Operacja Lam Sơn 719
| wojna wietnamska | |||
 Bazy wsparcia ogniowego i kierunki przemieszczania sił | |||
| Czas |
8 lutego – 25 marca 1971 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce |
południowo-wschodni Laos | ||
| Przyczyna |
dążenie Amerykanów i południowych Wietnamczyków do zniszczenia szlaku zaopatrzeniowego komunistów w Laosie i podniesienia morale armii południowowietnamskiej | ||
| Wynik |
niepowodzenie operacji | ||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Dowódcy | |||
| |||
| Siły | |||
| |||
| Straty | |||
| |||
Operacja Lam Sơn 719 lub Droga nr 9 – Kampania w Południowym Laosie (wiet. Chiến dịch Lam Sơn 719 lub Chiến dịch đường 9 – Nam Lào) – ofensywna kampania o ograniczonym zasięgu przeprowadzona w południowo-wschodniej części Królestwa Laosu przez siły zbrojne Wietnamu Południowego między 8 lutego a 25 marca 1971 roku, podczas wojny w Wietnamie. Stany Zjednoczone zapewniły wsparcie logistyczne, lotnicze i artyleryjskie podczas operacji, ale ich wojskom lądowym zakazano prawnie wkraczania na terytorium Laosu. Celem kampanii było udaremnienie ewentualnej przyszłej ofensywy Wietnamskiej Armii Ludowej, której system logistyczny w Laosie znany był jako Szlak Ho Chi Minha (Droga Truong Son do Wietnamu Północnego).
Rozpoczynając prewencyjny atak na ugruntowany system logistyczny północnych Wietnamczyków, dowództwa amerykańskie i południowowietnamskie miały nadzieję rozwiązać kilka palących problemów. Szybkie zwycięstwo w Laosie dodatkowo wzmocniłoby morale i pewność siebie Armii Republiki Wietnamu, które zostało już podniesione po udanej kampanii kambodżańskiej z 1970 roku. Stanowiłoby to również dowód na to, że siły południowowietnamskie są w stanie obronić swój kraj w obliczu trwającego pocesu wietnamizacji (wycofywania amerykańskich wojsk lądowych z teatru działań wojennych w Indochinach). Operacja ta była zatem testem tej polityki i zdolności ARW do skutecznego działania w samodzielnej operacji.
Jednakże z powodu nieaktualnych informacji wywiadowczych i przygotowań Wietnamskiej Armii Ludowej i Vietcongu, niezdolności przywódców politycznych i wojskowych USA i Wietnamu Południowego do stawienia czoła celom militarnym oraz słabego wykonania, operacja Lam Sơn 719 upadła w obliczu przygotowania i zdecydowanego oporu przeciwnika. Kampania wykazała utrzymujące się braki w dowództwie wojskowym Wietnamu Południowego i to, że nawet najlepsze jednostki ARW mogły zostać pokonane przez armię Wietnamu Północnego, co zniweczyło zaufanie południowowietnamskiego społeczeństwa do swojej armii budowane przez poprzednie trzy lata.
Tło
W latach 1959–1970 Szlak Ho Chi Minha stał się kluczową arterią logistyczną dla wietnamskich sił komunistycznych, dążących do przeprowadzenia operacji wojskowych mających na celu obalenie wspieranego przez USA rządu Wietnamu Południowego i stworzenie zjednoczonego państwa wietnamskiego. Szlak, biegnący od południowo-zachodniego krańca Wietnamu Północnego przez południowo-wschodni Laos do zachodnich części Wietnamu Południowego, był celem ciągłych działań amerykańskiego lotnictwa rozpoczętych w 1966 roku. Na lądzie w Laosie prowadzono jednak tylko niewielkie, tajne operacje sił specjalnych wspierające kampanie powietrzne, mające na celu powstrzymanie przepływu ludzi i zaopatrzenia na szlaku[14][15].
Od 1966 roku ponad 630 000 ludzi, 100 000 ton żywności, 400 000 sztuk broni i 50 000 ton amunicji przemierzyło labirynt żwirowych i gruntowych dróg, ścieżek i systemów transportu rzecznego, które przecinały południowo-wschodni Laos. Szlak ten łączył się również z podobnym systemem logistycznym w sąsiedniej Kambodży, znanym jako Szlak Sihanouka[16]. Jednak po obaleniu księcia Norodoma Sihanouka w 1970 roku proamerykański reżim gen. Lon Nola odmówił komunistycznej żegludze dostępu do portu w Sihanoukville. Strategicznie rzecz biorąc, był to ogromny cios dla wysiłków Wietnamu Północnego, ponieważ 70 proc. wszystkich dostaw wojskowych wspierających ich działania na dalekim południu przechodziło przez ten port[17]. Kolejny cios dla systemu logistycznego Kambodży nastąpił wiosną i latem 1970 roku, kiedy siły USA i Wietnamu Południowego przekroczyły granicę i zaatakowały bazy komunistyczne podczas kampanii kambodżańskiej.
W związku z częściowym zniszczeniem północnowietnamskiego systemu logistycznego w Kambodży, dowództwo USA w Sajgonie uznało, że nadszedł sprzyjający moment na podobną kampanię w Laosie. Dowództwo amerykańskie uznało, że jeśli taka operacja miałaby zostać przeprowadzona, najlepiej byłoby zrobić to szybko, póki amerykańskie zasoby wojskowe były nadal dostępne w Wietnamie Południowym. Taka operacja spowodowałaby niedobory zaopatrzenia, które siły komunistyczne odczuwałyby nawet 12–18 miesięcy później, gdy ostatnie wojska amerykańskie opuszczałyby Wietnam Południowy, dając tym samym USA i ich sojusznikom rok, a może nawet dwa lata wytchnienia od ewentualnej kolejnej ofensywy komunistycznej w prowincjach północnych[18].
W południowo-wschodnim Laosie pojawiały się coraz liczniejsze oznaki wzmożonej aktywności logistycznej, która zwiastowała właśnie taką ofensywę północnowietnamską[19]. Ofensywy Wietnamskiej Armii Ludowej zazwyczaj miały miejsce pod koniec laotańskiej pory suchej (od października do marca), a dla sił logistycznych Wietnamu Północnego nacisk na przemieszczanie zaopatrzenia przez system miał miejsce w szczycie sezonu. Jeden z raportów amerykańskiego wywiadu oszacował, że 90 proc. sprzętu transportowanego Szlakiem Ho Chi Minha trafiało do trzech najbardziej wysuniętych na północ prowincji Wietnamu Południowego, co wskazywało na gromadzenie zapasów w ramach przygotowań do działań ofensywnych[20]. To nagromadzenie było alarmujące zarówno dla Waszyngtonu, jak i dowództwa amerykańskiego w Sajgonie, i spowodowało akceptowaną konieczność przeprowadzenia ataku destabilizacyjnego w celu sabotowania przyszłych działań północnowietnamskich[21].
Planowanie
8 grudnia 1970 roku, w odpowiedzi na prośbę Połączonych Szefów Sztabów, w Dowództwie Pomocy Wojskowej (MACV) w Sajgonie odbyło się ściśle tajne spotkanie w celu omówienia możliwości ataku Armii Wietnamu Południowego na południowo-wschodni Laos[22]. Według gen. Creightona Abramsa, amerykańskiego dowódcy w Wietnamie Południowym, głównym impulsem do ofensywy był płk Alexander Haig, adiutant doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego dr. Henry’ego Kissingera[23][24]. MACV było zaniepokojone informacjami wywiadowczymi o logistycznym wzmocnieniu Wietnamskiej Armii Ludowej w południowo-wschodnim Laosie, ale nie chciał pozwolić, aby Armia Wietnamu Południowego samodzielnie przeprowadziła atak na Wietnam Północny[25]. Ustalenia grupy zostały następnie przesłane do Kolegium Połączonych Szefów Sztabów w Waszyngtonie. W połowie grudnia prezydent Richard Nixon również zainteresował się możliwymi działaniami ofensywnymi w Laosie i rozpoczął starania, aby przekonać zarówno Abramsa, jak i członków jego gabinetu o skuteczności ataku transgranicznego[26].
Abrams uważał, że Haig wywiera na Nixona nieuzasadnioną presję. Haig napisał później, że wojsku brakowało entuzjazmu dla takiej operacji i że „bezlitośnie ponaglany przez Nixona i Kissingera, Pentagon w końcu opracował plan” operacji laotańskiej[27]. Dyskutowano również o innych możliwych korzyściach, jakie mogłaby przynieść taka operacja. Adm. John S. McCain Jr. (CINCPAC) skontaktował się z adm. Thomasem Moorerem, przewodniczącym Kolegium Połączonych Szefów Sztabów, że ofensywa na Szlak Ho Chi Minha mogłaby zmusić księcia Souvannę Phoumę, premiera Laosu, „do porzucenia pozorów neutralności i otwartego przystąpienia do wojny”. Choć formalnie neutralny, rząd Laosu zezwolił CIA i Siłom Powietrznym USA na prowadzenie tajnej wojny przeciwko rodzimej partyzantce (Pathet Lao), która z kolei była aktywnie wspierana przez siły północnowietnamskie[28].
7 stycznia 1971 roku MACV otrzymało upoważnienie do rozpoczęcia szczegółowego planowania ataku na bazy Wietnamskiej Armii Ludowej nr 604 i 611. Zadanie to powierzono dowódcy XXIV Korpusu, gen. por. Jamesowi Sutherlandowi, który miał zaledwie dziewięć dni na przedstawienie go MACV do zatwierdzenia[29]. Operacja miała składać się z czterech faz. W pierwszej fazie siły amerykańskie w Wietnamie Południowym miały przejąć kontrolę nad przejściami granicznymi i przeprowadzić działania dywersyjne. Następnie miał nastąpić atak sił pancernych i piechoty Armii Wietnamu Południowej wzdłuż Drogi nr 9 w kierunku laotańskiego miasta Tchepone, postrzeganego jako centrum Bazy nr 604. Szacuje się, że w 1960 roku miejscowość liczyła około 1500 mieszkańców; pięć lat później połowa z nich uciekła z powodu wojny (operacja Lam Sơn 719 zniszczyła wówczas wioskę doszczetnie i pozostawiła ją całkowicie opustoszałą)[30][31]. Ten manewr miał być chroniony serią skokowych ataków wojsk powietrznodesantowych, mających na celu osłonę północnej i południowej flanki głównej kolumny. W trzeciej fazie miały być prowadzone operacje typu „znajdź i zniszcz” w obrębie Bazy nr 604, a na koniec siły południowowietnamskie miały się wycofać albo Drogą nr 9, albo przez Bazę nr 611 i wyjść przez Dolinę A Shau[32]. Miano nadzieję, że siły te będą mogły pozostać w Laosie do początku pory deszczowej na początku maja. Planiści amerykańscy szacowali wcześniej, że taka operacja wymagałaby zaangażowania czterech amerykańskich dywizji (60 000 żołnierzy), podczas gdy Sajgon zaangażuje jedynie siły o połowę mniejsze[33].
Z uwagi na notoryczną niefrasobliwość południowowietnamskiej armii w kwestii środków bezpieczeństwa i zdolność agentów Vietcongu do odkrywania informacji operacyjnych, faza planowania trwała zaledwie kilka tygodni i została podzielona między dowództwa amerykańskie i południowowietnamskie[34]. Na niższych szczeblach ograniczała się ona do sztabu wywiadowczego i operacyjnego I Korpusu ARW pod dowództwem gen. por. Hoàng Xuân Lãma, który miał dowodzić operacją, oraz XXIV Korpusu pod dowództwem Sutherlanda. Kiedy Lãm otrzymał wreszcie odprawę od MACV i Połączonego Sztabu Generalnego Wietnamu Południowego w Sajgonie, jego szefowi operacji zabroniono udziału w spotkaniu, mimo że pomógł on w opracowaniu omawianego planu[35]. Na tym spotkaniu obszar operacyjny Lãma ograniczono do korytarza nie szerszego niż 24 km po obu stronach Drogi nr 9 i penetracji nie głębszej niż do Tchepone[19].
Dowodzenie, kontrola i koordynacja operacji musiały być problematyczne, zwłaszcza w wysoce upolitycznionej południowowietnamskiej strukturze dowodzenia, gdzie poparcie kluczowych postaci politycznych miało ogromne znaczenie dla awansu na stanowiska dowódcze i ich utrzymania[36][37]. Gen. por. Lê Nguyên Khang, dowódca Korpusu Piechoty Morskiej Wietnamu i protegowany wiceprezydenta Nguyễna Cao Kỳ, którego wojska miały wziąć udział w operacji, w rzeczywistości przewyższał rangą generała Lãma, który miał poparcie prezydenta Nguyễna Văn Thiệu. Ta sama sytuacja dotyczyła gen. por. Dư Quốc Đốnga, dowódcy Dywizji Powietrznodesantowej ARW, który również planował udział w operacji. Po rozpoczęciu inwazji obaj pozostali w Sajgonie i przekazali swoje uprawnienia dowódcze młodszym oficerom, zamiast wykonywać rozkazy od Lãma[38]. Nie wróżyło to dobrze przebiegowi operacji.
Poszczególne jednostki dowiedziały się o planowanym udziale dopiero 17 stycznia. Dywizja Powietrznodesantowa, która miała prowadzić operację, nie otrzymała szczegółowych planów aż do 2 lutego, niecały tydzień przed rozpoczęciem kampanii[39]. Miało to kluczowe znaczenie, ponieważ wiele jednostek, zwłaszcza powietrznodesantowa i piechoty morskiej, działało jako oddzielne bataliony i brygady i nie miało doświadczenia w manewrowaniu ani we współpracy na przyległych obszarach. Według zastępcy dowódcy 101 Dywizji Powietrznodesantowej „planowanie było pośpieszne, utrudnione przez ograniczenia w kwestii bezpieczeństwa oraz prowadzone oddzielnie i w izolacji przez Wietnamczyków i Amerykanów”[40].
