Powiat brodnicki

powiat brodnicki
	powiat
	; Bagienna Dolina Drwęcy pod Brodnicą
Herb	Flaga
Państwo	Polska
Województwo	kujawsko-pomorskie
Data powstania	1 stycznia 1999
TERC	0402
Siedziba	Brodnica
Starosta	Arkadiusz Orłowski
Powierzchnia (2025)	1039,98 km²
Populacja (2024); • liczba ludności	; 77 345
• gęstość	74 os./km²
Urbanizacja	42,6%
Nr kierunkowy	56
Kod pocztowy (2025)	87–3XX
Tablice rejestracyjne	CBR
	Adres urzędu:ul. Kamionka 18; 87–300 Brodnica
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejskich	1
Liczba gmin miejsko-wiejskich	2
Liczba gmin wiejskich	7
Liczba sołectw	136
Liczba miejscowości	215
	Położenie na mapie województwa;
	53°15′N 19°24′E/53,250000 19,400000
	Strona internetowa
	Biuletyn Informacji Publicznej

Powiat brodnicki – powiat w Polsce, położony we wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego. Jego siedzibą jest miasto Brodnica.

Podział administracyjny

Powiat brodnicki powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminami^[2].

Został stworzony z części znoszonego województwa toruńskiego^[3]^[4]. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie zwiększonym w stosunku do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku^[5]^[6]^[7]. Znalazły się w nim od 1999 roku gminy Osiek i Świedziebnia, wchodzące wówczas w skład powiatu rypińskiego^[4].

Z powiatem brodnickim graniczą jednostki^[8]:

powiat nowomiejski w województwie warmińsko-mazurskim od północy,
powiat działdowski w województwie warmińsko-mazurskim od wschodu,
powiat żuromiński w województwie mazowieckim od południowego wschodu,
powiat rypiński od południa,
powiat golubsko-dobrzyński od południowego zachodu,
powiat wąbrzeski od zachodu,
powiat grudziądzki od północnego zachodu.

W skład powiatu wchodzi 10 gmin: 1 miejska, 2 miejsko-wiejskie oraz 7 wiejskich. Na jego terenie położone są 3 miasta: Brodnica, Górzno oraz Jabłonowo Pomorskie^[9].


Gmina^[9]				Pow. (2025)^[10.1]	Ludność (2024)^[10.1]	Siedziba^[11]
TERYT	Typ	Nazwa		Pow. (2025)^[10.1]	Ludność (2024)^[10.1]	Siedziba^[11]
0402011	miejska		Brodnica	23,15	27 940	—
0402022	wiejska		Bobrowo	145,91	5987	Bobrowo
0402032	wiejska		Brodnica	126,76	9630	Brodnica
0402042	wiejska		Brzozie	93,90	3694	Brzozie
0402053	miejsko-wiejska		Górzno	119,71	3683	Górzno
0402062	wiejska		Bartniczka^[b]	83,34	4533	Bartniczka^[c]
0402073	miejsko-wiejska		Jabłonowo Pomorskie	134,79	8343	Jabłonowo Pomorskie
0402082	wiejska		Osiek	75,00	3770	Osiek
0402092	wiejska		Świedziebnia	103,68	4843	Świedziebnia
0402102	wiejska		Zbiczno	133,74	4922	Zbiczno

Geografia

W północnej części powiatu znajdują się pojezierza Chełmińskie i Brodnickie, zaś na południu Dobrzyńskie. Główną rzeką powiatu jest Drwęca z obszarem specjalnej ochrony ptaków Bagienna Dolina Drwęcy.

Widok na jezioro Bachotek na Pojezierzu Brodnickim

Pokrycie terenu

Powiat brodnicki według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 1039,98 km², co stanowiło 5,8% powierzchni województwa kujawsko-pomorskiego. Pod względem powierzchni zajął 8. lokatę spośród 19 powiatów w województwie oraz 116. miejsce wśród 314 powiatów Polski^[10.2]. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty rolne (70,3%) oraz leśne (22,0%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 4,0% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 3,1%^[13].

**Pokrycie terenu w powiecie brodnickim**
stan na 1 stycznia 2025^[13]

Demografia

Liczba mieszkańców w powiecie brodnickim w latach 1998–2024
Źródło: Bank Danych Lokalnych^[14]. Stan w dniu 31 grudnia.

Według stanu z 31 grudnia 2024 roku w powiecie brodnickim zamieszkiwało 77 345 mieszkańców: 38 989 kobiet (50,4% ludności) i 38 356 mężczyzn (49,6%), czyli 3,9% ludności województwa kujawsko-pomorskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 74 osób na km². Pod względem ludności powiat brodnicki zajął w 2024 roku 7. miejsce spośród 19 powiatów w województwie oraz 127. lokatę wśród 314 powiatów Polski^[10.2].

Wskaźnik urbanizacji wyniósł 42,6%; w miastach w tym dniu mieszkały 32 924 osoby, zaś na wsi 44 421 osób^[14].

