Karol IV Piękny

Karol IV Piękny

Karol IV Piękny
Król Francji
Okres	od 3 stycznia 1322 do 1 lutego 1328
Koronacja	21 lutego 1322
Poprzednik	Filip V Wysoki
Następca	Filip VI Walezjusz
Król Nawarry
Okres	od 3 stycznia 1322 do 1 lutego 1328
Poprzednik	Filip II
Następca	Joanna II z Nawarry i Filip III
Dane biograficzne
Dynastia	Kapetyngowie
Data urodzenia	18 czerwca 1294
Data i miejsce śmierci	1 lutego 1328 Vincennes
Ojciec	Filip IV Piękny
Matka	Joanna I z Nawarry
Żona	Blanka Burgundzka Maria Luksemburska Joanna d'Évreux
Dzieci	Filip Joanna Ludwik Joanna Maria Blanka

Karol IV Piękny, Sprawiedliwy, fr. Charles IV le Bel, (ur. 18 czerwca 1294, zm. 1 lutego 1328 w Vincennes^[1]) – hrabia La Marche w latach 1314–1322, król Francji i Nawarry w latach 1322–1328 (król Nawarry jako Karol I Łysy). Pochodził z dynastii Kapetyngów.

Był trzecim synem króla Filipa IV i Joanny I, królowej Nawarry, po której Karol miał prawa do tytułu króla Nawarry.

Został koronowany na króla Francji 21 lutego 1322 roku^[2] w katedrze w Reims. Wznowił wojnę z Anglikami o Księstwo Akwitanii; szybko je zajął i przyjął hołd wasalny od jej księcia, a zajęte terytoria wcielił do swej domeny.

W czasie swoich sześcioletnich rządów Karol IV zraził do siebie wszystkich w swoim królestwie powiększając podatki, narzucając uciążliwe obowiązki i konfiskując dobra tych, których nie lubił. Nie miał nigdy swojego zdania, był marionetką najpierw w ręku stryja – Karola de Valois, a po jego śmierci – w ręku Roberta d’Artois. Był trzykrotnie żonaty, ale nie miał męskich potomków. Kiedy umierał, jego żona była w zaawansowanej ciąży. Gdy urodziła kolejną córkę, we Francji rozgorzał spór, kto ma przejąć po nim koronę. Najwięcej zwolenników miał Filip de Valois, syn Karola de Valois (młodszego brata Filipa IV Pięknego). Pochodził on z dynastii Walezjuszów – bocznej linii Kapetyngów. Ostatecznie zdobył potrzebne poparcie, dzięki Robertowi d’Artois i licznym przekupstwom np. ofiarował tron Nawarry Joannie w zamian za zrzeczenie się wszelkich pretensji do tronu Francji. Dotychczas trony Francji i Nawarry złączone były w jednym ręku.

Karol IV zmarł w Vincennes, opuszczony przez rodzinę i przyjaciół, został pochowany w nekropolii władców Francji, w bazylice Saint-Denis.

Blanka Burgundzka i skandal w wieży Nesle

W 1307 został zaręczony z Blanką Burgundzką, młodszą córką hrabiego-palatyna Burgundii Ottona IV i hrabiny Artois Mahaut^[3]. 18 stycznia 1308 w Hesdin odbył się ich ślub^[3]. Blanka była siostrą Joanny, żony brata Karola Filipa^[3]. W 1314 miał miejsce skandal w wieży Nesle w wyniku którego Blanka wraz z siostrą oraz daleką kuzynką Małgorzatą (królową Nawarry, żoną najstarszego brata Karola Ludwika Kłótliwego) zostały uwięzione z polecenia króla Filipa Pięknego^[4]. W wyniku procesu Małgorzata i Blanka zostały uznane za winne cudzołóstwa (udowodniono im romans z braćmi d'Aunay) i osadzono je w zamku Château Gaillard^[4]. Małżeństwo zostało unieważnione 19 maja 1322 z powodu zbyt bliskiego pokrewieństwa^[5].

Maria Luksemburska

21 września 1322 poślubił Marię Luksemburską, córkę cesarza Henryka VII i Małgorzaty Brabanckiej^[6]. 15 maja 1323 została koronowana^[6]. W 1324 podczas podróży karocą uległa wypadkowi, w wyniku którego doszło do przedterminowego porodu; syn Ludwik żył tylko kilka godzin^[6]. Maria zmarła 26 marca 1324^[6].

Joanna z Evreux

Po śmierci Marii Karol poślubił swoją kuzynkę Joannę, córkę Ludwika d'Evreux i Małgorzaty d'Artois. W historiografii istnieje spór co do daty ślubu; część badaczy wskazuje, że małżeństwo zostało zawarte już po 3 miesiącach od śmierci Marii, natomiast sporo opracowań podaje, iż Karol i Joanna wzięli ślub w lipcu 1325^[6].