Ryszard Jurkowski
![]() Ryszard Jurkowski w Berlinie w 2007 | |
| Data i miejsce urodzenia |
28 maja 1945 |
|---|---|
| Zawód, zajęcie |
architekt, urbanista |
| Alma Mater | |
| Odznaczenia | |

Ryszard Piotr Jurkowski (ur. 28 maja 1945 w Sosnowcu[1]) – polski architekt i urbanista, projektujący zespoły mieszkaniowo-usługowe, budynki edukacyjne, kulturowe, handlowe, komercyjne i obiekty sakralne oraz przestrzenie publiczne, opracowujący plany generalne i projekty zagospodarowania. Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[2]
Życiorys
Ukończył III Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa w Sosnowcu (1963). W 1969 został absolwentem Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej, nie uzyskał następuprawnienia budowlane oraz status architekta[1].
W 1969 dołączył do Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Miejskiego w Sosnowcu, a w 1971 rozpoczął pracę w Centralnym Biurze Studiów i Projektów „Inwestprojekt” w Katowicach[3]. W 1984 zaprojektował tam zespół mieszkaniowy Kokociniec pod Lasem[3][4], wyróżniające się na tle typowych blokowisk z tamtego okresu[5]. Z „Inwestprojektu” odszedł w 1990, aby wraz z żoną która jest również architektem założyć biuro autorskie AIR Jurkowscy Architekci[3][6].
W latach 1991–1996 zajmował stanowisko starszego wykładowcy na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej[1], a w latach 1992–1998 i 2003–2006 stanowisko przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji Urbanistyki i Architektury w Katowicach. Powołano go również w skład Głównej Komisji Urbanistyki i Architektury[3].
Współpracował przy tworzeniu ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa[7]. W latach 1980–1988 był prezesem katowickiego oddziału Stowarzyszenia Architektów Polskich. Od 1991 do 1994 i od 1997 do 2000 był wiceprezesem zarządu głównego SARP. W 2000 powierzono mu stanowisko prezesa zarządu głównego tej organizacji[1], zajmował je do 2006[3]. Został członkiem kolegium sędziów konkursowych, uczestnicząc w licznych konkursach ogólnopolskich i europejskich[3]. Wszedł w skład Polskiej Rady Architektury[8].
Dzięki jego inicjatywie w 2018 pod patronatem honorowym Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki została wydana przez SARP pierwsza polska edycja poświęconej filozofii i historii architektury książki O rajskim domu Adama: Idea pierwotnej chaty w historii architektury (ang. On Adam’s House in Paradise: The Idea of the Primitive Hut in Architectural History), napisanej przez historyka i krytyka architektury Josepha Rykwerta[9] z przedmową ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego[3][10][11].
Odznaczenia i wyróżnienia
W 2012, za wybitne zasługi na rzecz architektury polskiej, za działalność na rzecz powstania samorządu zawodowego architektów, odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[2]. Odznaczony Srebrnym (1977) i Złotym (1984) Krzyżem Zasługi[12]. W 2011 otrzymał Odznakę „Honoris Gratia”[6].
Za projekt Kokocińca pod Lasem został laureatem Honorowej Nagrody SARP (1999)[13]. Jest również laureatem Nagrody Roku SARP (1987)[1] i (2010)[14], a także nagrody I i II stopnia ministra budownictwa (1988 i 1990). W 2013 otrzymał nominację do Nagroda Unii Europejskiej w konkursie architektury współczesnej im. Miesa van der Rohe za projekt Muzeum Armii Krajowej w Krakowie[15]. Za ten sam projekt został nagrodzony w 2013 w polskiej edycji konkursu architektonicznego Brick Award[16][17].
Wybrane projekty

|
|
Przypisy
- 1 2 3 4 5 Who is who w Polsce, wyd. III, Zug: Hübners blaues Who is who, 2004, s. 1568, ISBN 3-7290-0043-8.
- 1 2 Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 kwietnia 2012 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2012 r. poz. 761 (ISAP)).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Encyklopedia Osobistości Rzeczypospolitej Polskiej, wyd. XI, Londyn: British Publishing House, 2025, s. 421, ISBN 978-1-912100-17-0.
- 1 2 W poszukiwaniu charakteru miejsca [online], naTemat.pl, 14 czerwca 2013 [dostęp 2026-02-22] (pol.).
- ↑ Marek Grąbczewski, To tu wykuwała się tożsamość architektoniczna III RP. O Śląskiej [online], Klub Jagielloński, 11 października 2025 [dostęp 2026-01-28].
- 1 2 3 Profile: Ryszard Jurkowski, „Builder”, Nr 11, listopad 2014, s. 119–122, ISSN 1896-0642 (ang.).
- ↑ Biogramy osób odznaczonych, prezydent.pl, 3 maja 2012 [zarchiwizowane 2019-05-31].
- ↑ Polska Rada Architektury, sarp.org.pl, 11 września 2009 [zarchiwizowane 2018-12-15].
- ↑ Inauguracja polskiej edycji książki Josepha Rykwerta „O rajskim domu Adama”, sarp.org.pl, 28 września 2018 [zarchiwizowane 2021-10-22].
- ↑ Joseph Rykwert, Karolina Staper, O rajskim domu Adama: idea pierwotnej chaty w historii architektury, Pierwsze wydanie polskie, Warszawa: Stowarzyszenie Architektów Polskich, 2018, Przedmowa, ISBN 978-83-950699-0-1.
- ↑ Pierwsze polskie wydanie „O rajskim domu Adama” Josepha Rykwerta | Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki [online], niaiu.pl [dostęp 2026-02-22].
- ↑ Beata Cynkier (red.), Kto jest kim w Polsce, wyd. 4, Warszawa: PAI, 2001, s. 365, ISBN 83-223-2691-2.
- ↑ Honorowa Nagroda SARP [online], sarp.org.pl [dostęp 2019-05-23].
- ↑ Nagroda Roku SARP za rok 2010 – wręczona [online], sarp.org.pl, 24 października 2011 [dostęp 2019-05-23].
- ↑ Polskie nominacje do nagrody Mies van der Rohe 2013 [online], architektura.info, 6 lutego 2013 [dostęp 2018-12-16].
- ↑ Brick Award Polska 2013 – nagroda w kategorii Renowacja/Adaptacja/Przebudowa/Rekonstrukcja [online], architektura.info, 19 kwietnia 2013 [dostęp 2018-12-16].
- ↑ Rusza druga edycja konkursu Brick Award [online], culture.pl, 3 listopada 2014 [dostęp 2018-12-16].
- ↑ Hotel Mercure Katowice Centrum [online], urbanity.pl [dostęp 2021-09-01].
