ING Bank Śląski

Bank Śląski został powołany rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1988 roku^[8] i rozpoczął działalność 1 lutego 1989 roku^[9] jako jeden z dziewięciu banków wydzielonych pod koniec lat 80. XX wieku z Narodowego Banku Polskiego (NBP). Zmiana ta była częścią reform przeprowadzonych w trakcie transformacji ustrojowej w 1989 roku, kiedy funkcje banku centralnego w jednolitym systemie bankowym Polski zostały oddzielone od bankowości komercyjnej^[10]. Bank Śląski był drugim co do wielkości bankiem z wydzielonej Dziewiątki pod względem aktywów (miał ich dwa razy więcej niż Wielkopolski Bank Kredytowy) i był jednym z dwóch pierwszych banków przeznaczonych do prywatyzacji^[11]. W październiku 1991 roku Bank Śląski został przekształcony z banku państwowego w spółkę akcyjną będącą w całości własnością Skarbu Państwa. 13 stycznia 1994 roku Skarb Państwa rozpoczął prywatyzację banku poprzez sprzedaż 25,9% akcji (2,4 mln akcji za kwotę 60 mln USD) amsterdamskiemu bankowi ING Bank N.V.^[12] ING zobowiązał się do utrzymania akcji przez co najmniej trzy lata, Skarb Państwa zachował 33%^[11].

Dwa tygodnie później, 25 stycznia 1994 roku, akcje banku zadebiutowały na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie – emisja wzbudziła kontrowersje. Cena emisyjna była 13,5 razy niższa od ceny ustalonej na pierwszej sesji giełdowej, co umożliwiło kupującym szybkie i wysokie zyski^[13]. Największe indywidualne pakiety akcji posiadali pracownicy banku, którzy otrzymali akcje po cenie preferencyjnej i bez obniżek stosowanych wobec innych nabywców. Jednocześnie duża liczba subskrypcji od ponad 800 tysięcy inwestorów niezwiązanych z ING doprowadziła do znacznej redukcji przydziału, do trzech akcji na osobę^[13]. Spośród oferowanych akcji 45% przydzielono w drodze przetargu instytucjonalnego (minimalna oferta odpowiadała 2% udziałów, ograniczona do 25% na inwestora), 15% zarezerwowano dla drobnych inwestorów, a 10% dla pracowników, resztę zachował Skarb Państwa^[14].

Wkrótce po giełdowym debiucie prokuratorzy wszczęli śledztwo w sprawie zmowy władz Banku Śląskiego w celu zawyżenia kursu akcji, a Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (KPW) odebrała mu licencję maklerską. Bank dysponował wówczas najbardziej rozbudowaną siecią biur maklerskich w Polsce^[13]. Licencję przywrócono w ciągu kilku tygodni, ale z ograniczeniami, a KPW nałożyła na bank dwukrotnie karę pieniężną w wysokości 500 tys. zł po kolejnym dochodzeniu – powołując się na niekompletne sprawozdania środków zaradczych i niewystarczający nadzór wewnętrzny, co stanowiło maksymalną karę poza cofnięciem licencji^[16].

Kontrowersje wokół pierwszych tygodni działalności skłoniły radę nadzorczą do odwołania wiosną 1994 roku założycielskiego prezesa banku Mariana Rajczyka, byłego wieloletniego urzędnika NBP^[17][18][19]. Premier Waldemar Pawlak odwołał również wiceministra finansów Stefana Kawalca, który nadzorował proces prywatyzacji, nie konsultując tego z ministrem Markiem Borowskim, po czym sam Borowski także podał się do dymisji^[13][20]. Proces prywatyzacji krytykował minister przekształceń własnościowych Wiesław Kaczmarek^[21]. Poseł Bogdan Pęk zarzucał prowadzącym proces „straty liczone w miliardach”. Najwyższa Izba Kontroli (NIK), którą kierował wówczas Lech Kaczyński, stwierdziła, że odpowiedzialność za nieprawidłowo prowadzoną operację ponoszą wspólnie: kierownictwo banku, KPW, kierownictwo Giełdy oraz urzędnicy Ministerstwa Finansów^[13]. W tym samym roku komisja sejmowa ds. sprzedaży akcji odrzuciła większość zarzutów, nie znalazła dowodów na istnienie listy nabywców powiązanych politycznie, uznała, że cena emisyjna została ustalona prawidłowo i że wartość akcji banku nie została zaniżona^[15][22].