Amerykańska część operacji miała nosić nazwę Dewey Canyon II, od operacji Dewey Canyon przeprowadzonej przez piechotę morską USA w północno-zachodnim Wietnamie Południowym w 1969 roku. Miano nadzieję, że nawiązanie do poprzedniej operacji zmyli Hanoi co do faktycznego celu planowanego najazdu. Oddziałowi ARW nadano nazwę Lam Sơn 719, od wioski Lam Sơn, miejsca urodzenia legendarnego wietnamskiego patrioty Lê Lợi, który odparł inwazję chińskiej armii w 1427 roku. Oznaczenie numeryczne pochodziło od roku 1971 i głównej osi ataku, Drogi nr 9.
Wietnam Południowy miał przeprowadzić swoją największą, najbardziej złożoną i najważniejszą operację wojenną od początku wojny. Brak czasu na odpowiednie planowanie i przygotowanie, a także brak jakichkolwiek rzeczywistych pytań o realia militarne i możliwości ARW miały okazać się decydujące[26]. 29 stycznia Nixon wydał ostateczną zgodę na operację. Następnego dnia rozpoczęła się operacja Dewey Canyon II.
Operacje
Dewey Canyon II
Jakiekolwiek planowanie ofensywy przez Stany Zjednoczone było jednak ograniczone przez uchwalenie 29 grudnia 1970 roku poprawki Coopera-Churcha, która zabraniała amerykańskim siłom lądowym i doradcom wkraczania do Laosu. Operacja Dewey Canyon II miała zatem zostać przeprowadzona na terytorium Wietnamu Południowego, aby ponownie otworzyć Drogę nr 9 aż do dawnej Bazy Bojowej Khe Sanh, opuszczonej przez siły amerykańskie w 1968 roku. Baza miała zostać ponownie otwarta i służyć jako centrum logistyczne i baza powietrzna dla inwazji południowych Wietnamczyków. Amerykańskie oddziały saperskie miały za zadanie oczyścić Drogę nr 9 i odbudować Khe Sanh, podczas gdy piechota i jednostki zmechanizowane zabezpieczały linię komunikacyjną wzdłuż drogi. Jednostki amerykańskiej artylerii miały wspierać działania Armii Wietnamu Południowego w Laosie od strony granicy południowowietnamskiej, podczas gdy logistycy armii koordynowali całość działań zaopatrzeniowych dla wojsk Wietnamu Południowego. Wsparcie powietrzne dla inwazji miały zapewnić samoloty Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych, Marynarki Wojennej i Korpusu Piechoty Morskiej, a jednostki lotnicze Armii Stanów Zjednoczonych miały za zadanie zapewnić pełne wsparcie śmigłowcowe dla południowowietnamskich sojuszników[41].
Siły amerykańskie przeznaczone do tych misji obejmowały: cztery bataliony 108 Grupy Artylerii; dwa bataliony 45 Grupy Inżynieryjnej; 101 Dywizję Powietrznodesantową; sześć batalionów 101 Grupy Lotniczej; 1 Brygadę 5 (Zmechanizowanej) Dywizji Piechoty (wzmocnionej dwoma batalionami piechoty zmechanizowanej, jednym batalionem kawalerii, jednym batalionem czołgów i jednym batalionem piechoty powietrznodesantowej) oraz dwa bataliony 11 Brygady 23 Dywizji Piechoty[42].
Rankiem 30 stycznia oddziały pancerne 1 Brygady 5 Dywizji Piechoty i 14. batalionu inżynieryjnego ruszyły na zachód Drogą nr 9, a inżynierowie w miarę postępów prac instalowali dziewięć mostów i dziewięć przepustów[43]. Tymczasem oddziały piechoty brygady zostały przerzucone śmigłowcami bezpośrednio w rejon Khe Sanh. Do 5 lutego Drogę nr 9 zabezpieczono aż do granicy z Laosem[44]. Jednocześnie 101 Dywizja Powietrznodesantowa rozpoczęła pozorowaną ofensywę w Dolinie A Shau, aby odwrócić uwagę północnych Wietnamczyków od Khe Sanh. W bazie bojowej zła pogoda, przeszkody, miny lądowe i niewybuchy spowodowały, że remont pasa startowego (szacunkowo cztery dni, według amerykańskich inżynierów) opóźnił się o tydzień. W odpowiedzi na to, konieczne było zbudowanie zupełnie nowego pasa startowego, a pierwszy samolot przybył dopiero 15 lutego[45]. 3 lutego amerykański 7. batalion inżynierii bojowej, używając trzech buldożerów D7, rozpoczął budowę drogi bezpośrednio z The Rockpile do Bazy Bojowej Khe Sanh, aby uzupełnić wąską i źle utrzymaną Drogę nr 9. Droga ta, nazwana Red Devil Road, została otwarta dla pojazdów gąsienicowych po południu 8 lutego[46][47]. Bateria A 5. batalionu 4 Polowego Pułku Artylerii utworzyła Bazę Wsparcia Ogniowego Phu Loc (16°41′17″N 106°34′37″E/16,688000 106,577000) na północny zachód od Khe Sanh, aby zapewnić południowym Wietnamczykom wsparcie artyleryjskie dalekiego zasięgu. Opór północnych Wietnamczyków w rejonie praktycznie nie istniał, a straty amerykańskie były niewielkie; w obliczu braku wcześniejszej obecności sojuszników w okolicach Khe Sanh, Wietnam Północny nie widział potrzeby utrzymywania dużych sił w tym rejonie[48]. Sutherland uważał jednak, że postęp w kierunku Khe Sanh był wyścigiem między siłami amerykańskimi a północnowietnamskimi, w którym zwyciężyły Stany Zjednoczone[48].
Centrum Kontroli Bezpośredniego Wsparcia Powietrznego (DASC) zostało utworzone 31 stycznia w Bazie Bojowej Quảng Trị i rozpoczęło działalność 7 lutego. Kontrolerzy Wysuniętego Lotnictwa z 23 Eskadry Taktycznego Wsparcia Powietrznego zostali tam rozmieszczeni w celu wsparcia operacji, działając pod dowództwem DASC Victor pod znakiem wywoławczym Hammer[49]. W dowolnym momencie dnia sześciu kontrolerów znajdowało się nad obszarem operacyjnym, a siódmy pełnił funkcję obserwatora artylerii[50]. W nocy na stanowisku znajdowały się trzy samoloty kontrolerów, trzy samoloty C-123 i trzy śmigłowce szturmowe (AC-119 i/lub AC-130)[51]. Samolot EC-130E Centrum Dowodzenia i Kontroli Pola Walki 7 Ekspedycyjnego Eskadry Powietrznodesantowej o znaku wywoławczym Hillsboro/Moonbeam kontrolował przestrzeń powietrzną nad Laosem[52].
Aby zapewnić bezpieczeństwo zbliżającej się operacji południowowietnamskiej, Abrams nałożył rzadkie embargo prasowe na relacjonowanie ruchów wojsk, ale nie przyniosło to skutku. Komunistyczne i nieamerykańskie agencje informacyjne opublikowały doniesienia o narastaniu konfliktu i jeszcze przed zniesieniem embarga 4 lutego spekulacje dotyczące ofensywy znalazły się na pierwszych stronach gazet w USA[40]. Podobnie jak miało to miejsce podczas kampanii kambodżańskiej, rząd Laosu nie został z wyprzedzeniem powiadomiony o planowanej operacji. Premier Souvanna Phouma dowiedział się o inwazji na okupowane przez północnych Wietnamczyków części jego rzekomo „neutralnego” kraju dopiero po jej rozpoczęciu[37].
Ofensywa
Na początku 1971 roku amerykański wywiad szacował liczebność wojsk komunistycznych w rejonie Bazy na 604 na 22 000 ludzi: 7000 żołnierzy bojowych, 10 000 personelu jednostek logistycznych i wsparcia oraz 5000 partyzantów Pathet Lao, wszystkich pod dowództwem nowo utworzonego Korpusu B-70[26]. Istniały rozbieżne poglądy na temat spodziewanej reakcji Wietnamu Północnego na ofensywę. Abrams uważał, że w przeciwieństwie do Kambodży, Wietnam Północny stanie do walki o laotańskie bazy. Już 11 grudnia doniósł admirałowi McCainowi, że:
silne formacje piechoty, wojsk pancernych i artylerii znajdowały się w południowym Laosie […] rozmieszczono potężne systemy obrony powietrznej […] górzysty, porośnięty dżunglą teren stanowił dodatkowe obciążenie. Naturalne polany pod lądowanie helikopterów były rzadkie i prawdopodobnie silnie bronione. Większość jednostek bojowych wroga znajdowała się w pobliżu Tchepone i można było oczekiwać, że [Wietnamska Armia Ludowa] będzie bronić swoich baz i centrów logistycznych przed jakąkolwiek operacją aliantów[53].
Prorocze badanie CIA opublikowane w grudniu 1970 roku odzwierciedlało obawy Abramsa i zostało poparte memorandum z 21 stycznia, które „było niezwykle dokładne, jeśli chodzi o charakter, schemat i całkowitą intensywność reakcji [Wietnamskiej Armii Ludowej]”[54].
Z drugiej strony, wywiad MACV był przekonany, że inwazja spotka się jedynie z niewielkim oporem. Taktyczne naloty i przygotowania artyleryjskie miały zneutralizować około 170–200 dział artylerii przeciwlotniczej, które prawdopodobnie znajdowały się w tym rejonie, a zagrożenie ze strony jednostek pancernych Wietnamskiej Armii Ludowej uznano za minimalne. Zdolność do wsparcia ze strony Wietnamu Północnego ustalono na 14 dni, a dwie dywizje na północ od strefy zdemilitaryzowanej miały zająć je na cały czas trwania operacji[40]. Niestety, kiedy posiłki z Wietnamu Północnego w końcu dotarły, nie nadeszły z północy, jak oczekiwano, lecz z Bazy nr 611 i Doliny A Shau na południu, gdzie osiem pułków, wspieranych przez organiczne jednostki artylerii, znajdowało się w zasięgu dwóch tygodni marszu.
Północni Wietnamczycy spodziewali się jakiejś operacji już 26 stycznia, kiedy tekst przechwyconej wiadomości radiowej brzmiał: „Ustalono, że wróg może zaatakować nasz system transportowy, aby go odciąć […] Przygotujcie się do mobilizacji i zaatakujcie wroga z całą mocą. Bądźcie czujni”[55].
Taktyczne naloty, które miały poprzedzić wtargnięcie i stłumić znane pozycje przeciwlotnicze, zostały zawieszone dwa dni przed operacją z powodu złej pogody. 6 lutego samolot A-6 Intruder Marynarki Wojennej USA przypadkowo zbombardował 8. batalion powietrznodesantowy w pobliżu granicy, zabijając siedmiu żołnierzy południowowietnamskich i niszcząc ich transporter opancerzony M113[56]. Po intensywnym wstępnym ostrzale artyleryjskim i 11 misjach bombowców B-52 Stratofortress, inwazja rozpoczęła się 8 lutego, kiedy 4000-osobowa grupa zadaniowa wojsk pancernych i piechoty Armii Wietnamu Południowego składająca się z 1 Brygady Pancernej oraz 1. i 8. batalionu powietrznodesantowego, posuwała się na zachód bez oporu wzdłuż Drogi nr 9. Aby osłonić północną flankę, oddziały powietrznodesantowe i rangersów ARW zostały rozmieszczone na północ od głównego natarcia. 39. batalion rangersów został przetransportowany helikopterem do strefy lądowania znanej jako Ranger North (16°44′38″N 106°29′35″E/16,744000 106,493000), podczas gdy 21. batalion rangersów wylądował na Ranger South (16°44′10″N 106°28′19″E/16,736000 106,472000). Te placówki miały służyć jako pułapki dla ewentualnego kontrataku Wietnamskiej Armii Ludowej w strefę wtargnięcia Armii Republiki Wietnamu. Tymczasem 2. batalion powietrznodesantowy zajął Bazę Wsparcia Ogniowego nr 30 (16°41′46″N 106°29′10″E/16,696000 106,486000). O godz. 16:55 amerykańskie śmigłowce szturmowe zaatakowały domniemany cel wroga 2 km na wschód od planowanej Bazy Wsparcia Ogniowego nr 31 (16°42′54″N 106°25′34″E/16,715000 106,426000), powodując liczne eksplozje i wzniecając ogromny pożar, który trwał do następnego ranka. Po tym ataku dowództwo 3 Brygady Powietrznodesantowej i 3. batalion powietrznodesantowy wylądowały i bez oporu zajęły Bazę Wsparcia Ogniowego nr 31[57]. Żołnierze 1 Dywizji Piechoty jednocześnie przeprowadzili szturm bojowy na strefy lądowania Blue, Don, White i Brown oraz Baz Wsparcia Ogniowego Hotel, Delta i Delta 1, osłaniając południową flankę głównego natarcia[58].
Misją centralnej kolumny Armii Republiki Wietnamu było natarcie w dół doliny rzeki Sepon, stosunkowo płaskiego obszaru zarośli przeplatanego kępami dżungli, zdominowanego przez wzniesienia na północy oraz rzekę i kolejne góry na południu. Niemal natychmiast śmigłowce wsparcia zaczęły być ostrzeliwane z wcześniej przegotowanych stanowisk karabinów maszynowych i moździerzy. Sytuację pogarszał fakt, że Droga nr 9 na terytorium Laosu była w stanie tak złym, że jedynie pojazdy gąsienicowe i jeepy mogły kontynuować posuwanie się na zachód. To przerzuciło ciężar wsparcia i zaopatrzenia na zasoby lotnicze. Jednostki śmigłowcowe stały się wówczas podstawowym środkiem wsparcia logistycznego, a rola ta stawała się coraz bardziej niebezpieczna z powodu niskich chmur i nieustannego ostrzału przeciwlotniczego[59].
