Podleszany

Podleszany

wieś
Państwo	Polska
Województwo	podkarpackie
Powiat	mielecki
Gmina	Mielec
Liczba ludności (2024)	1909[1]
Strefa numeracyjna	17
Kod pocztowy	39-300[2]
Tablice rejestracyjne	RMI
SIMC	0655735[3]
Położenie na mapie gminy wiejskiej Mielec Podleszany
Położenie na mapie Polski Podleszany
Położenie na mapie województwa podkarpackiego Podleszany
Położenie na mapie powiatu mieleckiego Podleszany
50°16′11″N 21°25′00″E/50,269722 21,416667[4]

Podleszany – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie mieleckim, w gminie Mielec^[3]. Ma status sołectwa^[5]. Leży na lewym brzegu Wisłoki.

Obecnie wieś położona jest w województwie podkarpackim, w powiecie mieleckim, w gminie Mielec. Miejscowość należy do największych w gminie – jej powierzchnia wynosi 1 386 ha^[6].

Historycznie w I RP należała do Korony Polskiej, prowincji małopolskiej i województwa sandomierskiego^[7][8]. W wyniku rozbiorów włączona do Królestwa Galicji i Lodomerii. W II RP wchodziła w skład województwa krakowskiego. W czasie okupacji niemieckiej w Generalnym Gubernatorstwie, po zakończeniu II wojny światowej (po krótkotrwałej przynależności do województwa krakowskiego) włączana do województwa rzeszowskiego^[9].

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Podleszany^[10]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego^[8].

Mieszkańcy Podleszan wybierają radnych do sejmiku województwa z okręgu wyborczego nr 2^[11], posłów na Sejm RP z okręgu wyborczego nr 23, senatorów z okręgu nr 55^[12], zaś europosłów z okręgu nr 9^[13].

Miejscowi wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Jana Chrzciciela w Książnicach^[14].

Wieś położona jest na lewym brzegu Wisłoki. Miejscowy potok rozdziela ją od Woli Mieleckiej. Obszar wsi jest w większości płaski i równinny, poprzecinany rzekami i potokami. Na terenie wsi znajduje się kilka niewielkich pagórków i wzniesień. Położona ona jest w Kotlinie Sandomierskiej, na terenie Niziny Nadwiślańskiej. Dawniej jej tereny porastała Puszcza Sandomierska^[15].

Miejscowe lasy znajdują się pod kontrolą nadleśnictwa Tuszyma^[16].

Na terenie Podleszan rozpoczyna się specjalny obszar ochrony siedlisk Dolna Wisłoka z dopływami (PLH180053) skoncentrowany wokół rzeki Wisłoki^[17].

Podleszany należą do najstarszych miejscowości ziemi mieleckiej. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1277 roku, kiedy to wieś należała do klasztoru cystersów z Koprzywnicy. W XV wieku wieś została kupiona przez opata koprzywnickiego od Pawła z Podleszczan za 200 grzywien szerokich groszy w Opatowie^[19]. Na przełomie XV i XVI wieku została nabyta przez Tarnowskich herbu Leliwa i weszła w skład klucza rzochowskiego. W 1570 roku spustoszona przez Tatarów. Następnie w posiadaniu Hieronima Mieleckiego, jego córki Anny, Stanisława Lubomirskiego, ponownie w rękach Tarnowskich, Michała Kopcińskiego, Michała Toczyskiego, jego syna Wacława i hrabiego Henryka Gustawa Brezy^[6]. Na terenie wsi istniał niegdyś folwark^[20].

Podczas rabacji galicyjskiej w lutym 1846 roku chłopi splądrowali miejscowy dwór i kilkakrotnie, ale bezskutecznie, atakowali stamtąd miasto Mielec^[20].

W 1864 roku właściciel dóbr Michał Toczyski został aresztowany za pomoc powstańcom styczniowym^[20]. W XIX wieku wieś przecinały drogi z Przecławia do Borowy i z Mielca do Zassowa, a na południowy wschód od zabudowań wsi ciągnął się obszerny bór nazywany lasem podleszańskim. Wówczas wieś była miejscem przewozu przez Wisłokę i była w niej zlokalizowana kasa pożyczkowa. Według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich (tom wydany w 1887 roku) wieś liczyła 76 domostw i 404 mieszkańców, z których 393 wyznawało katolicyzm, a 11 judaizm^[19].

W 1899 roku na terenie Podleszan z inicjatywy Wydziału Krajowego wykonano kanał osuszający (stało się to po wylewie Wisłoki z 1897 roku, który dotknął okoliczne miejscowości)^[20].

W czasie I wojny światowej tereny wsi były polem walk – w listopadzie 1914 roku zostały zajęte przez wojska rosyjskie, jednak dzięki zwycięstwu pod Gorlicami i jego skutkom w maju 1915 roku wieś została zajęta przez wojska niemieckie i austriackie^[20].

