Paul Karrer

Paul Karrer

Paul Karrer
Data i miejsce urodzenia	21 kwietnia 1889 Moskwa
Data i miejsce śmierci	18 czerwca 1971 Zurych
profesor nauk chemii
Specjalność: chemia organiczna
Nagrody
Nagroda Nobla w dziedzinie chemii

Paul Karrer (ur. 21 kwietnia 1889 w Moskwie, Rosja, zm. 18 czerwca 1971 w Zurychu, Szwajcaria) – szwajcarski chemik organik, laureat Nagrody Nobla z dziedziny chemii w roku 1937 za badania karotenoidów, flawonoidów oraz witamin A i B₂.

Paul Karrer urodził się w Moskwie, gdzie przebywali jego rodzice dentysta Paul Karrer i Julie z domu Lerch. W 1892 roku wrócili oni do Szwajcarii. Paul Kerrer chodził do szkół w Möriken-Wildegg i Lenzburgu^[1]. W 1908 roku zdał maturę w gimnazjum w Aarau i rozpoczął studia chemiczne na Uniwersytecie Zuryskim. W 1911 roku uzyskał doktorat za pracę dotyczącą związków kompleksowych kobaltu i został asystentem swojego promotora Alfreda Wernera^[2]

W latach 1912-1918 przebywał we Frankfurcie nad Menem, gdzie pracował w Georg-Speyer-Haus pod kierownictwem Paula Ehrlicha. Pracował tam nad kompleksami salwarsanu, a potem nad alkaloidami i węglowodanami^[1].

W 1918 roku wrócił do Szwajcarii, w 1919 zastąpił Alfreda Wernera na stanowisku profesora chemii i dyrektora Instytutu Chemii Uniwersytetu Zuryskiego. Stanowisko to piastował do 1959 roku. W latach 1950-1951 pełnił funkcję rektora Uniwersytetu Zuryskiego^[1].

Jego wczesne prace badawcze dotyczyły właściwości związków kompleksowych metali, potem skupił się na barwnikach roślinnych, zwłaszcza żółtych karotenoidach^[2]. Jego prace w tej dziedzinie pozwoliły stwierdzić, że β-karoten jest prowitaminą A (1928), określić jego wzór strukturalny i przeprowadzić syntezę (1930). Pozwoliło to również na wyjaśnienie struktury witaminy A^[2].

Prowadził również badania nad innymi witaminami. Potwierdził skład witaminy C zaproponowany przez Alberta Szent-Györgyi'ego, wykazał, że laktoflawina jest częścią kompleksu pierwotnie opisanego jako witamina B2 i zbadał witaminę E^[3].

W 1937 roku otrzymał, wspólnie z Normanem Haworthem, Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii za badania karotenoidów, flawonoidów oraz witamin A i B₂^[2].

Jego podręcznik chemii organicznej Lehrbuch der organische Chemie wydany w 1929 roku doczekał się kilkunastu wydań i tłumaczeń^[1] (w tym tłumaczenia na język polski Wiktora Lampe 1951-1955).

Był członkiem honorowym PTCh (1939).

W 1914 roku ożenił się z Heleną Froelich. Mieli dwóch synów^[2].