Grupa pancerna zabezpieczyła Drogę nr 9 aż do Ban Dong (znanego Amerykanom jako A Luoi) (16°38′06″N 106°25′41″E/16,635000 106,428000), 20 km w głąb Laosu i mniej więcej w połowie drogi do Tchepone. Siły południowowietnamskie i amerykańskie wkrótce odkryły rozległą sieć logistyczną Wietnamskiej Armii Ludowej w tym rejonie. O godz. 12:30 10 lutego oddziały 3. batalionu powietrznodesantowego operujące 1 km na wschód od Bazy Wsparcia Ogniowego nr 31 zostały zaatakowane przez północnych Wietnamczyków. Poniosły niewielkie straty, ale zdobyły sześć ciężarówek GAZ-51 załadowanych amunicją. Rozszerzając poszukiwania na północ, odnaleziono skład 14 moździerzy kal. 82 mm, cztery wyrzutnie rakiet kal. 122 mm i dziewięć karabinów Kałasznikowa. O godz. 13:00 cztery śmigłowce UH-1H lotnictwa marynarki wojennej Wietnamu Południowego lecące do Ranger South zostały trafione ogniem przeciwlotniczym kal. 37 mm, z czego dwa zostały zestrzelone i spadły, zabijając wszystkich na pokładzie. W jednym śmigłowcu znajdowali się dwaj pułkownicy ARW, G3 (oficer operacyjny) i G4 (oficer logistyczny) z I Korpusu, a w drugim śmigłowcu korespondenci zagraniczni: Larry Burrows, Henri Huet, Kent Potter i Keisaburo Shimamoto[60].
Do 11 lutego Baza Wsparcia Ogniowego A Luoi stała się centralną bazą ogniową i centrum dowodzenia operacją, dysponując sześcioma haubicami 105 mm i sześcioma haubicami 155 mm[61]. Po południu 11 lutego jednostki powietrznodesantowe i pancerne patrolujące na północ od Bazy Wsparcia Ogniowego A Luoi starły się z jednostką północnowietnamską, tracąc dwa transportery opancerzone M113 i jednego zabitego. Tego samego popołudnia 3. batalion 1 Pułku 1 Dywizji Piechoty wylądował w strefie lądowania Don (16°31′16″N 106°31′19″E/16,521000 106,522000). O godz. 16:15 żołnierze zbadali teren położony 1 km na południe od strefy lądowania, który został trafiony przez naloty. Znaleziono ciała 23 zabitych żołnierzy północnowietnamskich, dwa karabiny maszynowe kal. 12,7 mm, cztery karabiny Kałasznikowa i radio. O godz. 18:25 21. batalion powietrznodesantowy starł się z siłami północnowietnamskimi 4 km na północny wschód od Ranger South, zabijając 11 żołnierzy nieprzyjaciela[62]. Wieczorem 11 lutego obszar wsparcia Forward Support Area 26-1 w Bazie Bojowej Vandegrift został trafiony sześcioma rakietami kal. 122 mm, które zabiły czterech żołnierzy amerykańskich[63].
Rankiem 12 lutego jednostka 2. batalionu powietrznodesantowego starła się z siłami północnowietnamskimi 5 km na południowy zachód od Bazy Wsparcia Ogniowego nr 30, zabijając 32 żołnierzy wroga i biorąc do niewoli 20 jeńców oraz zdobywając trzy sztuki broni zespołowej za cenę utraty trzech zabitych[64]. O godz. 11:00 37. batalion powietrznodesantowy operujący 3 km na północny zachód od Bazy Wsparcia Ogniowego Phu Loc (16°41′13″N 106°34′37″E/16,687000 106,577000), chroniący północno-zachodnie podejścia do Khe Sanh, starł się z siłami północnowietnamskimi; zginęło czterech południowowietnamskich rangersów, a jeden śmigłowiec szturmowy AH-1G Cobra został zestrzelony, podczas gdy zginęło 13 północnych Wietnamczyków, a jeden został schwytany wraz z 10 karabinami Kałasznikowa[65]. Tego popołudnia 3. batalion 1 Pułku znalazł skład broni położony 3 km na południowy południowy zachód od strefy lądowania Don zawierający 600 sztuk broni i 50 ciał wrogów zabitych w nalotach. Później tego popołudnia 1. batalion 1 Pułku znalazł obóz Wietnamskiej Armii Ludowej 3 km na południe od strefy lądowania Don[65].
13 lutego, w celu zabezpieczenia Bazy Wsparcia Ogniowego nr 31, planowano wyładować 6. batalion powietrznodesantowy w paśmie górskim na północny zachód od bazy, aby kontrolować dolinę biegnącą na południowy wschód do Bazy Wsparcia Ogniowego nr 31. Pomimo przygotowawczych ataków bombowców B-52, pierwsze śmigłowce transportujące 6 Dywizję Powietrznodesantową spotkały się z silnym ostrzałem, a pozostałe śmigłowce zostały skierowane w inne miejsca. 6 Dywizja Powietrznodesantowa kontynuowała przygotowany na ostrzał i ostatecznie wycofała się do Bazy Wsparcia Ogniowego nr 31, tracąc 28 zabitych i 23 zaginionych[66]. Tego popołudnia 39. batalion rangersów starł się z siłami północnowietnamskimi 3 km na zachód-południowy zachód od Ranger North, zabijając 43 wrogów, tracąc jednego zabitego i zdobywając dwa działa przeciwlotnicze kal. 37 mm i dwa karabiny maszynowe kal. 12,7 mm oraz duże ilości amunicji. 3. batalion 1 Pułku znalazł skrytkę z zapasami zawierającą 30 bezodrzutowych dział kal. 75 mm i 50 beczek benzyny o pojemności 55 galonów. Tymczasem batalion 2/3 działający 6 km na północny wschód od strefy lądowania znalazł trzy ciężarówki. Tego popołudnia 1/1 Batalion zaatakował jednostkę Wietnamskiej Armii Ludowej 3 km na południowy zachód od strefy lądowania Don, zabijając 28 osób i zdobywając magazyn zawierający siedem wyrzutni rakiet i duże ilości żywności[62].
O godz. 14:30 14 lutego Baza Wsparcia Ogniowego nr 31 została trafiona rakietami, w wyniku czego zginęło sześć osób. W południe 15 lutego baza została trafiona rakietami kalibru 122 mm, które zabiły dwie osoby. Po południu 15 lutego 17. szwadron pancerny operujący 3 km na północ od A Luoi znalazł dwie ciężarówki i sześć ton ryżu[67]. 16 lutego 2. batalion 3 Pułku 1 Dywizji Piechoty wylądował na stanowisku dowodzenia Grass (16°25′05″N 106°35′02″E/16,418000 106,584000) 12 km na północny wschód od Muong Nong, aby kontynuować natarcie w głąb obszaru Bazy nr 611. Stanowisko dowodzenia Grass miało być najdalej na południe wysuniętą pozycją zajmowaną przez Armię Wietnamu Południowego podczas operacji[68]. Podczas gdy plan zakładał szybkie uderzenie lądowe w celu zabezpieczenia głównego celu operacji, Tchepone, siły południowowietnamskie utknęły w A Luoi, oczekując na rozkazy od gen. Lãma[69]. Abrams i Sutherland polecieli do wysuniętego stanowiska dowodzenia Lama w Đông Hà, aby przyspieszyć harmonogram. Na spotkaniu generałów postanowiono zamiast tego przedłużyć linię placówek 1 Dywizji na południe od Drogi nr 9 na zachód, aby objąć planowane natarcie. Miało to zająć dodatkowe pięć dni[70].
Po powrocie do Waszyngtonu, Sekretarz Obrony Melvin Laird i Szefowie Sztabów Połączonych próbowali obalić doniesienia reporterów, jakoby natarcie wojsk południowowietnamskich utknęło w martwym punkcie. Na konferencji prasowej Laird stwierdził, że zatrzymanie w A Luoi było jedynie „przerwą”, która dawała dowódcom Armii Wietnamu Południowego szansę na „obserwowanie i ocenę ruchów wroga […] Operacja przebiega zgodnie z planem”[71].
17 lutego ulewny deszcz ograniczył operacje powietrzne, jednak grupa uderzeniowa piechoty pancernej, składająca się z 17. szwadronu pancernego i 8. batalionu powietrznodesantowego, operująca na północ od A Luoi, walczyła z Armią Wietnamu Południowego, zabijając 36 żołnierzy i zdobywając 16 karabinów Kałasznikowa, co przyniosło straty w postaci czterech zabitych. W południe grupa zadaniowa starła się z innymi siłami północnowietnamskimi 4 km na północ od Al Luoi, zdobywając jeden czołg PT-76, dwie ciężarówki i trzy karabiny maszynowe[61]. Rankiem 18 lutego 1. batalion powietrznodesantowy, przeprowadzając ocenę uszkodzeń spowodowanych bombardowaniem B-52 2 km na północ od bazy lotniczej Bravo, odnalazł opuszczony posterunek dowodzenia 308 Dywizji Wietnamskiej Armii Ludowej. W południe siły amerykańskiej kawalerii powietrznej zaatakowały północnowietnamskich konwój ciężarówek 9 km na zachód-północny zachód od A Luoi, podczas gdy 2. oddział piechoty 17. szwadronu pancernego, operując 7 km na zachód od A Luoi, odnalazł i przeciął rurociąg paliwowy[72].
Odpowiedź
Kontrofensywa
Odpowiedź Wietnamu Północnego na inwazję była stopniowa. Uwaga Hanoi skupiła się początkowo na kolejnym manewrze dywersyjnym, przeprowadzanym przez amerykańską grupę zadaniową marynarki wojennej u wybrzeży Wietnamu Północnego. Siły te wykonały wszystkie niezbędne manewry do przeprowadzenia desantu morskiego zaledwie 20 km od miasta Vinh[73]. Zaabsorbowanie Hanoi możliwą inwazją nie trwało długo. Korpus B-70 dowodził trzema dywizjami w rejonie operacji: 304., 308. i 320. 2 Dywizja również przesunęła się z południa w okolice Tchepone, a następnie rozpoczęła marsz na wschód, by stawić czoła zagrożeniu ze strony Armii Wietnamu Północnego. Na początku marca Hanoi zgromadziło w tym rejonie 36 000 żołnierzy, przewyższając liczebnie siły południowowietnamskie dwukrotnie[74].
Metodą wybraną przez północnych Wietnamczyków w celu odparcia inwazji na Laos było najpierw odizolowanie północnych baz ogniowych za pomocą artylerii przeciwlotniczej. Następnie placówki miały być nękane całodobowym ostrzałem z moździerzy, artylerii i rakiet. Chociaż bazy ogniowe Armii Wietnamu Północnego były wyposażone w artylerię, ich zasięg szybko został przewyższony przez radzieckie działa kal. 122 mm i 130 mm, które po prostu stały z tyłu i ostrzeliwały nieprzyjacielskie pozycje nie niepokojone przez nikogo. Przewaga obronna, jaką można było uzyskać dzięki wykorzystaniu nalotów bombowców B-52, została zniwelowana przez taktykę bliskiego zasięgu stosowaną przez Wietnamską Armię Ludową[75]. Zmasowane ataki naziemne, wspierane przez artylerię i broń pancerną, miały dokończyć dzieła.
Już 18 lutego siły północnowietnamskie rozpoczęły ataki ogniowe na bazy Ranger North i South. Śmigłowiec ewakuacji medycznej UH-1H z 237 Oddziału Medycznego został trafiony ogniem nieprzyjaciela i awaryjnie wylądował w bazie Ranger North: dwóch członków jego załogi zostało uratowanych przez inny śmigłowiec, podczas gdy dowódca załogi, Sp4c. Dennis Fujii, nie mógł dotrzeć do śmigłowca ratunkowego z powodu pożaru i pozostał w bazie, aby pomagać rangersom, udzielając pomocy medycznej i kierując amerykańskimi nalotami[76]. 19 lutego rozpoczęły się ataki na bazę Ranger North prowadzone przez 102 Pułk 308 Dywizji, wspierany przez czołgi PT-76 i T-54[77]. Armia Wietnamu Północnego wytrwale utrzymywała pozycję przez całą noc, wspierana przez śmigłowce szturmowe i samoloty. Thiệu, nieświadomy ataków z poprzedniej nocy i będący w tym czasie w siedzibie I Korpusu, doradził Lãmowi, aby odłożył natarcie na Tchepone i przesunął punkt ciężkości operacji na południowy zachód[78]. Pomimo 32 taktycznych nalotów od rana, po południu 20. 39. batalion rangersów został zredukowany z 500 do 323 ludzi, rozpoznanie lotnicze wskazało, że ich pozycja była otoczona przez 400–500 żołnierzy Wietnamskiej Armii Ludowej, a jego dowódca nakazał odwrót w kierunku Ranger South, oddalonego o 6 km[79]. Fujii i kilku rangersów zostało ewakuowanych śmigłowcem, ale maszyna została trafiony ogniem północnych Wietnamczyków i automatycznie obróciła się w kierunku Ranger South. Załoga została uratowana, lecz Fujii ponownie utknął na ziemi[80]. Do zmroku do Ranger South dotarło tylko 199 ocalałych, z czego zaledwie 109 było zdolnych do walki, a 178 zginęło lub zaginęło w akcji. Według szacunków amerykańskich w bitwie tej zginęło 639 żołnierzy północnowietnamskich[81][82].
Uwaga Wietnamu Północnego skupiła się następnie na Ranger South, który został trafiony ogniem artylerii kal. 130 mm w nocy 21 lutego. 22 lutego intensywny ostrzał z powietrza i artylerii wokół bazy pozwolił 13 śmigłowcom ewakuacji medycznej na ewakuację 122 rannych rangersów i Fujiiego, który później został odznaczony Srebrną Gwiazdą, a następnie Krzyżem za Wybitną Służbę i Medalem Honoru[83][84]. Siły pozostałe w Ranger South, składające się z 400 żołnierzy z 21 Pułku Rangersów i 109 żołnierzy z 39 Pułku Rangersów, utrzymywały placówkę przez kolejne dwa dni, zanim Lãm nakazał im przedrzeć się 5 km na południowy wschód do Bazy Wsparcia Ogniowego nr 30[85].
Kolejną ofiarą bitwy, choć pośrednią, był południowowietnamski generał Đỗ Cao Trí, dowódca III Korpusu i bohater kampanii kambodżańskiej. Na rozkaz Thiệu, by przejąć dowództwo po Lãmie, Trí zginął 23 lutego w katastrofie helikoptera w drodze na nowe stanowisko.
