Kąclowa

Kąclowa
wieś
Ilustracja
Zabytkowy kościół św. Wojciecha
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

nowosądecki

Gmina

Grybów

Liczba ludności (2019)

2520[1]

Strefa numeracyjna

18

Kod pocztowy

33-330[2]

Tablice rejestracyjne

KNS

SIMC

0427520[3]

Położenie na mapie gminy wiejskiej Grybów
Mapa konturowa gminy wiejskiej Grybów, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kąclowa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Kąclowa”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Kąclowa”
Położenie na mapie powiatu nowosądeckiego
Mapa konturowa powiatu nowosądeckiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Kąclowa”
Ziemia49°35′33″N 20°57′41″E/49,592500 20,961389[4]

Kąclowa – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Grybów, nad Białą dopływem Dunajca[5][3].

Części wsi

Integralne części wsi Kąclowa[5][3]
RodzajeNazwy
przysiółkiPodchełmie, W Potokach
części wsiBarbarzaki, Cierniakówka, Czerwonki, Danielówka, Do Michałowskich, Durlakówka, Działek, Gawłówka, Gurbówka, Karolówka, Kmakówka, Kopce, Kuligówka, Matułówka, Matoły, Międzyłącze, Motykówka, Nalepówka, Od Grybla, Placusie, Pod Dębiną, Pod Kawiorami, Pod Madynianką, Radziaki, Romankówka, Skrabówka, Szyszkówka, Święsówka, Tomaszkówka, Wygońskie, Wystranka, Z Potoka, Za Działem, Za Górą, Za Ogrodem, Zza Ławek

Historia

Źródłowe wzmianki o Kąclowej w dokumentach XV i XVI w. przedstawione są pod opracowanym przez Zofię Leszczyńską-Skrętową pod hasłem „Kąclowa” w „Słowniku historyczno-geograficznym ziem polskich w średniowieczu”[6]. W dokumentach średniowiecznych używano kilku nazw wioski: w 1391 r. – Cunczowa, 1428 r. – Canczlowa, 1464 r. – Kunczlowa, 1497 r. – Cynczlova. Była to wieś królewska. W 1391 roku król Władysław Jagiełło nadał biskupowi krakowskiemu Janowi Radlicy zamek i miasto Muszyna wraz z licznymi wsiami, w tym również Kąclową. Przed 1428 rokiem ponownie znalazła się ona w rękach królewskich i należała do królewskiej tenuty grybowskiej[7]. W 1497 roku król Jan Olbracht nadał Hieronimowi Jeżowskiemu sołectwo we wsi. W 1529 roku dziesięcina pieniężna o wartości 1 grzywny (z łanów kmiecych) należała do biskupa w ramach dziesięcinnego klucza sądeckiego, w okręgu grybowskim. Dziesięcina pieniężna o wartości 12 groszy z sołectwa oraz meszne o wartości 36 groszy (z całej wsi) należały do plebana w Grybowie[6].

W wydanym w 1882 r. III tomie „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” hasło Kąclowa, opracowane przez Maurycego Maciszewskiego informuje, że wieś należy do parafii rzymskokatolickiej w Grybowie. Leży ona w terenie pagórkowatym, na wysokości 345 metrów nad poziomem morza. Od strony zachodniej i wschodniej otaczają ją lasy. Liczba mieszkańców wyznania rzymskokatolickiego wynosi 954 osoby, z czego 24 zamieszkują na obszarze większej własności ziemskiej. W Kąclowej stykają się granice powiatów: grybowskiego i gorlickiego. W miejscowości znajduje się jednoklasowa szkoła ludowa.

Większa własność ziemska należy do pana Ferdynanda Hoscha i obejmuje: 65 morgów gruntów ornych, 333 morgi lasu. Mniejsze gospodarstwa obejmują: 730 morgów gruntów ornych, 336 morgów łąk i ogrodów, 441 morgów pastwisk, 469 morgów lasu[8].

