Staroźreby

Staroźreby
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Plac Bojowników w Staroźrebach
Herb
Herb
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

płocki

Gmina

Staroźreby

Prawa miejskie

2026

Burmistrz

Kamil Groszewski

Powierzchnia

3,9414 km²

Populacja (2021)
• liczba ludności
• gęstość


2154[1][2]
546,6 os./km²

Strefa numeracyjna

+48 24

Kod pocztowy

09-440[3]

Tablice rejestracyjne

WPL

Położenie na mapie gminy Staroźreby
Mapa konturowa gminy Staroźreby, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Staroźreby”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Staroźreby”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Staroźreby”
Położenie na mapie powiatu płockiego
Mapa konturowa powiatu płockiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Staroźreby”
Ziemia52°37′56″N 19°59′18″E/52,632222 19,988333[4]
TERC (TERYT)

1419144

SIMC

0577060[5]

Urząd miejski
ul. Płocka 8
09-440 Staroźreby
Strona internetowa
BIP

Staroźreby – miasto w Polsce, położone w województwie mazowieckim, w powiecie płockim. Siedziba gminy Staroźreby[5][6].

Położenie

Miasto znajduje się na 24 kilometrze drogi biegnącej z Płocka na północny wschód do Góry, ku trasie Bydgoszcz–Warszawa[7].

Pod względem historycznym Staroźreby leżą na Mazowszu, w ziemi płockiej[8].

Według regionalizacji fizycznogeograficznej Polski miasto położone jest na Wysoczyźnie Płońskiej[9].

Nazwa

Nazwa miejscowości Staroźreby składa się z dwóch członów: „Stary” oraz „Źrzeb”. Staropolskie wyrażenie „źrzeb”, a nowopolskie „źreby” znaczyło dział ziemi, miarę roli, łan. Była to zatem nazwa kulturowa, oznaczająca wydzielony kawał ziemi dla pierwszego osadźcy[7].

Historia

W okresie piastowskim była to stara wieś książęca, stanowiąca niegdyś prawdopodobnie całość z kluczową barokową wsią Woźniki. Ślady stałej obecności człowieka w okolicach Staroźreb w granicach tutejszej gminy pochodzą z XI–XII wieku[7].

Pod zaborem rosyjskim w guberni płockiej i utworzonym tam w 1867 roku powiecie płockim. W 1867 roku powstała zbiorowa gmina Staroźreby (Старожребы)[10], jednak siedzibę władz umieszczono w Zdziarze Wielkim[11][12].

W latach międzywojennych Staroźreby należały do województwa warszawskiego[13]. Po II wojnie światowej w województwie warszawskim[14]. Po zniesieniu gmin i utworzeniu gromad jesienią 1954, Staroźreby zostały siedzibą władz gromady Staroźreby, gdzie pozostały do końca 1972 roku[15].

W związku z kolejną reformą gminną z początkiem 1973 roku, Staroźreby stały się siedzibą reaktywowanej gminy Staroźreby w powiecie płockim w województwie warszawskim[16]. W latach 1975–1998 administracyjnie należały do województwa płockiego[17]. 1 stycznia 2026 Staroźreby po raz pierwszy otrzymały status miasta[18].

Do 2025 częścią Staroźreb była Staroźreby-Kolonia. Wraz z uzyskaniem statusu miasta przez Staroźreby 1 stycznia 2026 i określeniem granic miasta[18] miejscowość Staroźreby-Kolonia nie weszła w skład miasta, stając się częścią wsi Nowe Staroźreby[5].

Zabytki

  • Pałac w Staroźrebach – zbudowany w stylu klasycystycznym około 1800 roku przez architekta warszawskiego Hilarego Szpilowskiego. Fasadę wyróżnia czterokolumnowy portyk podtrzymujący fronton z herbami Pobóg (po lewej) właścicieli – Bromirskich i Jastrzębiec (po prawej) Porczyńskich. Rezydencja powstała dla Onufrego i Ludwiki Bromirskich. We wnętrzach zachowały się malowidła pędzla Władysława Bończy-Rutkowskiego. Pałac otacza zaniedbany park z licznymi stawami (teren gminny). Obecnie trwa rewitalizacja parku, w niedługim czasie również remont samego pałacu z przeznaczeniem na siedzibę urzędu gminy[19].
  • Kościół parafialny pw. Aniołów Stróżów – pierwsza świątynia powstała już w XIV wieku. z fundacji Stanisława Grada ze Szreńska. Kolejne kościoły budowane lub odnawiane były w XVI, XVIII i XX wieku. Wewnątrz znajdują się m.in. barokowa chrzcielnica z XVII wieku, monstrancja z XIX wieku. Przy kościele XIX-wieczna dzwonnica.
  • Dawny zajazd z pierwszej połowy XIX wieku (ul. Płocka 5).
  • Stare młyny – pierwszy z 1936 roku, oraz dawny młyn parowy (obecnie elektryczny) z 1918 roku.