23 lutego Baza Wsparcia Ogniowego Hotel 2 (16°28′19″N 106°35′06″E/16,472000 106,585000), na południe od Drogi nr 9, również znalazła się pod intensywnym ostrzałem artyleryjsko-piechotnym. Tego samego dnia 2. batalion 3 Pułku Piechoty starł się z siłami północnowietnamskimi w pobliżu A-Ro. 3. batalion został sprowadzony w celu wzmocnienia, ale północni Wietnamczycy nie wycofali się. 24 lutego dowódca 1 Dywizji Piechoty, gen. Phạm Văn Phú, zażądał ataku bombowców B-52; oba bataliony wycofały się na godzinę przed atakiem, a następnie zaatakowały natychmiast po nim, znajdując 159 zabitych żołnierzy północnowietnamskich i liczne zapasy broni[86].
Baza Wsparcia Ogniowego nr 31 była kolejną pozycją Armii Republiki Wietnamu, która padła ofiarą ataku. Dowódca Dywizji Powietrznodesantowej Đống sprzeciwiał się rozmieszczaniu swoich elitarnych spadochroniarzy na statycznych pozycjach obronnych i uważał, że ich niezwykła agresywność zostanie przez to stłumiona[87]. Zacięty ostrzał przeciwlotniczy północnych Wietnamczyków uniemożliwił wzmocnienie i uzupełnienie zapasów bazy ogniowej. Đống nakazał następnie oddziałom 17. szwadronu pancernego natarcie na północ od A Luoi w celu wzmocnienia bazy. Siły pancerne nigdy nie przybyły z powodu sprzecznych rozkazów Lãma i Đốnga, które zatrzymały natarcie wojsk pancernych kilka kilometrów na południe od Bazy Wsparcia Ogniowego nr 31[88]. W nocy 23 lutego saperzy Wietnamskiej Armii Ludowej dotarli na zachodni obwód bazy, w wyniku czego zginęło 15 osób[89].
24 lutego raporty wywiadowcze ujawniły, że Wietnamska Armia Ludowa ukończyła nowy odcinek szlaku Ho Chi Minha, który omijał teren operacji[90].
25 lutego północni Wietnamczycy zasypali Bazę Wsparcia Ogniowego nr 31 ogniem artyleryjskim, a następnie rozpoczęli konwencjonalny atak sił pancernych i piechotny. Dym, kurz i mgła uniemożliwiły obserwację obszaru przez samoloty kontrolerów, które leciały na wysokości ponad 1200 metrów, aby uniknąć ostrzału przeciwlotniczego. Taktyczne naloty zniszczyły kilka pojazdów pancernych atakujących południowy obwód, ale o godz. 15:20 20 czołgów wspieranych przez piechotę zaatakowało północny zachód i wschód bazy. W tym czasie w tym rejonie zestrzelono myśliwiec F-4 Phantom Sił Powietrznych USA. Dowództwo Lotnictwa Centralnego opuściło teren bitwy, aby kierować akcją ratunkową dla załogi zestrzelonego samolotu, kierując wsparcie lotnicze z bazy[89]. Żołnierze i czołgi Wietnamskiej Armii Ludowej zajęły pozycję, biorąc przy tym do niewoli dowódcę brygady Armii Republiki Wietnamu. Baza Wsparcia Ogniowego nr 31 zostało zabezpieczone przez północnych Wietnamczyków, co kosztowało ich ok. 250 zabitych i 11 zniszczonych czołgów PT-76 i T-54. W wyniku ataku na Dywizję Powietrznodesantową zginęło 155 żołnierzy, a ponad 100 zostało wziętych do niewoli[91]. Podczas spotkania w Đông Hà między Sutherlandem a Đốngiem, dowódca dywizji zaatakował Lãma i Amerykanów za niewystarczające wsparcie jego sił. W swoich oskarżeniach poparł go płk Arthur Pence, starszy doradca amerykański przy Dywizji Powietrznodesantowej. Sutherland, rozwścieczony otwartym poparciem Pence’a dla Đốnga, zwolnił go z pełnienia obowiązków[92]. Dwóch zestrzelonych amerykańskich członków załogi, David Hedditch i Thomas M. McLaughlin, zostało uratowanych śmigłowcem z rejonu Bazy Wsparcia Ogniowego nr 31 następnego dnia[93][94].
Między 25 lutego a 1 marca, w ramach wysiłków na rzecz odciążenia Bazy Wsparcia Ogniowego nr 31 od piechoty pancernej grupa zadaniowa składająca się z 17. szwadronu pancernego, 8. batalionu powietrznodesantowego i elementów 3. batalionu powietrznodesantowego stoczyła trzy duże bitwy 25 lutego, 27 lutego oraz w nocy 1 marca. Stracili 27 zabitych i jednego zaginionego, a także trzy czołgi M41 Walker Bulldog i 25 pojazdów pancernych. Armia Wietnamu Południowego podała, że Wietnamska Armia Ludowa straciła 1130 zabitych, dwóch schwytanych, ponad 300 sztuk broni zdobytej oraz 17 czołgów PT-76, sześć czołgów T-54 i dwie zniszczone ciężarówki[95][91][96].
27 lutego podjęto decyzję o zamknięciu Bazy Wsparcia Ogniowego Hotel 2 i wysłaniu 3 Pułku na północny zachód w celu zablokowania Drogi nr 914. Tej nocy dowództwo I Korpusu wydało rozkaz zniszczenia dział w bazie i skierowania broniącej się jednostki drogą lądową, aby dołączyć do 3 Pułku. 2. i 3. batalion otrzymały rozkaz przetransportowania rannych na północ, do punktu odbioru dla śmigłowców ewakuacji medycznej, z dala od dział przeciwlotniczych Wietnamskiej Armii Ludowej. Rankiem 28 lutego jednostki te przemieszczały się przez obszar trafiony przez bombowce B-52 i naliczyły 157 zabitych żołnierzy północnowietnamskich oraz liczne zniszczone uzbrojenie[97]. Rankiem 1 marca śmigłowce szturmowe AC-130 Sił Powietrznych USA zaatakowały osiem czołgów Wietnamskiej Armii Ludowej w pobliżu Drogi nr 9, około 8 km na zachód od A Luoi, niszcząc kilka z nich. W południe samoloty odrzutowe Sił Powietrznych USA zaatakowały dwa czołgi T-54 na południe od Drogi nr 9, między A Luoi a granicą, niszcząc jeden z nich[98].
Po upadku Bazy Wsparcia Ogniowego nr 31, Wietnamska Armia Ludowa skupiła swoją uwagę na Bazie Wsparcia Ogniowego nr 30. Chociaż strome wzgórze, na którym znajdowała się baza, uniemożliwiało atak pancerny, północnowietnamski ostrzał artyleryjski był bardzo skuteczny. 2 marca podczas próby uzupełnienia zapasów dla Bazy Wsparcia Ogniowego nr 30 śmigłowce zdołały wydostać tylko 10 rannych i 4 zabitych, ponieważ aż 94 sprawnych żołnierzy, w tym dowódca bazy, przedostało się na pokład poza kolejnością[99]. Wietnamska Armia Ludowa rozpoczęła atak o godz. 1:00 3 marca intensywnym ogniem artyleryjskim, po którym nastąpiły ataki piechoty pancernej. Uderzenia samolotów AC-130 i dwóch bombowców B-52 pomogły 2 Dywizji Powietrznodesantowej utrzymać pozycję, a gdy atak ustał o godz. 9:00, przeszukanie obszaru ujawniło 98 zabitych północnych Wietnamczyków, 26 karabinów Kałasznikowa, osiem wyrzutni B-40 i dwa karabiny maszynowe, podczas gdy straty południowowietnamskich sił powietrznodesantowych wyniosły jednego zabitego. Jednak wszystkie 12 dział w bazie zostało uszkodzonych ogniem artyleryjskim i tego popołudnia 2. batalion otrzymał rozkaz zniszczenia swoich dział i opuszczenia bazy[100].
W nocy 3 marca 17. szwadron pancerny i 8. batalion powietrznodesantowy starły się z siłami północnowietnamskimi wielkości batalionu 5 km na północ od A Luoi, zabijając 383 żołnierzy i biorąc dwóch do niewoli, a także zdobywając 71 sztuk broni indywidualnej i 28 sztuk broni zespołowej. Straty Armii Wietnamu Północnego wyniosły ponad 100 zabitych i rannych oraz dziesięć uszkodzonych pojazdów pancernych. Wczesnym rankiem 4 marca, po nieudanych dwóch próbach ewakuacji medycznej, nastąpił atak bombowców B-52, po którym ewakuowano 77 rannych żołnierzy spadochroniarzy. 5 marca do jednostki dołączyła kolumna pancerno-powietrznodesantowa, a pozostałych rannych ewakuowano[101][91].
Siły północnowietnamskie poniosły horrendalną liczbę ofiar w wyniku ataków samolotów i śmigłowców, ostrzału artyleryjskiego i ostrzału z broni ręcznej[102]. W każdym przypadku ataki były jednak przeprowadzane z bezwzględną konsekwencją i determinacją, co zarówno robiło wrażenie, jak i szokowało obserwatorów[103]. William D. Morrow Jr., doradca przy Dywizji Powietrznodesantowej Armii Wietnamu Północnego podczas inwazji, był zwięzły w swojej ocenie sił północnowietnamskich – „pokonaliby każdą armię, która podjęłaby próbę inwazji”[104]. Według oficjalnej historii Wietnamskiej Armii Ludowej, do marca Wietnamowi Północnemu udało się zgromadzić trzy dywizje piechoty (2., 304. i 308.), 64 Pułk 320 Dywizji i dwa samodzielne pułki piechoty (27. i 28.), osiem pułków artylerii, trzy pułki saperów, trzy bataliony czołgów, sześć batalionów przeciwlotniczych i osiem batalionów saperów – łącznie około 35 000 żołnierzy na polu bitwy[105].
Na drodze do Tchepone
Podczas gdy główna kolumna południowowietnamska utknęła w martwym punkcie w A Luoi przez trzy tygodnie, a jednostki rangersów i spadochroniarzy walczyły o życie, Thiệu i Lãm postanowili przeprowadzić ratujący twarz atak powietrzny na samo Tchepone. Chociaż amerykańscy przywódcy i korespondenci prasowi skupili się na mieście jako jednym z głównych celów operacji Lam Sơn 719, siatka logistyczna Wietnamskiej Armii Ludowej faktycznie omijała zrujnowane miasto na zachodzie. Gdyby jednak siły południowowietnamskie zdołały przynajmniej zająć Tchepone, Thiệu miałby polityczny pretekst do ogłoszenia „zwycięstwa” i wycofania swoich sił do Wietnamu Południowego[106].
Istnieją pewne historyczne spekulacje na temat pierwotnych zamiarów Thiệu wobec operacji Lam Sơn 719. Niektórzy uważali, że mógł on pierwotnie nakazać swoim dowódcom przerwanie operacji, gdy liczba ofiar osiągnęła 3000, i że zawsze chciał wycofać się w momencie „zwycięstwa”, prawdopodobnie zdobycia Tchepone, aby zdobyć kapitał polityczny przed nadchodzącymi jesiennymi wyborami powszechnymi i prezydenckimi[107][108]. Niezależnie od tego, podjęto decyzję o przeprowadzeniu ataku nie przy użyciu pancerno-powietrznodesantowej grupy zadaniowej, lecz elementami 1 Dywizji Piechoty. Oznaczało to konieczność przerzucenia elementów 1 Dywizji do Laosu, a zadanie zajęcia baz ogniowych na południe od Drogi nr 9 musiały przejąć siły Korpusu Piechoty Morskiej, co oznaczało stratę jeszcze cenniejszego czasu. 25 lutego amerykański XXIV Korpus wydał rozkaz 3 Brygadzie 101 Dywizji Powietrznodesantowej, aby zastąpiła 2 Pułk 1 Dywizji Piechoty Armii Wietnamu Północnego w strefie zdemilitaryzowanej, która została przeniesiona do Khe Sanh. Dodatkowo do Laosu przerzucono 4. i 7. szwadron pancerny 1. i 2 Dywizji Piechoty[109]. Wojska powietrznodesantowe utworzyły dwa szwadrony w Bazach Wsparcia Ogniowego Alpha i Bravo między A Luoi a granicą w celu zabezpieczenia Drogi nr 9. 2 marca 7. batalion 147 Brygady Piechoty Morskiej rozpoczął desant w Bazie Wsparcia Ogniowego Delta (16°33′00″N 106°32′20″E/16,550000 106,539000), a następnie zrobił to 2. i 4. batalion. Cała 258 Brygada Piechoty Morskiej wylądowała w Bazie Wsparcia Ogniowego Hotel. W wyniku działań piechoty morskiej między 2 a 5 marca zginęło 361 żołnierzy północnowietnamskich i zdobyto na nich 51 sztuk broni. Znaleziono również ciała kolejnych 153 żołnierzy Wietnamskiej Armii Ludowej zabitych w nalotach[110].
Zarówno Abrams, jak i Sutherland chcieli, aby wojska Wietnamu Południowego pozostały w Laosie, wzmocniły walczące jednostki i stoczyły tam dużą bitwę. Haig, osobisty doradca wojskowy Nixona, odwiedził Sutherlanda w terenie i odnotował zgodę Waszyngtonu w tej kwestii, ponieważ amerykańskie wsparcie ogniowe mogło nie być dostępne w którejś z późniejszych bitew, ale Wietnamczycy byli niezdecydowani[111].