Według ustaleń NIK, Ministerstwo Finansów ustaliło zbyt niską cenę emisyjną (500 tys. zł wobec ceny sesyjnej wynoszącej 6 mln 750 tys. zł) i schłodziło rynek, sprzedając 95 proc. pozostałych akcji Skarbu Państwa po ustalonych cenach; kilku urzędników zaprzeczyło celowym manipulacjom. Ekonomista poproszony o ponowne rozpatrzenie sprawy doszedł do wniosku, że cena emisyjna została ustalona właściwie. W 1995 roku przewodniczący komisji sejmowej stwierdził, że „nie było żadnej afery Banku Śląskiego”^[23]. Prywatyzacja była przedmiotem postępowań prokuratorskich i procesów karnych, które nie zakończyły się wyrokami skazującymi, a także niezależnych audytów KPW, NIK oraz innej sejmowej Komisji ds. banków i nadzoru bankowego, działającej w latach 2006–2007^[13]. Pozwy cywilne wniesione przeciwko bankowi w związku z tymi wydarzeniami zakończyły się wydaniem wyroków przeciwko niemu^[24]. Rajczyk w swojej książce z 2014 roku zaprzeczył jakimkolwiek nieprawidłowościom i odrzucił ideę afery Banku Śląskiego^[18].

W 1996 roku, w wyniku dwóch pozagiełdowych transakcji sprzedaży akcji przez Skarb Państwa, ING stało się większościowym akcjonariuszem Banku Śląskiego^[25]. W maju 1996 roku ING po raz pierwszy zaoferowało zakup kolejnych 27,2% kapitału akcyjnego po 210 zł za akcję, za co najmniej 528,9 mln zł (195 mln USD). Gdy kilka tygodni później sprzedaż została sfinalizowana, zakupiony pakiet wzrósł do 28,1%, co zwiększyło całkowity udział ING do 54,1% (1 937 000 akcji), co było pierwszą w pełni sfinalizowaną prywatyzacją dużego polskiego banku^[3][26]. Pozostałe akcje były w posiadaniu funduszu Franklin Templeton (5%), Skarbu Państwa (5%) i drobnych akcjonariuszy (35,9%)^[27][28]. W 2000 roku bank utworzył jako spółkę-córkę bank hipoteczny pod nazwą Śląski Bank Hipoteczny^[29][30].

Sama Grupa ING powstała 4 marca 1991 roku w wyniku fuzji grupy bankowej NMB Postbank Groep z koncernem ubezpieczeniowym Nationale-Nederlanden, w wyniku czego powstał połączony konglomerat bancassurance, który od tego czasu rozrósł się do jednej z największych grup kapitałowych świadczących usługi finansowe w Europie^[31][32]. Dziennik „Wall Street Journal” opisał wejście ING do Banku Śląskiego w 1994 roku jako pierwszą w Europie Środkowej prywatyzację dużego banku, która przyciągnęła prywatnego zagranicznego inwestora strategicznego. W artykule podano, że ING zamierza zapewnić bankowi wiodącą rolę w strategii rozwoju grupy w Polsce^[33].

