkel He 115 C-2 – wersja ze wzmocnionymi pływakami jak w wersji He 115 B-2
- Heinkel He 115 C-3 – wersja specjalna z urządzeniem do stawiania min morskich
- Heinkel He 115 C-4 – wersja bombowo-torpedowa z uzbrojeniem takim jak w wersji Heinkel He 115 B-1
- Heinkel He 115 D – wersja z silnikami BMW-801C o mocy 1 180 kW
- Heinkel He 115 E-1 – wersja z uzbrojeniem składającym się z dwóch zdwojonych karabinów maszynowych MG 81 Z kal. 7,92 mm
Służba w lotnictwie
Wodnosamoloty Heinkel He 115 po rozpoczęciu produkcji seryjnej zaczęto wprowadzać do pułków lotnictwa morskiego Luftwaffe, przy czym początkowo były wykorzystywane tam jako samoloty bombowo-torpedowe, a następnie rozpoznawcze. Najliczniej produkowane były wersje B i C[2][3].
Heinkel He 115 był używany do stawiania min na szlakach morskich Morza Bałtyckiego, Północnego, Śródziemnego i Atlantyku. Używany był do końca II wojny światowej[2][3].
Oprócz Niemiec, samoloty były użytkowe w Szwecji i Norwegii. Samoloty norweskie wzięły udział w walkach podczas inwazji Niemiec na Norwegię, a następnie cztery z nich przeleciały do Wielkiej Brytanii. Weszły tam w skład lotnictwa brytyjskiego i używano ich w lotach szpiegowskich i innych tajnych misjach. Transportowano nimi na przykład agentów z Malty do Afryki Północnej[2][3].
Opis konstrukcji
Wodnosamolot Heinkel He 115 to dwusilnikowy samolot w układzie średniopłata o konstrukcji całkowicie metalowej[2].
Kadłub o konstrukcji skorupowej z innowacyjnymi rozwiązaniami konstrukcyjnymi. Opływowy, przypominający ołówek kształt minimalizował opór aerodynamiczny, zwiększając prędkość i zasięg samolotu. Zastosowanie dużej szklanej kabiny było rozwiązaniem, zapewniającym załodze bardzo dobry, panoramiczny widok, kluczowy dla nawigacji, rozpoznania i celowania podczas operacji morskich. W oszklonym przodzie było stanowisko nawigatora, który jednocześnie był bombardierem i strzelcem. Pilot i radiotelegrafista/strzelec zajmowali miejsca w kabinie na grzbiecie kadłuba. Pływaki metalowe, jednoredanowe o długości 10.9 m o pojemności 10 000l każdy ze wzmocnieniami, umożliwiały lądowanie i startowanie z powierzchni lodu i śniegu[2][3].
Napęd: dwa silniki gwiazdowe BMW 132k (z wyjątkiem serii D)[2].