Atak rozpoczął się 3 marca, kiedy 1. batalion 1 Dywizji Piechoty został przetransportowany helikopterem do Bazy Wsparcia Ogniowego Lolo (16°36′54″N 106°20′17″E/16,615000 106,338000) na południe od Drogi nr 9. Jedenaście helikopterów zostało zestrzelonych, a kolejne 44 uszkodzone podczas transportu jednego batalionu do Bazy Wsparcia Ogniowego Lolo[112]. Atak został przerwany i przez sześć godzin obszar był bombardowany z powietrza, przez artylerię i śmigłowce szturmowe, zanim wznowiono lądowanie[113]. 4 marca dowództwo 1 Pułku, 2. batalion i bateria dział haubic 105 mm wylądowały w Bazie Wsparcia Ogniowego Lolo. Tymczasem po 10 godzinach przygotowawczych nalotów, 4. batalion utworzył strefę lądowania Liz (16°38′10″N 106°17′02″E/16,636000 106,284000), 6 km na zachód-północny zachód od Lolo. W ataku wzięło udział 65 śmigłowców, 18 z nich zostało trafionych, a dwa zniszczone[114]. Rano 5 marca 2 Pułk miał wylądować, aby utworzyć Bazę Wsparcia Ogniowego Sophia (16°38′53″N 106°15′29″E/16,648000 106,258000) 4,5 km na południowy zachód od Tchepone, ale lądowanie zostało opóźnione z powodu złej pogody. O godz. 13:30 wylądowały pierwsze helikoptery, a o zmroku Baza Wsparcia Ogniowego Sophia miała na pozycjach osiem haubic kal. 105 mm, podczas lądowania stracono trzy helikoptery[115]. 4. i 5. batalion 2 Pułku patrolował obszar wokół Sofii, znajdując ciała 124 żołnierzy północnowietnamskich zabitych w nalotach oraz 43 karabiny Kałasznikowa, dziewięć karabinów maszynowych kal. 12,7 mm, cztery karabiny maszynowe RPD i dziewięć wyrzutni B-40[116]. Rano 5 marca 4. batalion piechoty morskiej zabił 130 żołnierzy wroga i zdobył 25 sztuk broni, w tym dwa moździerze kal. 82 mm, tracąc przy tym sześciu zabitych. 4. batalion operujący w pobliżu strefy lądowania Liz zabił 41 żołnierzy północnowietnamskich i zdobył 15 sztuk broni, w tym dwa moździerze[117].
6 marca 276 śmigłowców UH-1, chronionych przez śmigłowce szturmowe AH-1 Cobra i samoloty myśliwskie, przetransportowało 2. i 3. batalion 2 Pułku z Khe Sanh do Tchepone – był to największy atak śmigłowcowy w czasie wojny w Wietnamie[118]. Tylko jeden śmigłowiec został zestrzelony ogniem przeciwlotniczym podczas szturmu bojowego na strefę lądowania Hope (16°41′24″N 106°15′25″E/16,690000 106,257000), 4 km na północny wschód od Tchepone. Do godz. 13:43 zarówno 2., jak i 3. batalion oraz taktyczne stanowisko dowodzenia 2 Pułku wylądowały w strefie lądowania Hope. Przeszukując teren, żołnierze pułku znaleźli ciała 102 żołnierzy północnowietnamskich zabitych przez bombowce B-52 oraz zdobyli pięć karabinów maszynowych kal. 12,7 mm i jedno działo przeciwlotnicze. Posuwając się dalej na południe w kierunku Tchepone, 3. batalion znalazł 1000 ton ryżu, 31 zabitych żołnierzy wroga i liczne uzbrojenie. 2. batalion znalazł obszar, który został trafiony przez bombowce B-52, gdzie zginęło prawie 100 żołnierzy północnowietnamskich i zniszczono liczne uzbrojenie[119]. Po południu 6 marca rakiety kal. 122 mm uderzyły w Bazę Bojową Khe Sanh, zabijając dwóch żołnierzy amerykańskich[117].
Rankiem 7 marca Wietnamska Armia Ludowa rozpoczęła bombardowanie Bazy Wsparcia Ogniowego Lolo, zabijając trzech żołnierzy południowowietnamskich. W tym samym czasie Baza Wsparcia Ogniowego A Luoi również znalazła się pod silnym ostrzałem. Również tego dnia elitarna kompania rozpoznawcza Hac Bao z 1 Dywizji Piechoty Armii Wietnamu Północnego wylądowała 5 km na południowy zachód od A Luoi, aby uratować załogę amerykańskiego samolotu zestrzelonego dwa dni wcześniej. Hac Bao uratowali załogę, zabili 60 żołnierzy północnowietnamskich i zdobyli 30 karabinów automatycznych, zniszczyli stanowisko dział przeciwlotniczych i znaleźli ciała kolejnych 40 żołnierzy wroga zabitych w nalotach. 2. batalion 2 Pułku, podczas oceny zniszczeń spowodowanych bombardowaniem B-52 na wschód od Tchepone, znalazł zniszczony skład broni zawierający 150 wyrzutni rakiet, 43 granatniki, 17 ciężkich karabinów maszynowych, osiem moździerzy kal. 82 mm i 57 karabinów Kałasznikowa. W pobliżu znaleźli dwa zniszczone czołgi i magazyn amunicji, który następnie został zniszczony przez atak B-52. Na południowy wschód od Tchepone 4. batalion odnalazł ciała 112 żołnierzy północnowietnamskich zabitych w nalotach i zdobył 32 moździerze, pięć karabinów maszynowych kal. 12,7 mm, sześć granatników i 18 karabinów Kałasznikowa. 2. batalionu wkroczył do Tchepone i zaatakował oddział Wietnamskiej Armii Ludowej. 2. batalion zastał kolejnych 52 zabitych żołnierzy północnowietnamskich, trzy ciężkie karabiny maszynowe i 44 karabiny. O godz. 9:00 9 marca 2 Pułk powrócił do Bazy Wsparcia Ogniowego Sophia, kończąc działania w Tchepone[120]. Armia Wietnamu Północnego nigdy nie zbadała obszaru na zachód od Tchepone i wzdłuż rzeki Banghiang, który podejrzewano o największe skupisko zaopatrzenia i materiałów[121].
Odwrót
Cel operacji w Laosie pozornie został osiągnięty. Thiệu i Lãm nakazali wycofanie sił Armii Wietnamu Północnego, które miało rozpocząć się 9 marca i potrwać do końca miesiąca, niszcząc Bazę nr 604 i wszelkie zapasy znalezione na ich drodze. Abrams błagał Thiệu o wzmocnienie wojsk w Laosie i zciągłego zakłócania porządku na tym obszarze aż do początku pory deszczowej. W momencie złożenia tej prośby Wietnam Południowy dysponował już tylko jedną brygadą piechoty morskiej w całej swojej rezerwie narodowej. Thiệu odpowiedział Abramsowi, prosząc o rozmieszczenie sił amerykańskich w Laosie, wiedząc, że taka opcja jest niemożliwa[122]. Bitwa przechylała się na korzyść Hanoi, ogień przeciwlotniczy był nadal niszczycielski, a Wietnamska Armia Ludowa bez problemu uzupełniała zapasy i wzmacniała swoje wojska na polu bitwy. Plan wycofania zakładał, że 2 Pułk Piechoty zamknie Bazę Wsparcia Ogniowego Sophia i zostanie przetransportowany drogą lotniczą, aby utworzyć nową Bazę Wsparcia Ogniowego Brick w pobliżu Drogi nr 92, 9 km na południe od A Luoi. 2 Pułk Piechoty miał następnie patrolować południowy zachód w poszukiwaniu północnowietnamskiej Bazy Binh Tram 33 i blokować Drogę nr 914. 1. i 2 Pułk miały prowadzić te operacje przez 7–10 dni. Wycofanie miało przebiegać w następującej kolejności: najpierw jednostki 1 Dywizji Piechoty i Dywizji Powietrznodesantowe; później miało się zamknąć Bazę Wsparcia Ogniowego Lolo, a następnie Bazę Wsparcia Ogniowego Brick; następnie 3 Pułk Piechoty w rejonie strefy lądowania Brown (16°36′07″N 106°24′22″E/16,602000 106,406000) i Bazy Wsparcia Ogniowego Delta I (16°35′20″N 106°27′04″E/16,589000 106,451000) miały się wycofać po zamknięciu Bazy Wsparcia Ogniowego A Luoi. Po wycofaniu wojsk powietrznodesantowych, 147. i 258 Brygada Piechoty Morskiej miały się wycofać z Baz Wsparcia Ogniowego Delta i Hotel. Wycofanie miało się zakończyć do 31 marca. Po odpoczynku i regeneracji jednostki miały prowadzić działania we wschodniej części obszaru Bazy nr 611, w Dolinie A Shau i na „występie laotańskim”(16°34′37″N 106°39′00″E/16,577000 106,650000)[123].
Gdy tylko stało się jasne, że siły Armii Wietnamu Północnego rozpoczęły wycofywanie się, Wietnamska Armia Ludowa zintensyfikowała wysiłki, aby je zniszczyć, zanim te dotrą do Wietnamu Południowego. Wzmocniono ogień przeciwlotniczy, aby wstrzymać lub spowolnić dostawy śmigłowcowe lub ewakuację, zaatakowano niedostatecznie obsadzone bazy ogniowe, a siły lądowe Armii Wietnamu Północnego zastawiły szereg zasadzek wzdłuż Drogi nr 9.
9 marca 1 Pułk Piechoty rozpoczął marsz w kierunku Ta Luong (16°37′59″N 106°11′06″E/16,633000 106,185000), a wysunięte oddziały dostrzegły w pobliżu czołgi Wietnamskiej Armii Ludowej. Dalej na północ zespoły obserwacyjne 1 Pułku Piechoty Morskiej zauważyły północnowietnamską grupę pancerną i skierowały na nią ogień artyleryjski, unieszkodliwiając pięć czołgów. Na południowym wschodzie piechota morska była intensywnie ostrzeliwana, ale podczas przeszukiwania terenu 10 km na południowy wschód od swoich baz natknęła się na bazę Wietnamskiej Armii Ludowej, która została zbombardowana przez bombowce B-52, zawierającą 5000 ciężkich rakiet i duże ilości zniszczonej broni i amunicji[124].
Rankiem 10 marca 1. batalion piechoty morskiej dwukrotnie starł się z północnymi Wietnamczykami, zabijając 72 nieprzyjaciół i zdobywając 20 sztuk broni, działo bezodrzutowe i cztery granatniki, tracąc sześciu zabitych. 1 Pułk Piechoty przeszukał Ta Luong i Drogę nr 914, a w dwóch obszarach, 10 km na południe i południowy zachód od Bazy Wsparcia Ogniowego Sophia, odnalazł ciała 72 zabitych żołnierzy północnowietnamskich oraz 12 ciężarówek, osiem pojazdów gąsienicowych, trzy działa 122 mm, dwa działa przeciwlotnicze 37 mm, cztery karabiny maszynowe 12,7 mm, dwie wyrzutnie rakiet 122 mm i 400 karabinów Kałasznikowa zniszczonych przez bombowce B-52. Pojmano również pięciu jeńców. Nacisk Wietnamskiej Armii Ludowej na Bazę Wsparcia Ogniowego Sophia nasilił się, a intensywny atak ogniowy uszkodził sześć z ośmiu dział 105 mm[125].
11 marca jednostka rozpoznawcza operująca 1 km na południowy wschód od Bazy Wsparcia Ogniowego Sophia starła się z patrolem północnowietnamskim, zabijając ośmiu żołnierzy. 2 Pułk rozpoczął wycofywanie się z Bazy Wsparcia Ogniowego Sophia, a 2. batalion dotarł do strefy lądowania Liz, a następnie został przetransportowany do strefy lądowania Brown. 5. batalion wylądował 1 km na północ od Bazy Wsparcia Ogniowego Sophia, gdzie dołączył do dowództwa 2 Pułku, podczas gdy 4. batalion kontynuował obserwację Bazy Wsparcia Ogniowego Sophia. 1 Pułk kontynuował poszukiwania w rejonie Ta Luong. 12 marca 2 Pułk zakończył wycofywanie się z Bazy Wsparcia Ogniowego Sophia, niszcząc osiem dział kal. 105 mm[126].
13 marca Wietnamska Armia Ludowa zwiększyła presję na jednostki Armii Wietnamu Północnego w rejonie Ta Luong, które zostały zmuszone do przesunięcia się na północ, a Baza Wsparcia Ogniowego Lolo zaczęła być atakowana z coraz większą siłą. 14 marca dwa myśliwce A-4 Skyhawk Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych przypadkowo zbombardowały pozycję 1 Dywizji, zabijając dziewięciu żołnierzy Armii Republiki Wietnamu[127]. Tego samego dnia szacunkowo 200 rakiet kal. 122 mm i 100 pocisków artyleryjskich kal. 152 mm trafiło Lolo, zabijając trzech południowowietnamskich. Broń przeciwlotnicza północnych Wietnamczyków została przeniesiona bliżej bazy i do 15 marca nie można jej było już uzupełniać. Rozpoczęto wycofywanie się, a dowództwo 1 Pułku i bataliony poza bazą przesunęły się na wschód, podczas gdy 4. batalion pełnił funkcję straży tylnej. 17 marca Wietnamska Armia Ludowa otoczyła 4. batalion w pobliżu rzeki Sepon i w całodniowej walce zginęli dowódca batalionu, jego zastępca i większość dowódców kompanii. Ocaleni uciekli w okolice Drogi nr 9. 18 marca 32 ocalałych z 4. batalionu zostało uratowanych przez amerykańskie śmigłowce[128].
Podczas gdy 1 Pułk wycofywał się z Bazy Wsparcia Ogniowego Lolo, 2 Pułk kontynuował przeczesywanie terenu na południowy wschód od Bazy Wsparcia Ogniowego Sophia, lokalizując liczne zniszczone obiekty logistyczne. Ataki północnych Wietnamczyków na piechotę morską trwały nadal, 400 pocisków artyleryjskich zabiło ośmiu marines w Bazie Wsparcia Ogniowego Delta, podczas gdy inne jednostki piechoty morskiej kontynuowały poszukiwania w rejonie 5 km na południe od Bazy Wsparcia Ogniowego Delta. Po południu 16 marca kwatera główna i 4. batalion 3 Pułku Piechoty zostały przeniesione z Bazy Wsparcia Ogniowego Delta 1 i wróciły do Khe Sanh, podczas gdy 1. batalion pozostał, aby zabezpieczyć bazę[129].
17 marca Wietnamska Armia Ludowa zintensyfikowała ataki artyleryjskie na większość baz Armii Wietnamu Północnego wspierających operację. W bazie wsparcia ogniowego Delta 7. batalion piechoty morskiej zabił 16 żołnierzy północnowietnamskich. 5. batalion 2 Pułku Piechoty starł się z siłami północnowietnamskimi w pobliżu strefy lądowania Brown, zabijając prawie 100 żołnierzy i zdobywając dużą ilość broni i amunicji. Kwatera główna 2 Pułku Piechoty została przetransportowana drogą lotniczą z powrotem do Bazy Wsparcia Ogniowego Delta 1, podczas gdy 2. batalion wycofał się drogą lądową[130].
