Powiat dobleński

Powiat dobleński
Добленский уезд
Kreis Doblen
Dobeles apriņķis
	powiat
	1819–1920
	Herb
Państwo	Rosja
Republika	gubernia kurlandzka
Siedziba	Doblena (Доблен, Doblen, Dobele); Mitawa (Митава, Mitau, Mītava)
Powierzchnia	2845,0
Populacja (1897); • liczba ludności	; 101,310
	Szczegółowy podział administracyjny
Liczba miast	1
Liczba gmin zbiorowych	33
	Położenie na mapie guberni kurlandzkiej;

Powiat lub ujezd dobleński (ros. Добленский уезд, niem. Kreis Doblen, łot. Dobeles apriņķis), ok. 1884–1920 powiat mitawski (ros. Митавский уезд, niem. Kreis Mitau, łot. Jelgavas apriņķis) – dawny powiat istniejący w latach 1819–1920 na Inflantach.

Przynależał kolejno do guberni kurlandzkiej Imperium Rosyjskiego (1819—1918), a następnie do Republiki Łotewskiej (1920). Siedziba władz znajdowała się przez dłuższy czas w Doblenie (ros. Доблен, niem. Doblen, łot. Dobele), lecz pod koniec XIX wieku przeniesiono ją do Mitawy (ros. Митава, niem. Mitau, łot. Mītava), gdzie znajdowała się także siedziba guberni kurlandzkiej.

Historia i położenie

Powiat został utworzony w 1819 roku w wyniku reformy administracyjno-terytorialnej^[1]. Znajdował się w środkowej części guberni kurlandzkiej Imperium Rosyjskiego. Zajmował powierzchnię 2845,0 km²^[2].

Pod koniec XIX wieku przeniesiono ją do Mitawy, a powiat przmianowano na powiat mitawski. Na posiedzeniu Rady Ministrów 31 maja 1920 roku podjęto zarządzenie, aby po zmianach terytorialncyh powiat dobleński przekształcić w powiat jełgawski^[3].

Wzmianka z roku 1884

Mitawski powiat ma na przestrzeni 4394 w. kw. Dzieli się na 2 okręgi: dobleński (al. mitawski) 2548 w. kw. i bowski (bauski) 1846 w. kw. Każdy z nich był podzielony na 4 parafie. Okręg dobleński na: mitawska, dobleńska, grenhofska i zessawska. Okręg bowski na: bowska, ekawska, neugutska i baldońska^[4]. Mitawskie starostwo grodowe, leżało w księstwach Kurlandyi i Semigalii. Podług ustawy zasadniczej zarządu tych księstw, na sejmie w r. 1617 uchwalonej, do juryzdykcyi tego grodu należały miasta i zamki: Mitawa, Bowsk, Nehogutr, Ekawa, Baldona, Sessawa, Grentzhaff i Doblena. W r. 1794 wraz z całą Kurlandyą i Semigalią przeszło pod panowanie rossyjskie.

Demografia

Według spisu ludności z 1897 roku liczba mieszkańców powiatu wynosiła 101,310 osób, w tym 35,131 mieszkańców w mieście Mitawie i 1,694 w miasteczku Doblenie. Według spisu z 1897 roku większość mieszkańców stanowili Łotysze (77,815 osób, czyli 76.8%), następnie Niemcy (11,104 osób, 11.0%), Rosjanie (4,852 osób, 4.8%), Żydzi (4,042 osób, 4.0%) i Litwini (1,244 osób, 1.2%)^[5].