Pomniki przyrody

Na terenie miasta znajdują się trzy pomniki przyrody[20]:

Jednostki publiczne

  • posterunek policji
  • jednostka ochotnicza straż pożarna
  • szkoła podstawowa
  • biblioteka
  • GOPS

Sport

Kluby sportowe

  • LKS Świt Staroźreby - piłka nożna (4 liga)
  • Klub Karate Tsunami Staroźreby

Obiekty sportowe

  • hala sportowo-widowiskowa
  • boisko Orlik 2012

Osoby związane ze Staroźrebami

  • Wojciech Staroźrebski Sobiejuski herbu Dołęga (ur. ok. 1517 roku, zm. 1 stycznia 1580 roku w Przemyślu) – kanonik płocki i włocławski, archidiakon dobrzyński i krakowski, sekretarz królewski, biskup chełmski; następnie przemyski
  • Onufry Bromirski (ur. 1740 roku w Miszewku, zm. 27 maja 1834 w Warszawie) – dziedzic dóbr Staroźreby
  • Władysław Bończa-Rutkowski (ur. 18 lipca 1841 w Nowym Dworze Mazowieckim, zm. 21 sierpnia 1905 w Staroźrebach) – polski malarz-pejzażysta
  • Karol Andrzej Stadnicki herbu Szreniawa bez Krzyża (ur. 9 listopada 1885 w Radawcu, zm. 7 maja 1937) – polski ziemianin, ksiądz rzymskokatolicki, historyk i działacz społeczny.
  • Mariusz Unierzyski (ur. 5 marca 1974 w Płońsku) – polski piłkarz, obecnie trener i zawodnik Świtu Staroźreby
  • Emilia Mikołajewska (ur. 17 stycznia 1974 w Płocku) – polska fizjoterapeutka, doktor habilitowana, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
  • Arkadiusz Mikołajczyk (ur. 5 lipca 1969 w Staroźrebach) – generał brygady Wojska Polskiego

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Wieś Staroźreby w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2025-01-05], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  2. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2025-01-05].
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1201 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 10 stycznia 2026, identyfikator PRNG: 129626.
  5. 1 2 3 GUS. Wyszukiwarka TERYT
  6. ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  7. 1 2 3 Gmina - Portal - Staroźreby [online], starozreby.pl (pol.).
  8. ↑ Mapa: Województwo płockie na przełomie XV i XVI wieku, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, slownik.ihpan.edu.pl (pol.).
  9. ↑ Regiony fizycznogeograficzne Polski po zmianach z 2018 r. [online], warmaz.pl, 2018 (pol.).
  10. ↑ Postanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279)
  11. ↑ Волости и гмины 1890 года. - СПб. : Центральный статистический комитет Министерства внутренних дел, 1890. - (Статистика Российской империи).
  12. ↑ Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
  13. ↑ Warszawski Dziennik Wojewódzki : dla obszaru Województwa Warszawskiego. 1933, nr 14, poz. 136.
  14. ↑ Stanisław Srokowski (red.), Podział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1948 (Biblioteka Samorządowca 77)
  15. ↑ Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.
  16. ↑ Uchwała Nr XX/93/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie warszawskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 12 grudnia 1972, Nr 20, Poz. 407).
  17. ↑ Dz. U. z 1975 r. Nr 16, poz. 91 (ISAP).
  18. 1 2 Dz. U. z 2025 r. poz. 1046 (ISAP).
  19. ↑ Uchwalenie Gminnego Programu Rewitalizacji dla Gminy Staroźreby na lata 2025-2030
  20. ↑ Gmina Staroźreby [online], Starostwo Powiatowe w Płocku (pol.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.