Do 18 marca Wietnamska Armia Ludowa była już dobrze świadoma wycofywania się wojsk południowowietnamskich i rozpoczęła koncentrację sił w pobliżu Baz Wsparcia Ogniowego A Luoi i Delta. W Delcie północni Wietnamczycy przemieścili działa przeciwlotnicze w pobliże bazy i ostrzeliwali ją ogniem artyleryjskim, dlatego 2. i 4. batalion piechoty morskiej patrolujące na południe zostały wycofane, aby zabezpieczyć obszar wokół bazy i przygotować się do odwrotu. W południe 1., 2. i 3. batalion 1 Pułku Piechoty, wycofujące się z rejonu Lolo, zostały przetransportowane z obszaru położonego 2 km na południowy zachód od Bazy Wsparcia Ogniowego A Luoi i przetransportowane drogą lotniczą z powrotem do Khe Sanh. 5. batalion 2 Pułku Piechoty został przetransportowany z bazy strefy lądowania Brown. Tej nocy 2., 3. i 4. batalion 2 Pułku Piechoty w pobliżu strefy lądowania Brown zostały zaatakowane przez północnych Wietnamczyków ogniem artyleryjskim, po którym nastąpiły ataki naziemne. Tej nocy Lãm zwołał naradę dowódców dywizji w Khe Sanh, na której wszyscy zalecili przyspieszenie odwrotu, aby uniknąć odcięcia jednostek. Po naradzie Lãm nakazał przyspieszenie odwrotu i rozpoczęcie planowania wycofania 2 Pułku Piechoty ze strefy lądowania Brown i Bazy Wsparcia Ogniowego Delta 1[131].
W ciągu nocy większość batalionów powietrznodesantowych nawiązała kontakt z północnymi Wietnamczykami, przy czym 1. batalion zabił 80 żołnierzy Wietnamskiej Armii Ludowej i pojmał pięciu, samemu ponosząc 18 ofiar, podczas gdy 2. batalion stracił 18 zabitych. Marines w Bazie Wsparcia Ogniowego Delta wytrzymali dalsze ataki, ale zabili 42 żołnierzy północnowietnamskich. Rankiem 19 marca Armia Republiki Wietnamu opuściła Bazę Wsparcia Ogniowego A Luoi, a kolumna pancerno-powietrznodesantowa przemieszczała się na wschód, do pozycji w pobliżu Bazy Wsparcia Ogniowego Alpha (16°37′16″N 106°29′42″E/16,621000 106,495000). Na północ od Bazy Wsparcia Ogniowego A Luoi 8. i 9. batalion powietrznodesantowy starły się z jednostkami 308. i 320 Dywizji Wietnamskiej Armii Ludowej. O godz. 7:30 kontroler lotniczy zauważył cztery czołgi Wietnamskiej Armii Ludowej 2 km na północ od A Luoi. Konwój 18 pojazdów Armii Republiki Wietnamu wpadł w zasadzkę 4 km na wschód od A Luoi, a pojazdy na czele zostały zniszczone ogniem bezpośrednim, blokując Drogę nr 9. Wśród pojazdów, które utknęły, znajdowały się cztery czołgi M41 i trzy transportery opancerzone M113, każdy holujący działo kal. 105 mm, dlatego wezwano na nie naloty, aby zapobiec ich przejęciu przez północnych Wietnamczyków. W rejonie piechoty morskiej 2. i 4. batalion zostały przechwycone podczas wycofywania się w kierunku Bazy Wsparcia Ogniowego Delta, a ogień artyleryjski zniszczył pięć z dziesięciu haubic w bazie. Baza Wsparcia Ogniowego Delta 1 została trafiona licznymi rakietami i pociskami artyleryjskimi, które uszkodziły cztery działa kal. 105 mm i spowodowały eksplozję 1400 pocisków kal. 106 mm. 2., 3. i 4. batalion, 2 Pułk operujący w pobliżu strefy lądowania Brown, brały udział w walkach przez cały dzień i noc, wspierane przez śmigłowce szturmowe AC-130. O północy trzy bataliony zgłosiły umocnienie swoich pozycji, przy czym 3. batalion zgłosił 47 ofiar, zabijając 87 żołnierzy północnowietnamskich i zdobywając 49 karabinów Kałasznikowa; 2. batalion zabił 85 żołnierzy wroga i zdobył 47 karabinów Kałasznikowa; zaś 4. batalion zgłosił zabicie 195 żołnierzy północnowietnamskich i zdobycie 59 karabinów Kałasznikowa. Amerykańskie wsparcie powietrzne w ciągu dnia obejmowało 686 lotów bojowych śmigłowców szturmowych, 246 nalotów taktycznych i 14 nalotów bombowców B-52[132][133].
O godz. 3:00 21 marca 2 Dywizja Wietnamskiej Armii Ludowej zaatakowała 2. i 4. batalion 2 Pułku Piechoty, tracąc 245 zabitych i 52 bombowce B-40/1, 12 moździerzy, osiem miotaczy ognia, dziewięć karabinów maszynowych kal. 12,7 mm oraz 65 zdobytych karabinów Kałasznikowa. Straty po stronie południowowietnamskiej wyniosły 37 zabitych i 15 zaginionych. Oba bataliony zostały ewakuowane śmigłowcami jeszcze tego samego dnia. Dowództwo 1 Brygady Powietrznodesantowej, 5. batalionu powietrznodesantowego i jednostki artylerii z Bazy Wsparcia Ogniowego Alfa zostały ewakuowane na południe, Bazy Wsparcia Ogniowego Alfa i Delta 1 zostały zamknięte, a wszystkie siły Armii Republiki Wietnamu wycofane do Bazy Wsparcia Ogniowego Bravo (16°37′12″N 106°32′13″E/16,620000 106,537000). Na południu 29. i 803 Pułk Wietnamskiej Armii Ludowej zaatakowały Bazę Wsparcia Ogniowego Delta o świcie, rozpoczynając intensywnym ostrzałem artyleryjskim. Wietnamczycy odpowiedzieli ogniem z dział kalibru 175 mm, a USAF przeprowadziło 13 taktycznych nalotów i jeden atak bombowca B-52, który według doniesień zniszczył cały batalion Wietnamskiej Armii Ludowej. Marines w Delcie utrzymali bazę, tracąc 85 zabitych i 238 rannych, podczas gdy straty północnowietnamskie wyniosły ponad 600 zabitych, pięciu schwytanych i ok. 260 utraconych sztuk broni zdobytej. Misja zaopatrzeniowa umożliwiła wsparcie bazy i ewakuację rannych, ale jeden amerykański śmigłowiec UH-1H został zestrzelony. Północni Wietnamczycy kontynuowali ataki na Bazę Wsparcia Ogniowego Bravo, a 11. szwadron kawalerii pancernej i 8. batalion powietrznodesantowy straciły 100 żołnierzy i uszkodziły cztery czołgi M41 i 13 transporterów opancerzonych. Atak saperów na Bazę Bojową Vandegrift zniszczył 10 000 galonów paliwa lotniczego. Amerykańskie wsparcie powietrzne w ciągu dnia obejmowało 788 lotów bojowych śmigłowców szturmowych, 157 taktycznych nalotów, w których zniszczono 37 północnowietnamskich pojazdów i jeden nalot artyleryjski oraz 11 nalotów bombowców B-52[134].
W nocy 21 marca 1 Brygada Pancerna oraz 1. i 8. batalion powietrznodesantowy opuściły swoje pozycje na południe od Bazy Wsparcia Ogniowego Bravo i rozpoczęły marsz na wschód. Po otrzymaniu od jeńca informacji o dwóch pułkach Wietnamskiej Armii Ludowej czekających w zasadzce, dowódca brygady, płk Nguyễn Trọng Luật, powiadomił Đốnga o sytuacji. Dowódca sił powietrznodesantowych wylądował i oczyścił drogę, ale nie zawracał sobie głowy powiadomieniem o tym Luậta[135]. Aby uniknąć zniszczeń na Drodze nr 9, Luật nakazał kolumnie opuszczenie drogi 8 km od granicy z Wietnamem Południowym i ruszył w dżunglę, szukając niestrzeżonej drogi powrotnej. Szlak kończył się ślepo na stromych brzegach rzeki Sepon, a siły południowowietnamskie zostały uwięzione. Dwa buldożery zostały ostatecznie przetransportowane helikopterem na teren pod kontrolą południowych Wietnamczyków, aby utworzyć bród. Dowódca kontroli lotniczej zauważył około 20 pojazdów opancerzonych Wietnamskiej Armii Ludowej zbliżających się do miejsca przeprawy i wezwał naloty. Czołg wiodący został zniszczony, ale jeden samolot F-100 Sił Powietrznych USA został zestrzelony. Następnie dwa kolejne czołgi zostały zniszczone przez naloty, a po tym do rozbicia północnowietnamskiej kolumny pancernej został użyty ogień artyleryjski[136]. Kolumna pancerno-powietrznodesantowa wróciła do Wietnamu Południowego 23 marca[137].
22 marca 147 Brygada Piechoty Morskiej w Bazie Wsparcia Ogniowego Delta wciąż toczyła zacięte walki, mając coraz mniej sił. Oddziały północnowietnamskie przedarły się przez obwód bazy i późnym popołudniem rozpoczęły atak, wspierane przez dziesięć czołgów z miotaczami ognia. Marines zniszczyli dwa czołgi rakietami M72 LAW, trzeci został zniszczony przez miny, a czwarty przez nalot. Marines następnie opuścili bazę Delta i wycofali się w kierunku pozycji 258 Brygady Piechoty Morskiej w strefie wsparcia ogniowego. Jednak północni Wietnamczycy przechwycili 147 Brygadę Piechoty Morskiej i wywiązała się zacięta bitwa. 147 Brygada Piechoty Morskiej pomyślnie wycofała się z walki i rankiem 23 marca dotarła do strefy wsparcia ogniowego. Ewakuowano 230 rannych marines, a do zmroku cała 147 Brygada Piechoty Morskiej została ewakuowana amerykańskimi śmigłowcami do Khe Sanh. W akcji zaginęło 37 marines, a straty po stronie północnowietnamskiej oszacowano na wysokie[138].
W południe 23 marca ostatnie jednostki południowowietnamskie przekroczyły granicę i dotarły do wysuniętych pozycji jednostek amerykańskich w Wietnamie Południowym. Z powodu zagrożenia ze strony wojsk pancernych Wietnamskiej Armii Ludowej, amerykański 1. batalion 77 Pułku Pancernego został przeniesiony na granicę, aby walczyć z czołgami północnowietnamskimi, jeśli te przekroczą granicę. W ciągu dnia amerykańskie wsparcie powietrzne obejmowało 756 lotów bojowych śmigłowców szturmowych, 238 taktycznych nalotów powietrznych i 11 ataków bombowców B-52[139]. Rankiem 24 marca amerykańska kawaleria powietrzna zaobserwowała północnowietnamskie pojazdy opancerzone w pięciu różnych lokalizacjach w pobliżu Drogi nr 9 po stronie laotańskiej. Śmigłowce szturmowe i taktyczne naloty powietrzne zniszczyły dziesięć czołgów. W strefie wsparcia ogniowego Wietnamska Armia Ludowa rozpoczęła sondowanie obwodu, a Khang nakazał wycofanie się, zamiast powtarzać walki w Bazie Wsparcia Ogniowego Delta. Tego popołudnia amerykańskie helikoptery ewakuowały 258 Brygadę Piechoty Morskiej i całą jej artylerię, które zostały przerzucone do Lang Vei w celu utworzenia bazy ogniowej obejmującej obszar przygraniczny[139].
W nocy 23 marca atak saperów Wietnamskiej Armii Ludowej na Khe Sanh spowodował śmierć trzech Amerykanów, zniszczenie kilku samolotów i dwóch składów amunicji. Straty północnowietnamskie wyniosły 14 zabitych i jednego schwytanego[140]. Do 25 marca, 45 dni po rozpoczęciu operacji, resztki ocalałych sił południowowietnamskich opuściły Laos. Wysunięta baza w Khe Sanh również została poddana nasilonemu ostrzałowi artyleryjskiemu i do 6 kwietnia została opuszczona, a operacja Lam Sơn 719 dobiegła końca[141].
Następstwa
Operacja miała na celu zakłócenie działania północnowietnamskiej Bazy nr 604 w pobliżu Tchepone oraz Bazy nr 611 w pobliżu Mung Nong, jednak dotarła jedynie do północnej granicy Bazy nr 611, zanim nie została przedwcześnie przerwana[142]. Aby ratować twarz, południowi Wietnamczycy zaplanowali serię nalotów na Bazę nr 611. Rankiem 31 marca przeprowadzono naloty bombowców B-52 i taktyczne naloty na obszar „występu laotańskiego”, a o godz. 11:30 w tym rejonie wylądowała kompania rozpoznawcza Hac Bao, wspierana przez 2. szwadron 17 Pułku Kawalerii Powietrznej. Hac Bao zastał 85 zabitych żołnierzy północnowietnamskich i 18 sztuk zniszczonej broni. Tej nocy słychać było pojazdy poruszające się na południe, a kontroler lotniczy wezwał naloty, niszcząc pięć pojazdów. Rankiem 1 kwietnia Hac Bao odnaleźli zniszczony skład paliwa i kompleks tuneli, w których stacjonowały pojazdy opancerzone. Hac Bao zostali ewakuowani po południu 2 kwietnia[143]. 6 kwietnia Hac Bao przeprowadzili kolejny rajd na „występ laotański”, znajdując 15 zabitych żołnierzy północnowietnamskich i zniszczony kompleks tuneli. Podczas operacji naloty amerykańskiego lotnictwa zniszczyły trzy stanowiska dział przeciwlotniczych[144].