**Sytuacja demograficzna w powiecie brodnickim**
stan na 31 grudnia 2024^[14]

**Piramida wieku mieszkańców powiatu brodnickiego**
stan na 31 grudnia 2024^[14]

Gospodarka

Główne sektory gospodarki na terenie powiatu to budownictwo, przemysł rolno-spożywczy, mleczarski, cukierniczy, mięsny, odzieżowy, meblarski, motoryzacyjny, obróbki papieru, materiałów opatrunkowych.

We wrześniu 2019 r. wskaźnik bezrobocia rejestrowanego w powiecie brodnickim wynosił 6,5%^[15].

Transport

Transport drogowy

Zabytki

Chata podcieniowa w Szczuce z XVII wieku.

Najważniejsze zabytki:

kościół św. Katarzyny w Brodnicy,
ruiny zamku krzyżackiego w Brodnicy,
Brama Chełmińska w Brodnicy,
Wieża Mazurska w Brodnicy,
Pałac Anny Wazówny w Brodnicy,
barokowy zespół poreformacki w Brodnicy,
Pałac Narzymskich w Jabłonowie Pomorskim (proj. F.A. Stüler),
chata podcieniowa w Szczuce z XVII wieku,
kościół św. Marcina z 1752 roku w Grążawach.

Starostowie brodniccy

Budynek Starostwa Powiatowego w Brodnicy

Na podstawie źródła^[16]:

Leonard Kowalski (od 1 stycznia 1999 do 20 listopada 2002)
Waldemar Gęsicki (od 20 listopada 2002 do 1 grudnia 2010)
Piotr Boiński (od 1 grudnia 2010 do 2 maja 2024)
Paweł Szramka (od 2 maja 2024 do 2 grudnia 2025)^[17]
Arkadiusz Orłowski (od 2 grudnia 2025)^[1]

Uwagi

↑ Oprócz kodu pocztowego 87–337.
↑ Do 31 grudnia 2004 r. pod nazwą Grążawy^[12].
↑ Do 31 grudnia 2004 r. z siedzibą w Grążawach^[12].

Przypisy

1 2 Starosta brodnicki Paweł Szramka został odwołany. Radni powiatowi wybrali nowy zarząd [online], pomorska.pl, 2 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-02] .
↑ Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603 (ISAP)).
↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw (Dz. U. z 1996 r. Nr 130, poz. 612 (ISAP)).
1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652 (ISAP)).
↑ Wykaz powierzchni jednostek podziału terytorialnego dla potrzeb statystycznych : stan w dniu 1 I 1974 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, 1974, s. 27, 32-33.
↑ Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1974 r. do 1 I 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, marzec 1975, s. 2-3 [dostęp 2025-09-09] (pol.).
↑ Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1975 r. do 31 V 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, sierpień 1975, s. 1-3 [dostęp 2025-09-09] (pol.).
↑ Państwowy Rejestr Granic (PRG) [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-09-09] (pol.).
1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1998 r. Nr 157, poz. 1031 (ISAP)).
Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2025 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 22 lipca 2025, tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu [dostęp 2025-09-09] (pol.).
1. 1 2 Tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.
2. 1 2 Tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.
↑ Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M.P. z 2017 r. poz. 853 (ISAP)).
1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie ustalenia granic, zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin i miast oraz nadania miejscowości statusu miasta (Dz. U. z 2004 r. Nr 169, poz. 1767 (ISAP)).
1 2 Powiatowe zbiorcze zestawienie danych dotyczących gruntów wg stanu na dzień 1 stycznia 2025 (woj. kujawsko-pomorskie, pow. brodnicki). [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-09-09] (pol.).
1 2 3 4 Bank Danych Lokalnych [online], Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2025-09-09] (pol.).
↑ GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu września 2019 r. [online], stat.gov.pl [dostęp 2019-11-26] (pol.).
↑ Rafał Rudka, Joanna Gryboś-Chechelska, Tomasz Smaś: Słownik biograficzny współczesnych starostów. T. II: Starostowie województwa kujawsko-pomorskiego. Warszawa: Związek Powiatów Polskich, 2022, s. 17. ISBN 978-83-62251-85-8. [dostęp 2024-04-02].
↑ Brodnica. Wielkie zmiany we władzach powiatu! Zaskoczeni?. czasbrodnicy.pl. [dostęp 2024-05-02].

[2] Oprócz kodu pocztowego 87–337.

[15] Do 31 grudnia 2004 r. pod nazwą Grążawy^[12].

[16] Do 31 grudnia 2004 r. z siedzibą w Grążawach^[12].

[StarostaBrodnicki-1] 1 2 Starosta brodnicki Paweł Szramka został odwołany. Radni powiatowi wybrali nowy zarząd [online], pomorska.pl, 2 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-02] .

[3] Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603 (ISAP)).

[4] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw (Dz. U. z 1996 r. Nr 130, poz. 612 (ISAP)).