Po rozbiorach Polski, austriaccy Habsburgowie ogłosili przejęcie królewszczyzn, by po paru latach dokonać ich sprzedaży. Los taki spotkał też starostwo grybowskie. Największą jego część – Grybów, Kąclową, Binczarową, Boguszę oraz folwarki w Siołkowej i Białej Niżnej – nabył na licytacji w 1828 r. za 32 tys. zł reńskich Józef Hosch[9][10]. Ferdynand Hosch urodził się 11 czerwca 1836 r., zmarł 30 maja 1886 r. Jednym z potomków rodziny Hoschów jest prof. Andrzej Zoll[9].

W latach 1954–1968 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kąclowa, po jej zniesieniu w gromadzie Grybów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

W Kąclowej działa Parafia Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej. Informacje na temat powstania parafii, budowy kościoła św. Wojciecha oraz kościoła p.w. Wniebowzięcia M.B., duszpasterzy posługujących w Kaclowej można znaleźć na internetowej witrynie parafialnej[11].

Ochotnicza Straż Pożarna w Kąclowej istnieje od 1911 roku[12]. Posiada samochód marki MAN[12].

Zabytki

Kościół św. Wojciecha w Kąclowej, zabytkowy kościół został wzniesiony w latach 1926–1929 według projektu prof. Zdzisława Mączeńskiego. Budynek jest jednonawowy, konstrukcji zrębowo-słupowej, oszalowany i pokryty blachą, zaprojektowany w tradycji dawnego budownictwa regionalnego. Wieża kościoła jest o konstrukcji słupowo-ramowej z pozorną izbicą, zwieńczona ślepą latarnią z kopułką. Nawę i prezbiterium nakrywa dach wielopołaciowy z wieloboczną sygnaturką. Po bokach nawy podcienia. Wnętrze nakryte jest częściowo stropem płaskim, a częściowo pozornym sklepieniem kolebkowym[13].

Kapliczka przydrożna. Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[14]

Osoby związane z miejscowością

Przypisy

  1. ↑ Dane statystyczne Gminy Grybów. Stan na dzień 25 marca 2019. [dostęp 2020-12-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-25)].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 444 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. 1 2 3 GUS. Rejestr TERYT
  4. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 51730.
  5. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  6. 1 2 Wiśniewski Jerzy, Karol Buczek (red.), Słownik Historyczno-Geograficzny województwa Krakowskiego w średniowieczu, t. II, Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1989, s. 469, http://www.slownik.ihpan.edu.pl/search.php?id=7409&q=K%C4%85clowa&d=0&t=0 [dostęp 2025-07-15].
  7. ↑ Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 98.
  8. ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III - wynik wyszukiwania - DIR [online], dir.icm.edu.pl [dostęp 2025-07-15].
  9. 1 2 Iga Michalec, Babcia opowiadała o Grybowie [online], Dziennik Polski, 15 marca 2004 [dostęp 2025-07-15].
  10. ↑ Por. Grybów: studia z dziejów miasta i regionu, praca zbiorowa pod red. Danuty Quirini Popławskiej, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych "Universitas", 1992.
  11. ↑ Por. https://kaclowa.parafia.info.pl/?p=main&what=12
  12. 1 2 OSP Kąclowa na portalu nowysacz112.pl
  13. ↑ Por. Magdalena i Artur Michniewscy, Marta Duda, Cerkwie drewniane Karpat. Polska i Słowacja, Wydawnictwo Rewasz, Pruszków, 2003, s. 132 ISBN 83-89188-08-2, oraz Szlak Architektury Drewnianej Małopolska,  Cisowski i inni, Kraków: Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego. Departament Promocji i Turystyki. Zespół ds. Turystyki, 2010, s. 251, ISBN 978-83-60538-61-6, OCLC 995427727.
  14. ↑ Wykaz obiektów wpisanych do Rejestru Zabytków Nieruchomych Województwa Małopolskiego z uwzględnieniem podziału na powiaty i gminy [online], wuoz.malopolska.pl [dostęp 2023-12-09].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.