W transmitowanym w telewizji przemówieniu 7 kwietnia Nixon stwierdził: „Dziś wieczorem mogę oznajmić, że wietnamizacja odniosła sukces” i ogłosił wycofanie dalszych 100 000 żołnierzy z Wietnamu Południowego pomiędzy majem a listopadem 1971 roku[37][145]. W Đông Hà w Wietnamie Południowym Thiệu zwrócił się do ocalałych z rajdu i stwierdził, że operacja w Laosie była „największym zwycięstwem w historii”[146][147]. Chociaż operacja Lam Sơn 719 opóźniła północnowietnamskie operacje logistyczne w południowo-wschodnim Laosie[148], ruch ciężarówek na szlaku wzrósł natychmiast po jej zakończeniu. Liczba zaobserwowanych ciężarówek w rejonie Drogi nr 9 osiągnęła 2500 miesięcznie po zakończeniu ofensywy, zwykle widywanych tylko w okresach szczytowych[104]. Zakres twierdzeń amerykańskiego dowództwa o sukcesie był bardziej ograniczony: MACV twierdziło, że podczas operacji zniszczono 108 czołgów północnowietnamskich (74 w wyniku taktycznych nalotów)[149], 670 dział przeciwlotniczych i 600 ciężarówek[12]. Zrozumiano również w pełni, że operacja ujawniła poważne braki w „planowaniu, organizacji, przywództwie, motywacji i doświadczeniu operacyjnym” Armii Republiki Wietnamu[150]. Ogólnie rzecz biorąc, większość wojska nadal uważała, że inwazja zaszkodziła Wietnamowi Północnemu, że żołnierze południowowietnamscy walczyli dobrze i że niepowodzenie Thiệu we wzmocnieniu ataku kolejną dywizją przesądziło o wszystkim[151]. Thiệu został ponownie wybrany na prezydenta 2 października 1971 roku.
Jeden z ekspertów sztabu Kissingera, kmdr Jonathan Howe, przeprowadził szczegółową analizę wszystkich wiadomości, rozmów telefonicznych i memorandów na ten temat, które krążyły między Białym Domem a różnymi agencjami odpowiedzialnymi za operację. Stwierdził, że zapewnienia, które Nixon otrzymał ze wszystkich stron, nawet od Abramsa, rzadko odpowiadały temu, co faktycznie działo się na polu bitwy. Zamiast tego, z perspektywy Białego Domu, Wietnam Południowy nie przedstawił swoim amerykańskim doradcom odpowiedniego obrazu sytuacji. Tymczasem Abrams „ociągał się z raportowaniem, podejmowaniem inicjatywy i początkowo nie rozumiał wagi informowania Waszyngtonu o rozwoju sytuacji”. W rezultacie rzecznicy administracji wielokrotnie zajmowali stanowiska sprzeczne z późniejszymi wydarzeniami w terenie. Kissinger podzielił się swoimi wątpliwościami z prezydentem. Według szefa sztabu Nixona, H.R. Haldemana, obaj uznali, że Abrams wprowadził ich w błąd w swej pierwotnej ocenie potencjalnych celów operacji i że powinni byli zastosować się do rady Westmorelanda i odciąć Szlak Ho Chi Minha na południe, zamiast kierować się w stronę Tchepone. Miasto było „widocznym celem”, ale próba jego zdobycia okazała się „w zasadzie katastrofą”. Nixon i Kissinger doszli do wniosku, jak zauważył Haldeman, „że powinni wycofać Abramsa, ale prezydent stwierdził, że i tak jest to koniec operacji wojskowych, więc co za różnica”[152]. Niezadowolony z działań Abramsa podczas operacji, Nixon ostatecznie podjął decyzję o jego zastąpieniu w maju 1972 roku podczas ofensywy wielkanocnej[153].
Dla Wietnamu Północnego „Droga nr 9 – Kampania w Południowym Laosie” została uznana za pełen sukces. Wietnamska Armia Ludowa twierdziła, że wyeliminowała 20 000 wrogów, zniszczyła 1100 pojazdów (w tym 528 czołgów i transporterów opancerzonych) i ponad 100 dział, zestrzeliła 505 helikopterów i wzięła do niewoli ponad 1000 jeńców, zdobyła 3000 sztuk broni, sześć czołgów i transporterów opancerzonych oraz duże ilości radioodbiorników, amunicji i innego rodzaju sprzętu[154]. Ekspansja militarna Szlaku Ho Chi Minha na zachód, rozpoczęta w 1970 roku kosztem sił laotańskich, szybko przyspieszyła. Wojska laotańskie wkrótce wycofały się w kierunku Mekongu, a arteria logistyczna o szerokości 97 km została rozszerzona do 140 km. Innym rezultatem operacji była stanowcza decyzja wietnamskiego Biura Politycznego w Hanoi o rozpoczęciu na początku 1972 roku dużej konwencjonalnej inwazji na Wietnam Południowy, co utorowało drogę ofensywie wielkanocnej[155].
Planiści amerykańscy wierzyli, że wszelkie siły północnowietnamskie, które sprzeciwią się operacji, zostaną zmiażdżone przez amerykańską potęgę powietrzną, zarówno w formie taktycznych nalotów, jak i lotnictwa, co zapewniłoby wojskom południowowietnamskim lepsze możliwości manewru na polu bitwy. Siła ognia, jak się okazało, była decydująca, ale „działała na korzyść wroga […] Siły powietrzne odegrały ważną, choć nie decydującą rolę, zapobiegając przekształceniu się klęski w katastrofę, która mogłaby być tak dotkliwa, że zachęciłaby armię północnowietnamską do kontynuowania marszu w głąb prowincji Quang Tri[156].
Liczba zniszczonych lub uszkodzonych śmigłowców podczas operacji zszokowała wielbicieli lotnictwa armii amerykańskiej i skłoniła do ponownej oceny podstawowej doktryny aeromobilności. Na przykład sama 101 Dywizja Powietrznodesantowa straciła 84 samoloty, a kolejne 430 zostało uszkodzonych. Podczas operacji amerykańskie śmigłowce wykonały ponad 160 000 lotów bojowych, 19 lotników armii amerykańskiej zginęło, 59 zostało rannych, a 11 zaginęło[157]. Południowowietnamskie śmigłowce wykonały dodatkowe 5500 misji. Taktyczne samoloty Sił Powietrznych USA wykonały ponad 8000 lotów bojowych w trakcie operacji i zrzuciły 20 000 ton bomb oraz napalmu[158]. Bombowce B-52 wykonały kolejne 1358 lotów bojowych i zrzuciły 32 000 ton amunicji. Siedem amerykańskich samolotów zostało zestrzelonych nad południowym Laosem: sześć należących do USAF (dwóch zabitych/dwóch zaginionych) i jeden należący do US Navy (jeden lotnik zginął)[159].
W sumie amerykańskie siły zbrojne straciły 108 zniszczonych śmigłowców (10 OH-6A, 6 OH-58, 53 UH-1H, 26 AH-1G, 3 CH-47 i 2 CH-53), a kolejne 618 uszkodzonych (25 OH-6A, 15 OH-58, 316 UH-1H, 158 AH-1G, 26 CH-47, 13 CH-53 i 2 CH-54)[9]. 20 procent uszkodzonych śmigłowców miało tak poważne uszkodzenia, że nie oczekiwano, iż kiedykolwiek ponownie wzbiją się w powietrze[8]. Liczba ta nie uwzględnia utraconych śmigłowców południowowietnamskich.
Relacje medialne
MACV utworzyło obóz prasowy w Quảng Trị, a południowi Wietnamcyzcy również utworzyli w pobliżu centrum prasowe. MACV nie miał jednak zamiaru ujawniać korespondentom z Sajgonu prawdziwej historii bitwy ani zezwalać reporterom na przekroczenie granicy z Laosem. MACV odmówiło także korespondentom wstępu na pokład amerykańskich śmigłowców wojskowych operujących nad Laosem. Po śmierci korespondentów podróżujących śmigłowcem 10 lutego, lotnictwo południowowietnamskiej marynarki wojennej przetransportowało dwie grupy korespondentów do Laosu 13 i 16 lutego, podczas gdy dziesięciu podróżowało lądem Drogą nr 9[160]. Ze względu na ograniczone informacje dostępne na temat operacji prasa opracowała własne tropy, publikując historie, które czasami były mało wiarygodne. W czasie gdy administracja Nixona starała się przedstawić operację jako ściśle ograniczoną próbę kupienia czasu na wietnamizację, wielu reporterów doszło do wręcz przeciwnego przekonania, że prezydent zamierzał eskalować wojnę[161]. Funkcjonariusze ds. kontaktów z opinią publiczną MACV zwrócili się do Wietnamu Południowego o przekazanie szczegółów operacji w Laosie, aby wzmocnić wrażenie, że Stany Zjednoczone chciały przekazać, że była to operacja sił Wietnamu Południowego przeprowadzona w celu obrony ich własnego terytorium[162].
Analitycy Departamentu Stanu zauważyli 9 lutego, że większość mediów w całym kraju zdawała się akceptować zasadność działań USA w Laosie, mimo że wielu krytykowało politykę informacyjną, która nadal zaciemniała sprawę, a wielu kwestionowało długoterminowe konsekwencje tego posunięcia[163].
Podczas walk o Ranger North, jeszcze 21 lutego południowowietnamscy informatorzy wojskowi stwierdzili, że zginęło 23 rangersów za cenę zabicia do 639 północnych Wietnamczyków. Reporterzy dowiedzieli się jednak kilku szczegółów, przeprowadzając wywiady z ocalałymi, powracającymi pilotami śmigłowców i amerykańskimi oficerami stacjonującymi na granicy, którzy utrzymywali bliski kontakt radiowy z jednostkami w terenie. Połączyli te informacje z informacjami uzyskanymi z oficjalnych źródeł południowowietnamskich, doszli do wniosku, że Wietnam Południowy poniósł porażkę i przekazali tę informację dalej[164]. 22 lutego artykuł w „The New York Times” zatytułowany Sajgońscy rangersi wypędzeni z placówki w Laosie przedstawiał walkę w Ranger North jako paniczną ucieczkę dla południowych Wietnamczyków, w której sprawni rangersi przedostawali się na pokład śmigłowców ewakuacji medycznej[165].
20 lutego, aby poprawić relacje z mediami, MACV zezwoliło korespondentom na wejście na pokład amerykańskich samolotów wspierających operację, a 25 lutego udostępnił dedykowany śmigłowiec do transportu korespondentów do Laosu[166]. Jednak pomimo tych wysiłków, do 24 lutego relacje medialne stawały się coraz bardziej pesymistyczne, a doniesienia o ataku na Bazę Wsparcia Ogniowego nr 31 i jej późniejszej stracie podsycały wątpliwości co do zdolności Wietnamu Południowego do przeprowadzenia takiej operacji i jej celów[167]. Reporterzy stacjonujący w Khe Sanh regularnie zgłaszali rosnące straty wśród amerykańskich śmigłowców oraz powracające śmigłowce wypełnione poległymi i rannymi południowymi Wietnamczykami[167]. Do 18 marca wszystkie trzy amerykańskie stacje telewizyjne donosiły o wycofywaniu się sił Wietnamu Południowego z Laosu, a piloci śmigłowców potwierdzili poważne szkody poniesione przez wiele jednostek[168]. Artykuł z okładki magazynu „Newsweek” z 15 marca 1971 roku nosił tytuł Wojna śmigłowcowa i opisywał operacje śmigłowców USA nad Laosem[169].
21 marca, podczas specjalnego briefingu dla korespondentów z Sajgonu Abrams podkreślał korzyści osiągnięte przez Wietnam Południowy i zaprzeczał, jakoby doszło do jakiejkolwiek katastrofy. Koncentrując się nadal na dużych ilościach zniszczonego zaopatrzenia, na stosunku zabitych żołnierzy jeden do dziesięciu i na stracie 13 z 33 batalionów manewrowych przez Wietnamską Armią Ludową, przyznał w odpowiedzi na ostre pytania, że północni Wietnamczycy rozgromili 2. batalion powietrznodesantowy w Bazie Wsparcia Ogniowego nr 30, którego dowódca zdezerterował. Jednakże członkowie bardziej walecznych jednostek, jak powiedział, wyjdą z Laosu z większą pewnością siebie niż kiedykolwiek wcześniej[170]. W odpowiedzi na te twierdzenia 23 marca NBC News poinformowało o ewakuacji pułku Armii Wietnamu Południowego na Drodze nr 9, gdzie żołnierze kurczowo trzymali się płoz śmigłowców, zamiast czekać na kolejne śmigłowce, które mogły nie nadlecieć[170]. Ponadto pojawiły się twierdzenia, że „amerykańskie załogi posmarowały płozy smarem, aby Wietnamczycy z Południa przestali trzymać się w liczbie wystarczającej do przeciążenia śmigłowców”[171]. Tego samego wieczoru Nixon udzielił wywiadu dla ABC News i ostrzegł, że jest za wcześnie, aby oceniać, czy inwazja zakończyła się sukcesem, czy porażką, ale mimo to podkreślił, że nalot poczynił znaczne postępy w zapewnieniu kontynuacji wycofywania wojsk amerykańskich i zmniejszeniu zagrożenia dla sił amerykańskich, które pozostały w Azji Południowo-Wschodniej. Podkreślił, że wrażenie paniki, jakie wywołują telewizyjne materiały informacyjne, jest nieprawdziwe. „Co pokazały te zdjęcia?” – zapytał. „Pokazali tylko tych żołnierzy z czterech batalionów Armii Wietnamu Południowego […] którzy mieli kłopoty. Nie pokazali ludzi z pozostałych 18 batalionów. Nie dlatego, że było to celowe. Po prostu dlatego, że to właśnie oni trafiają do wiadomości”[172].
Poglądy mediów na rezultaty operacji były mieszane. Niektórzy zaakceptowali twierdzenia administracji Nixona, że jest za wcześnie, by stwierdzić, jaki był jej skutek, inni doszli do wniosku, że to klęska Wietnamu Południowego pokazała, że Wietnam Północny jest nadal zdeterminowany, by kontynuować walkę[173].
Przypisy
- ↑ „Cưa cây nghi binh” tạo đường cơ động cho xe tăng. qdnd.vn. [dostęp 2026-08-15]. (wiet.).
- 1 2 3 4 Nguyen 1979 ↓, s. 131.
- 1 2 Nolan 1986 ↓, s. 358.
- ↑ Chapter 11: American Military History, Volume II. army.mil. [dostęp 2026-08-15]. (ang.).
- ↑ Mai Việt Hàc 2008 ↓, s. 93.
- ↑ Nalty 2005 ↓, s. 271.
- ↑ Peel 2014 ↓, s. 166.
- 1 2 James H. Willbanks: Lam Son 719 South Vietnam Invades Laos, 1971. HistoryNet, 2017-04-13. [dostęp 2026-08-15]. (ang.).