Według spisu powszechnego z 1921 roku wieś liczyła 147 budynków z przeznaczeniem mieszkalnym i 795 mieszkańców, z czego 761 wyznawało katolicyzm, zaś 34 judaizm; wszyscy zadeklarowali narodowość polską^[21].

W 1925 roku w miejscowości została uruchomiona cegielnia Szmai Eisiga^[20]. W okresie międzywojnia na terenie miejscowości prężnie działały koła Stronnictwa Ludowego i Związku Młodzieży Wiejskiej, które brały udział w organizowaniu strajku chłopskiego^[6].

W czasie II wojny światowej prowadziły tu działalność konspiracyjną Bataliony Chłopskie i Armia Krajowa^[6]. W tym okresie na terenie wsi mieszkał Jan Rydzowski – żołnierz Jędrusiów i Armii Krajowej, potem uczestnik partyzantki antykomunistycznej^[20].

Wieś została zelektryfikowana w latach 1957–1959^[6].

We wsi znajduje się zabytkowa drewniana kapliczka przydrożna z 1870 roku, wpisana do rejestru zabytków nieruchomych (nr A-378 z 12 października 2009 roku)^[22]. Spośród zabytków niewpisanych do rejestru na terenie wsi znajdują się dwie inne kapliczki (św. Wincentego i św. Jana Nepomucena), dwa krzyże i figura Matki Bożej Niepokalanie Poczętej^[6]. Ponadto na terenie Podleszan zlokalizowany jest ślad osadnictwa z prehistorii oraz punkt osadniczy wraz z śladem osadnictwa z epoki brązu^[23].

We wsi mieści się przedszkole^[24], szkoła podstawowa^[15] oraz filia biblioteczna^[25][26]. W miejscowości działał klub piłkarski LKS Podleszany, który w 2017 roku wycofał się z rozgrywek^[27]. W Podleszanach działa Koło Gospodyń Wiejskich „Gromada”^[28], a ponadto na terenie wsi znajduje się kort tenisowy, boisko i tereny rekreacyjne^[29].

Podleszany z ulicą Rzeczną w Mielcu i całą mielecką starówką łączy kładka udostępniona dla ruchu pieszego^[30][31][32].

Przez wieś przebiega droga powiatowa 1152R (Borowa – Przecław)^[33]. Na terenie wsi usytuowane są następujące przystanki Miejskiej Komunikacji Samochodowej w Mielcu (stan na czerwiec 2025 roku): Podleszany 01, Podleszany 02, Podleszany Kapliczka 03, Podleszany Kapliczka 04, Podleszany Szkoła 05, Podleszany Szkoła 06, Podleszany Sklep 07, Podleszany Sklep 08, Podleszany Granica 09, Podleszany Granica 10^[34].

Według rejestru REGON w 2023 roku w Podleszanach zarejestrowane było 179 podmiotów gospodarki narodowej. 174 z nich stanowiły mikroprzedsiębiorstwa niezatrudniające więcej niż dziewięć osób. Do przeważających rodzajów działalności tych podmiotów należały: handel hurtowy i detaliczny wraz z naprawą pojazdów samochodowych oraz motocykli, budownictwo, przetwórstwo przemysłowe, transport i gospodarka magazynowa oraz działalność profesjonalna, naukowa i techniczna^[26]. W 2019 roku na terenie wsi istniały 404 gospodarstwa rolne^[6].

Wieś charakteryzuje się korzystnymi warunkami do uprawy roli – na jej terenie występują gleby zaliczane do wysokich klas bonitacyjnych II-IVa, choć obecne są też gleby klas V i VI. 663 ha miejscowości stanowiły grunty rolne, zaś 510 ha lasy i grunty leśne^[29].

Znaczna część mieszkańców dojeżdża do pracy do pobliskiego Mielca^[6].

Na terenie wsi zlokalizowana jest remiza Ochotniczej Straży Pożarnej oraz zakład opieki zdrowotnej. Działa również koło Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków^[29].

• Stanisław Tarnowski – właściciel Podleszan, Rzochowa i Rzemienia,
• Maria Szewczyk-Szlachta – pełniła służbę na terenie Podleszan,
• prof. Władysław Miodunka – w Podleszanach spędził dzieciństwo, ukończył tutejszą szkołę podstawową, stąd wywodziła się jego rodzina; napisał pracę magisterską pt. „Składnia gwarowa wsi Podleszany w pow. mieleckim”^[35],
• Krzysztof Tomanek – urodził się w Podleszanach.

• Podleszany 2, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII: Perepiatycha – Pożajście, Warszawa 1887, s. 425 .