W połowie 2000 roku ING przeprowadziło ankietę wśród klientów banku w sprawie zmiany jego nazwy. Rozważano dwie nazwy, w tym ING Bank Polska, a także utrzymanie dotychczasowego logo banku^[34]. W połowie 2001 roku akcjonariusze wyrazili zgodę na emisję 3,75 mln nowych akcji w zamian za wniesiony aportem oddział ING w Warszawie o wartości 993,75 mln zł^[35]. We wrześniu połączony podmiot rozpoczął działalność jako ING Bank Śląski^[12][26]. Powiększony bank dysponował kapitałem własnym wynoszącym 2,5 mld zł, przy zysku netto za rok 2000 wynoszącym 248 mln zł^[35]. Ówczesny prezes Marian Czakański określił fuzję jako część transformacji banku regionalnego w ogólnopolski, z ekspansją skupioną na Warszawie, Poznaniu i Trójmieście; w 2000 roku bank pozyskał 145 tys. klientów indywidualnych, zwiększył liczbę rachunków bieżących do 842 tys., sieć oddziałów do 320, a sieć bankomatów – z 381 do 450^[36].

W marcu 2005 roku ING Bank NV, realizując wcześniejsze zobowiązanie wobec polskiego regulatora, sprzedał swoje akcje na GPW, zmniejszając swój udział z 87,77% do 75%^[26]. W tym samym roku decyzją Komisji Nadzoru Bankowego bank przejął zarząd komisaryczny Wielkopolskiego Banku Rolniczego ze względu na jego złą kondycję finansową i następnie go wchłonął^[12][37]. W tym czasie bank wprowadził do oferty rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy z natychmiastowym dostępem do środków, jeden z pierwszych tego typu produktów wśród dużych banków polskich^[38].

W 2008 roku nazwa spółki zależnej hipotecznej Śląski Bank Hipoteczny została zmieniona na ING Bank Hipoteczny^[30]. W 2013 roku spółka została wchłonięta przez ING BSK^[29]. W 2019 roku rozpoczął działalność nowy bank hipoteczny, ponownie pod nazwą ING Bank Hipoteczny^[39][40].

W 2013 roku ING Bank Śląski był jednym z sześciu banków-założycieli – obok PKO Banku Polskiego, mBanku, Banku Millennium, Alior Banku i Banku Zachodniego WBK – konsorcjum Polski Standard Płatności (PSP), które zbudowało system płatności mobilnych Blik. System został uruchomiony w lutym 2015 roku. W lipcu 2021 roku, gdy rozpoczęły się prace nad płatnościami zbliżeniowymi, z usługi Blik mogło korzystać ponad 95% polskich użytkowników aplikacji bankowych, a do akcjonariuszy PSP dołączyła firma Mastercard^[41][42][43].

W 2017 roku ING Bank Śląski przejął niewypłacalną Bieszczadzką Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo-Kredytową w Sanoku^[44]. W sieci ING pozycja polskiej spółki zależnej nadal rosła: z piątego banku w Polsce pod względem aktywów w 2024 roku (260,36 mld zł, 7,75% udziału w rynku, 4369 mln zł dochodu netto) do trzeciego pod względem kredytów i depozytów w 2025 roku^[45].

W kwietniu 2025 roku z departamentu klientów biznesowych ING Banku Śląskiego wydzielono dedykowany pion bankowości prywatnej dla zamożnych klientów banku, ponieważ, jak przewidywano, wielkość tego segmentu będzie w kolejnych latach wrastać, między innymi z uwagi na procesy sukcesji biznesowej, które dotyczą około 80 tysięcy polskich firm^[46].

W listopadzie 2025 roku ING BSK ogłosił zawarcie umowy z amerykańskim bankiem Goldman Sachs, na mocy której miała nabyć pozostałe 55% udziałów w polskiej spółce zarządzającej aktywami Goldman Sachs TFI, a tym samym przejąć pełną kontrolę nad spółką (ING BSK posiadał już wcześniej 45% udziałów)^[47]. Zakup zatwierdziła Komisja Europejska w lutym 2026 roku^[48] Transakcja została sfinalizowana w kwietniu 2026 roku za kwotę 405 mln zł, a przejęta spółka zmieniła nazwę na ING TFI^[6][7] przywracając pierwotną nazwę z lat 90. XX wieku. W tym czasie w funduszach spółki znajdowały się aktywa o łącznej wartości 60 mld zł^[49][50].