- 1 2 Lam Son 719. comanchero.org. [dostęp 2026-08-15]. (ang.).
- ↑ Hinh 2015 ↓.
- ↑ Viện Sử học 2002 ↓.
- 1 2 3 4 Hastings 2018 ↓, s. 581.
- 1 2 Nguyen 1979 ↓, s. 132.
- ↑ Van Staaveren 1993 ↓.
- ↑ Plaster 2004 ↓.
- ↑ Fulgham i Maitland 1984 ↓, s. 65.
- ↑ Isaacs i Hardy 1987 ↓, s. 89.
- ↑ Stanton 1985 ↓, s. 333.
- 1 2 Palmer 1978 ↓, s. 303.
- ↑ Nolan 1986 ↓, s. 14.
- ↑ Nolan 1986 ↓, s. 15.
- ↑ Prados 1998 ↓, s. 216.
- ↑ Prados 1998 ↓, s. 317.
- ↑ Sorley 1999 ↓, s. 230.
- ↑ Sorley 1999 ↓, s. 230–231.
- 1 2 3 Fulgham i Maitland 1984 ↓, s. 66.
- ↑ Haig 1992 ↓, s. 273.
- ↑ Nalty 2005 ↓, s. 247.
- ↑ Nolan 1986 ↓, s. 30.
- ↑ Collins 1998 ↓, s. 372.
- ↑ Miller 2000 ↓, s. 146.
- ↑ Palmer 1978 ↓, s. 304.
- ↑ Karnow 1983 ↓, s. 629.
- ↑ Prados 1998 ↓, s. 322–324.
- ↑ Nalty 2005 ↓, s. 252.
- ↑ Fulgham i Maitland 1984 ↓, s. 57–58.
- 1 2 3 Karnow 1983 ↓, s. 630.
- ↑ Nolan 1986 ↓, s. 104–105.
- ↑ Fulgham i Maitland 1984 ↓, s. 70.
- 1 2 3 Fulgham i Maitland 1984 ↓, s. 72.
- ↑ Nolan 1986 ↓, s. 31.
- ↑ Stanton 1985 ↓, s. 334.
- ↑ CHECO 1971 ↓, s. 35.
- ↑ Prados 1998 ↓, s. 330–331.
- ↑ Palmer 1978 ↓, s. 306.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 60,68.
- ↑ Kelley 2002 ↓, s. 439.
- 1 2 Nolan 1986 ↓, s. 82.
- ↑ CHECO 1971 ↓, s. 28.
- ↑ CHECO 1971 ↓, s. 31.
- ↑ CHECO 1971 ↓, s. 48.
- ↑ CHECO 1971 ↓, s. 29.
- ↑ Sorley 1999 ↓, s. 235–236.
- ↑ Prados 1998 ↓, s. 321.
- ↑ Sorley 1999 ↓, s. 241.
- ↑ CHECO 1971 ↓, s. 120.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 67.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 8–12.
- ↑ Nalty 1997 ↓, s. 256.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 69.
- 1 2 Nguyen 1979 ↓, s. 75.
- 1 2 Nguyen 1979 ↓, s. 70–72.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 73.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 71.
- 1 2 Nguyen 1979 ↓, s. 70.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 81–82.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 69–71.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 71–72.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 38.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 43.
- ↑ Indochina: Tough Times on the Trail. Time, 1971-03-08. [dostęp 2026-08-15]. (ang.).
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 76.
- ↑ Prados 1998 ↓, s. 338.
- ↑ Fulgham i Maitland 1984 ↓, s. 76.
- ↑ Nalty 1997 ↓, s. 262.
- ↑ Sander 2014 ↓, s. 131–132.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 63.
- ↑ Fulgham i Maitland 1984 ↓, s. 78.
- ↑ Indochina: The Soft-Sell Invasion. Time, 1971-02-22. [dostęp 2026-08-15]. (ang.).
- ↑ Sander 2014 ↓, s. 133.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 79.
- ↑ Prados 1998 ↓, s. 339.
- ↑ Sander 2014 ↓, s. 134.
- ↑ President Biden to Award Medal of Honor. The White House, 2022-06-27. [dostęp 2026-08-15]. (ang.).
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 79–80.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 80–81.
- ↑ Fulgham i Maitland 1984 ↓, s. 82.
- ↑ Nolan 1986 ↓, s. 144–145.
- 1 2 Nguyen 1979 ↓, s. 84.
- ↑ Hammond 1996 ↓, s. 455–456.
- 1 2 3 Fulgham i Maitland 1984 ↓, s. 85.
- ↑ Nolan 1986 ↓, s. 145–150.
- ↑ Galdorisi i Philips 2008 ↓, s. 385–386.
- ↑ George Esper: Defeat Second One In Laos Since The Invasion. Marshfield News-Herald, 1971-02-26. [dostęp 2026-08-15]. (ang.).
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 85.
- ↑ Prados 1998 ↓, s. 341.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 88–89.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 91–92.
- ↑ Hammond 1996 ↓, s. 459.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 92.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 92–93.
- ↑ The Army Aviation Story Part XII: The Late 1960s, 1976 [dostęp 2026-08-15] [zarchiwizowane z adresu 2011-07-22] (ang.).
- ↑ Gloria Emerson. Spirit of Saigon’s Army Shaken in Laos. „The New York Times”, 1971-03-28. (ang.).
- 1 2 Prados 1998 ↓, s. 361.
- ↑ Military History Institute of Vietnam 2002 ↓, s. 372.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 100–103.
- ↑ Kissinger 1979 ↓, s. 1004.
- ↑ Davidson 1987 ↓, s. 646.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 91.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 93.
- ↑ Clarke 1998 ↓, s. 475.
- ↑ Stanton 1985 ↓, s. 336.
- ↑ CHECO 1971 ↓, s. 93–97.
- ↑ CHECO 1971 ↓, s. 97–99.
- ↑ CHECO 1971 ↓, s. 99–100.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 93–95.
- 1 2 Nguyen 1979 ↓, s. 96.
- ↑ Sorley 1999 ↓, s. 253.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 97.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 98–99.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 100.
- ↑ Sorley 1999 ↓, s. 255.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 103–104.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 104.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 104–105.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 106.
- ↑ CHECO 1971 ↓, s. 121.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 107–108.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 108–109.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 109.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 110–111.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 111–114.
- ↑ Stanton 1985 ↓, s. 336–337.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 115.
- ↑ Nolan 1986 ↓, s. 313.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 118.
- ↑ Prados 1998 ↓, s. 355.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 119–120.
- 1 2 Nguyen 1979 ↓, s. 120.
- ↑ Fulgham i Maitland 1984 ↓, s. 96.
- ↑ Narrative of Events of Company B, 2nd Battalion, 506th Infantry, 101st Airborne Division (Airmobile) During LAM SON 719. 8th-4th-arty.com. [dostęp 2026-08-15]. (ang.).
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 121.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 122–124.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 124–125.
- ↑ Hammond 1996 ↓, s. 484.
- ↑ Tilford 1991 ↓, s. 203.
- ↑ Head 2016 ↓, s. 7–26.
- ↑ Vietnam War Campaigns. U.S. Army Center of Military History. [dostęp 2026-08-15]. (ang.).
- ↑ CHECO 1971 ↓, s. 113.
- ↑ Stanton 1985 ↓, s. 337.
- ↑ Hammond 1996 ↓, s. 488.
- ↑ Hammond 1996 ↓, s. 489–490.
- ↑ Hammond 1996 ↓, s. 568.
- ↑ Military History Institute of Vietnam 2002 ↓, s. 277.
- ↑ Davidson 1987 ↓, s. 699.
- ↑ Tilford 1991 ↓, s. 200–201.
- ↑ Nalty 2005 ↓, s. 273.
- ↑ Nalty 2005 ↓, s. 272.
- ↑ Nguyen 1979 ↓, s. 136.
- ↑ Hammond 1996 ↓, s. 430–432.
- ↑ Hammond 1996 ↓, s. 434.
- ↑ Hammond 1996 ↓, s. 433–434.
- ↑ Hammond 1996 ↓, s. 436.
- ↑ Hammond 1996 ↓, s. 444.
- ↑ Hammond 1996 ↓, s. 445–446.
- ↑ Hammond 1996 ↓, s. 447–448.
- 1 2 Hammond 1996 ↓, s. 456.
- ↑ Hammond 1996 ↓, s. 473.
- ↑ Kevin Buckley. Just Say It Was the Comancheros. „Newsweek”, 1971-03-15. (ang.).
- 1 2 Hammond 1996 ↓, s. 477.
- ↑ Davidson 1987 ↓, s. 119.
- ↑ Hammond 1996 ↓, s. 481.
- ↑ Hammond 1996 ↓, s. 487–488.
Bibliografia
- Jeffrey Clarke: The U.S. Army in Vietnam Advice and Support: The Final Years, 1965–1973. U.S. Army Center of Military History, 1998. ISBN 978-1518612619. (ang.).
- John Collins: Military Geography for Professionals and the Public. National Defense University Press, 1998. ISBN 978-1-330-96583-2. (ang.).
- Phillip Davidson: Vietnam at War: The History: 1946–1975. Presidio Press, 1987. ISBN 978-0-19-506792-7. (ang.).
- David Fulgham, Terrence Maitland: The Vietnam Experience South Vietnam on Trial: Mid-1970-1972. Boston Publishing Company, 1984. ISBN 978-0-939526-10-9. (ang.).
- George Galdorisi, Tom Philips: Leave no man behind: the saga of combat search and rescue. Zenith Press, 2008. ISBN 978-0-7603-2392-2. (ang.).
- Alexander Haig: Inner Circles: How America Changed the World: A Memoir. Warner Books, 1992. ISBN 978-0-446-51571-9. (ang.).
- William Hammond: United States Army in Vietnam Public Affairs: The Military and the Media, 1968–1973. United States Army Center of Military History, 1996. ISBN 0-16-048696-3. (ang.).
- Max Hastings: Vietnam: An Epic Tragedy, 1945–1975. Harper, 2018. ISBN 978-0-06-240566-1. (ang.).
- William P. Head. They Called Defeat „Victory”: Lam Son 719 and the Case for Airpower. „Air Power History”. 63 (2), s. 7–26, 2016. ISSN 1044-016X. JSTOR: 26276741. (ang.).
- Nguyen Duy Hinh: Lam Son 719. Pickle Partners Publishing, 2015. ISBN 978-1-78625-136-7. (ang.).
- Arnold Isaacs, Gordon Hardy: The Vietnam Experience Pawns of War: Cambodia and Laos. Boston Publishing Company, 1987. ISBN 978-0-939526-24-6. (ang.).
- Stanley Karnow: Vietnam: A History. Viking, 1983. ISBN 978-0-14-026547-7. (ang.).
- Michael Kelley: Where we were in Vietnam. Hellgate Press, 2002. ISBN 978-1555716257. (ang.).
- Henry Kissinger: The White House Years. Little Brown, 1979. ISBN 978-1-4516-3643-7. (ang.).
- John Miller: The Co-Vans: US Marine Advisors in Vietnam. Naval Institute Press, 2000. ISBN 978-1-55750-549-1. (ang.).
- Bernard Nalty: Air War Over South Vietnam, 1968–1975. Air Force History and Museums Programb, 1997. ISBN 978-0-16-050914-8. (ang.).
- Bernard Nalty: The War Against Trucks: Aerial Interdiction in Southern Laos 1968–1972. Air Force History and Museums Program, 2005. ISBN 978-1-4775-5007-6. (ang.).
- Duy Hinh Nguyen: Indochina Monographs: Operation Lam Sơn 719. United States Army Center of Military History, 1979. ISBN 978-1984054463. (ang.).
- Keith Nolan: Into Laos. Presidio Press, 1986. ISBN 978-0-440-20044-4. (ang.).
- Dave Palmer: Summons of the Trumpet: A History of the Vietnam War from a Military Man’s Viewpoint. Presidio Press, 1978. ISBN 978-0-345-31583-0. (ang.).
- John (Jack) Peel: Walk Tall: With the 2nd Battalion 1st ARVN Regiment. Xlibris Corporation, 2014. ISBN 978-1493136056. (ang.).
- John Plaster: Secret Commandos: Behind Enemy Lines with the Elite Warriors of SOG. Simon & Schuster, 2004. ISBN 978-1-5011-8345-4. (ang.).
- John Prados: The Blood Road: The Ho Chi Minh Trail and the Vietnam War. John Wiley and Sons, 1998. ISBN 978-0-471-25465-2. (ang.).
- Robert Sander: Invasion of Laos, 1971: Lam Son 719. University of Oklahoma Press, 2014. ISBN 978-0-8061-4589-1. (ang.).
- Shelby Stanton: The Rise and Fall of an American Army: U.S. Ground Forces in Vietnam, 1963–1973. Dell, 1985. ISBN 978-0-89141-827-6. (ang.).
- Lewis Sorley: A Better War: The Unexamined Victories and Final Tragedy of America’s Last Years in Vietnam. Harvest Books, 1999. ISBN 978-0-15-601309-3. (ang.).
- Earl Tilford: Setup: What the Air Force Did in Vietnam and Why. Air University Press, 1991. (ang.).
- Jacob Van Staaveren: Interdiction in Southern Laos. Center of Air Force History, 1993. ISBN 978-1-4102-2060-8. (ang.).
- James H. Willbanks: A Raid Too Far: Operation Lam Son 719 and Vietnamization in Laos Texas. Texas A&M University Press, 2014. ISBN 978-1-62349-017-1. (ang.).
- CHECO: Lam Son 719 30 January – 24 March 1971 The South Vietnamese incursion into Laos. Headquarters Pacific Air Force Project CHECO, 1971. (ang.).
- Mai Việt Hà: Steel and Blood: South Vietnamese Armor and the War for Southeast Asia. Naval Institute Press, 2008. (ang.).
- Military History Institute of Vietnam: Victory in Vietnam: A History of the People’s Army of Vietnam, 1954–1975. Merle Pribbenow (tłum.). University of Kansas Press, 2002. ISBN 0-7006-1175-4. (ang.).
- Viện Sử học: Lịch sử Việt Nam 1965–1975. Hà Nội: NXB Khoa học xã hội, 2002. (wiet.).