Podział administracyjny

W 1913 roku powiat podzielony był na 1 miasto a i 33 gminy (w tym miasteczko Doblena)^[6]:

Miasto

Митава (Mitau, pol. Mitawa)

Gminy zbiorowe

Александерсгофская (Alexandershof)
Альт-Бергфридская (Alt-Bergfried)
Анненбургская (Annenburg)
Ауермюндская (Auermünde)
Берсгофская (Bershof)
Бранденбургская (Brandenburg)
Вильценская (Wilzen)
Вольгрунтская (Wolgund)
Вюрцауская (Würzau)
Гаррозенская (Garrosen)
Гофцумбергская (Hofzumberge)
Гренцгофская (Grenzhof)
Грингофская (Grünhof)
Грос-Вюрцауская (Groß-Würzau)
Грос-Платонская (Groß-Platon)
Грос-Сессауская (Groß-Sessau)
Добленская (Doblen, pol. Doblena)
Жукстская (Siuxt)
Кальнцемская (Kalnzeem)
Ливен-Берзенская (Lievenbersen)
Наудитенская (Nauditen)
Ней-Бергфридская (Neu-Bergfried)
Платонская (Platon)
Панкельгофская (Pankelhof)
Паульсгнадская (Paulsgnade)
Пенауская (Pönau)
Петергофская (Peterhof)
Тетельмюндская (Tetelmünde)
Фокенгофская (Fockenhof)
Цинельгофская (Ziepelhof)
Шведгофская (Schwethof)
Эллейская (Elley)
Якобсгофская (Jakobshof)

Przypisy

↑ Материалы для географии и статистики России: Курляндская губерния, Тип. Департамента генеральнаго штаба, 1862 [dostęp 2026-04-03] (ros.).
↑ Okupētās Latvijas administratīvi teritoriālais iedalījums. Latvijas Valsts arhīvu ģenerāldirekcija. Riga, 1997
↑ Latvijas Sargs — 1920.gada 2.jūnijs Pēc citiem avotiem Dobeles apriņķi pārdēvēja par Jelgavas apriņķi jau 1889. gadā, tomēr līdz 20. gadsimta 20. gadu sākumam lietoja abus nosaukumus Skatīt Latvijas Padomju enciklopēdija. — 5.2. sējums. — 29.lpp un Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона - т. Xa- 1893 - с. 815; доп. т. Ia - 1905 - с. 694
↑ Kurlandya, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 919 .
↑ First General Population Census of the Russian Empire, 1897. Courland Governorate.
↑ Волостныя, станичныя, сельския, гминныя правления и управления, а также полицейские станы всей России с обозначением места их нахождения. - Киев : Изд-во Т-ва Л. М. Фиш, 1913. -[94 с. ; 27 см. - Отт. из кн.: Вся Россия: справочная книга росссийской промышленности, торговли, сельского хозяйства, администрации... Киев: Изд-во Т-ва Л. М. Фиш, 1911-1912. VI Общий отд. - С. 105-196.]

Linki zewnętrzne

Powiat dobleński, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 64 .

[1] Материалы для географии и статистики России: Курляндская губерния, Тип. Департамента генеральнаго штаба, 1862 [dostęp 2026-04-03] (ros.).

[2] Okupētās Latvijas administratīvi teritoriālais iedalījums. Latvijas Valsts arhīvu ģenerāldirekcija. Riga, 1997

[3] Latvijas Sargs — 1920.gada 2.jūnijs Pēc citiem avotiem Dobeles apriņķi pārdēvēja par Jelgavas apriņķi jau 1889. gadā, tomēr līdz 20. gadsimta 20. gadu sākumam lietoja abus nosaukumus Skatīt Latvijas Padomju enciklopēdija. — 5.2. sējums. — 29.lpp un Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона - т. Xa- 1893 - с. 815; доп. т. Ia - 1905 - с. 694

[4] Kurlandya, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 919 .

[5] First General Population Census of the Russian Empire, 1897. Courland Governorate.

[6] Волостныя, станичныя, сельския, гминныя правления и управления, а также полицейские станы всей России с обозначением места их нахождения. - Киев : Изд-во Т-ва Л. М. Фиш, 1913. -[94 с. ; 27 см. - Отт. из кн.: Вся Россия: справочная книга росссийской промышленности, торговли, сельского хозяйства, администрации... Киев: Изд-во Т-ва Л. М. Фиш, 1911-1912. VI Общий отд. - С. 105-196.]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]