22 kwietnia 2026 roku bank zastąpił swoją ofertę kont osobistych ofertą subskrypcyjną, składającą się z czterech poziomów, oferujących coraz większy zakres zwolnień z opłat bankowych oraz korzyści w zakresie wymiany walut, podróży i ubezpieczeń na różnych poziomach^[51][52]. W kwietniu 2026 roku bank uruchomił cyfrowy proces składania wniosków o kredyt hipoteczny w aplikacji Moje ING. Celem banku stało się przetwarzanie niemal wszystkich wniosków o kredyt hipoteczny cyfrowo, ale bez zastępowania pośredników kredytowych. W tym czasie ING posiadał 18% udziałów na polskim rynku kredytów hipotecznych^[53].

W lipcu 2018 roku ING BSK, w ramach joint venture z czeską spółką fintech Twisto Payments, uruchomił Twisto Polska, oferując krótkoterminowe odroczone płatności (kup teraz, zapłać później), zintegrowane z bramką płatniczą banku^[85][86], inicjatywę opartą na autorskim algorytmie scoringu kredytowego – alternatywie dla scoringu poprzez logowanie do banku metodą screen scraping, której stosowania zakazała krajowym bankom KNF^[87]. W listopadzie 2020 roku wspólnicy polskiej spółki dokonali podwyższenia jej kapitału o 17 mln zł^[88][89]. W sierpniu 2026 roku Twisto nadal działało w Polsce, plasując się w czołówce dostawców usług odroczonych płatności z 60 tysiącami współpracujących sklepów internetowych^[90].

W styczniu 2020 roku bank nabył za kwotę 1 mln zł 8% udziałów mniejszościowych w spółce Vooom, warszawskim startupie świadczącym usługi w zakresie mobilności miejskiej, którego celem jest wsparcie elektromobilności w Polsce^[91][92].

Latem 2020 roku bank uruchomił usługę doradczą Investo, która alokuje środki klientów w czterech portfelach opartych na ryzyku. W 2023 roku analiza prasowa wykazała, że w ciągu pierwszych trzech lat żaden z czterech portfeli nie przyniósł łącznie zwrotu większego niż około 8,6%, a niektóre przez wiele kwartałów znajdowały się na minusie^[93][94].

ING Hubs Poland to centrum usług wspólnych i technologii w ramach Grupy ING, wywodzące się z ośrodka IT założonego w Katowicach w połowie pierwszej dekady XXI wieku jako ING Business Shared Services. Firma zapewnia usługi z zakresu cyberbezpieczeństwa, modelowania ryzyka kredytowego, przetwarzania kart i wsparcia HR w ramach ING w ponad 20 krajach. W 2022 roku firma zatrudniała 3 tys. osób w Katowicach i Warszawie w ramach globalnej sieci ING Hubs liczącej 12,5 tys. specjalistów na Filipinach, w Rumunii, na Słowacji i w Turcji^[95][96][97].

W grudniu 2017 roku ING Bank Śląski ogłosił, że od 2025 roku nie będzie finansował klientów, których działalność jest uzależniona od węgla energetycznego w stopniu większym niż 5%, a także że będzie stopniowo zmniejszał istniejące zaangażowanie kredytowe w elektrownie węglowe do zera do 2025 roku oraz nie będzie udzielał nowego finansowania takim elektrowniom. Finansowania nowych elektrowni węglowych bank zaprzestał już w 2015 roku^[103].

ING BSK został uznany za jeden z nielicznych w Polsce, który raportuje niemal pełen zakres pośrednich emisji gazów cieplarnianych (Zakres 3) z finansowanych działań – 5,8 mln ton CO₂ w 2022 roku w porównaniu z 8700 tonami emisji własnych bezpośrednich i z zakupów energii (Zakresy 1 i 2) – i zobowiązał się do przeznaczenia 5 mld zł na finansowanie odnawialnych źródeł energii w segmencie korporacyjnym w latach 2024–2030^[104]. W 2021 roku bank uruchomił 127 mln zł na budowę farmy wiatrowej w Donaborowie^[105], natomiast w 2002 roku udzielił 242 mln zł kredytu na budowę 10 farm słonecznych i wiatrowych^[106].