[rozp_powiaty-5] 1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652 (ISAP)).

[6] Wykaz powierzchni jednostek podziału terytorialnego dla potrzeb statystycznych : stan w dniu 1 I 1974 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, 1974, s. 27, 32-33.

[7] Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1974 r. do 1 I 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, marzec 1975, s. 2-3 [dostęp 2025-09-09] (pol.).

[8] Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1975 r. do 31 V 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, sierpień 1975, s. 1-3 [dostęp 2025-09-09] (pol.).

[9] Państwowy Rejestr Granic (PRG) [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-09-09] (pol.).

[TERYT-10] 1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1998 r. Nr 157, poz. 1031 (ISAP)).

[Powierzchnia-11] Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2025 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 22 lipca 2025, tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu [dostęp 2025-09-09] (pol.).
1 2 Tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.

1 2 Tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.

[12] 1 2 Tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.

[17] 1 2 Tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.

[13] Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M.P. z 2017 r. poz. 853 (ISAP)).

[rozp_2004-14] 1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie ustalenia granic, zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin i miast oraz nadania miejscowości statusu miasta (Dz. U. z 2004 r. Nr 169, poz. 1767 (ISAP)).

[pokrycie_terenu-18] 1 2 Powiatowe zbiorcze zestawienie danych dotyczących gruntów wg stanu na dzień 1 stycznia 2025 (woj. kujawsko-pomorskie, pow. brodnicki). [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-09-09] (pol.).

[BDL-19] 1 2 3 4 Bank Danych Lokalnych [online], Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2025-09-09] (pol.).

[20] GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu września 2019 r. [online], stat.gov.pl [dostęp 2019-11-26] (pol.).

[Rudka-21] Rafał Rudka, Joanna Gryboś-Chechelska, Tomasz Smaś: Słownik biograficzny współczesnych starostów. T. II: Starostowie województwa kujawsko-pomorskiego. Warszawa: Związek Powiatów Polskich, 2022, s. 17. ISBN 978-83-62251-85-8. [dostęp 2024-04-02].

[22] Brodnica. Wielkie zmiany we władzach powiatu! Zaskoczeni?. czasbrodnicy.pl. [dostęp 2024-05-02].

[12] 1 2 Tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.

[17] 1 2 Tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.

[1]

[a]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10.1]

[11]

[b]

[c]

[10.2]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[12]

Miasta na prawach powiatu	Bydgoszcz (siedziba wojewody) Grudziądz Toruń (siedziba sejmiku) Włocławek
Powiaty	aleksandrowski brodnicki bydgoski chełmiński golubsko-dobrzyński grudziądzki inowrocławski lipnowski mogileński nakielski radziejowski rypiński sępoleński świecki toruński tucholski wąbrzeski włocławski żniński
Inne zagadnienia	Podział administracyjny Herb Flaga

Miasta	Brodnica Górzno Jabłonowo Pomorskie
Gminy miejskie	Brodnica
Gminy miejsko-wiejskie	Górzno Jabłonowo Pomorskie
Gminy wiejskie	Bartniczka Bobrowo Brodnica Brzozie Osiek Świedziebnia Zbiczno

Przynależność wojewódzka	woj. pomorskie (II RP) (1919–1939) woj. pomorskie (PRL) (1945–1950) woj. bydgoskie (1950–1975)
Miasta (1919–75)	Brodnica Górzno Jabłonowo Pomorskie (od 1962) Lidzbark (do 1932 →)
Osiedla (1954–1972)	Jabłonowo (1954–1962)
Gminy wiejskie zbiorowe (1934–54 i 1973–1975)	Bobrowo Brodnica Brzozie Górzno (od 1973) Grążawy (Grązawy) Jabłonowo (od 1973) Jabłonowo I (do 1954) Jabłonowo II (do 1954) Jastrzębie (do 1954) Nieżywięć (do 1954) Pokrzydowo (do 1954) Ruda (do 1954) Wrocki (do 1954) Zbiczno
Gromady (1954–1972)	Bobrowo (1954–1972) Brodnica (1959–1972) Brodnica-Południe (1969–1971) Brzozie (1954–1972) Bukowiec (1954–1959) Ciche (1954–1961) Gorczenica (1954–1968) Górzno (1954–1972) Grążawy (1954–1972) Grzybno (1954–1961) Jabłonowo (1954) Jabłonowo-Zamek (1954–1972) Jajkowo (1954–1959) Jastrzębie (1954–1972) Karbowo (1954–1959) Konojady (1954–1971) Kruszyny (1954–1968) Małki (1954–1971) Nieżywięć (1954–1972) Płowęż (1954–1961) Pokrzydowo (1954–1972) Radoszki (1954–1968) Sumowo (1954–1968) Szabda (1954–1959) Szczuka (1954–1968) Świerczyny (1954–1961) Wielkie Leźno (1954–1959) Wrocki (1954–1955 →) Zbiczno (1954–1972)