Fundacja Sztuki Polskiej ING została założona w 2000 roku przez spółki grupy kapitałowej ING Banku Śląskiego, po tym jak Zachęta Narodowa Galeria Sztuki zwróciła się do ING z prośbą o wsparcie finansowe na wystawę poświęconą kulturze holenderskiej. Fundacja odzwierciedla długoletnią holenderską tradycję korporacyjną Grupy ING w zakresie kolekcjonowania dzieł sztuki^[107]. W zbiorach Fundacji znajdują się prace powstałe po 1990 roku, autorstwa żyjących artystów polskich. Od 2023 roku kolekcja obejmuje ponad 250 dzieł takich artystów, jak Stefan Gierowski, Edward Dwurnik, Leon Tarasewicz, Jerzy Nowosielski, Wilhelm Sasnal, Aneta Grzeszykowska i Rafał Milach^[108][109]. Do połowy lat dwudziestych XXI wieku kolekcja liczyła ponad 300 dzieł. Fundacja pozyskuje je na rynku pierwotnym lub okazjonalnie zamawia, nie podpisuje z artystami umów o wyłącznej reprezentacji, ani nie prowadzi działalności jako galeria komercyjna^[110]. Zgodnie ze statutem, w przypadku zaprzestania działalności, całość zbiorów zostanie przekazana Galerii Zachęta^[109].

Nabytki Fundacji to zarówno zakupy dokonywane przez dyrekcję Zachęty, za zgodą zarządu fundacji, jak i prace wyróżnione w corocznym konkursie Art Foundation Award, odbywającym się od 2017 roku, wybieranym przez międzynarodowe jury^[111]. Wręczenie nagrody i wystawa kolekcji odbywają się podczas wydarzenia Warsaw Gallery Weekend^[109][112]. Wśród niedawnych laureatów nagrody głównej były Joanna Rajkowska (2024)^[113] i Monika Mamzeta (2025)^[114]. Fundacja przyznaje także nagrodę specjalną niekomercyjnym przestrzeniom wystawienniczym prowadzonym przez artystów^[115].

Dzieła z kolekcji ING są eksponowane w biurach banku w Warszawie i Katowicach. W 2023 roku Fundacja otworzyła stałą, publicznie dostępną przestrzeń wystawienniczą w kompleksie Plac Unii w Warszawie; zbiory są także wypożyczane na wystawy w Polsce i za granicą^[116]. Fundacja udziela licencji na obrazy kolekcji w wysokiej rozdzielczości na warunkach Creative Commons^[110]. Od 2017 roku fundacja prowadzi program edukacyjny Artysta – Zawodowiec, dla studentów i absolwentów szkół artystycznych, obejmujący zagadnienia z zakresu prawa autorskiego i umów, obowiązków podatkowych i ubezpieczeń społecznych, pisania wniosków o granty i budżetowania projektów, a także budowania relacji z galeriami i instytucjami^[117]. Krytycy sztuki chwalili program^[118].

Drugą fundacją korporacyjną banku jest Fundacja ING Dzieciom^[73]. Obie fundacje współpracują przy wspólnych projektach, m.in. przy warsztatach artystycznych dla dzieci niepełnosprawnych i uchodźców^[119].

Bank jest sponsorem tytularnym ING Silesia Beats, kilkudniowego festiwalu muzycznego odbywającego się w Parku Śląskim w Chorzowie. W edycji 2025 wzięło udział 36 tysięcy uczestników^[120]. Bank jest również sponsorem ING Biegnij Warszawo – corocznego, 10-kilometrowego biegu masowego przebiegającego przez centrum Warszawy, który odbywa się co roku w październiku od 2009 roku^[121].