Ryszard Jurkowski

Ryszard Jurkowski
Ilustracja
Ryszard Jurkowski w Berlinie w 2007
Data i miejsce urodzenia

28 maja 1945
Sosnowiec

Zawód, zajęcie

architekt, urbanista

Alma Mater

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Odznaka „Honoris Gratia”
Muzeum Miejskie w Żorach

Ryszard Piotr Jurkowski (ur. 28 maja 1945 w Sosnowcu[1]) – polski architekt i urbanista, projektujący zespoły mieszkaniowo-usługowe, budynki edukacyjne, kulturowe, handlowe, komercyjne i obiekty sakralne oraz przestrzenie publiczne, opracowujący plany generalne i projekty zagospodarowania. Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[2]

Życiorys

Ukończył III Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa w Sosnowcu (1963). W 1969 został absolwentem Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej, nie uzyskał następuprawnienia budowlane oraz status architekta[1].

W 1969 dołączył do Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Miejskiego w Sosnowcu, a w 1971 rozpoczął pracę w Centralnym Biurze Studiów i Projektów „Inwestprojekt” w Katowicach[3]. W 1984 zaprojektował tam zespół mieszkaniowy Kokociniec pod Lasem[3][4], wyróżniające się na tle typowych blokowisk z tamtego okresu[5]. Z „Inwestprojektu” odszedł w 1990, aby wraz z żoną która jest również architektem założyć biuro autorskie AIR Jurkowscy Architekci[3][6].

W latach 1991–1996 zajmował stanowisko starszego wykładowcy na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej[1], a w latach 1992–1998 i 2003–2006 stanowisko przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji Urbanistyki i Architektury w Katowicach. Powołano go również w skład Głównej Komisji Urbanistyki i Architektury[3].

Współpracował przy tworzeniu ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa[7]. W latach 1980–1988 był prezesem katowickiego oddziału Stowarzyszenia Architektów Polskich. Od 1991 do 1994 i od 1997 do 2000 był wiceprezesem zarządu głównego SARP. W 2000 powierzono mu stanowisko prezesa zarządu głównego tej organizacji[1], zajmował je do 2006[3]. Został członkiem kolegium sędziów konkursowych, uczestnicząc w licznych konkursach ogólnopolskich i europejskich[3]. Wszedł w skład Polskiej Rady Architektury[8].

Dzięki jego inicjatywie w 2018 pod patronatem honorowym Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki została wydana przez SARP pierwsza polska edycja poświęconej filozofii i historii architektury książki O rajskim domu Adama: Idea pierwotnej chaty w historii architektury (ang. On Adam’s House in Paradise: The Idea of the Primitive Hut in Architectural History), napisanej przez historyka i krytyka architektury Josepha Rykwerta[9] z przedmową ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego[3][10][11].

Odznaczenia i wyróżnienia

W 2012, za wybitne zasługi na rzecz architektury polskiej, za działalność na rzecz powstania samorządu zawodowego architektów, odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[2]. Odznaczony Srebrnym (1977) i Złotym (1984) Krzyżem Zasługi[12]. W 2011 otrzymał Odznakę „Honoris Gratia”[6].

Za projekt Kokocińca pod Lasem został laureatem Honorowej Nagrody SARP (1999)[13]. Jest również laureatem Nagrody Roku SARP (1987)[1] i (2010)[14], a także nagrody I i II stopnia ministra budownictwa (1988 i 1990). W 2013 otrzymał nominację do Nagroda Unii Europejskiej w konkursie architektury współczesnej im. Miesa van der Rohe za projekt Muzeum Armii Krajowej w Krakowie[15]. Za ten sam projekt został nagrodzony w 2013 w polskiej edycji konkursu architektonicznego Brick Award[16][17].

Wybrane projekty

Osiedle Kokociniec pod Lasem (1985)
  • Osiedle Kokociniec pod Lasem w Katowicach[3][4] (1985)
  • Szkoła podstawowa w Wodzisławiu Śląskim (1989)
  • Kościół pw. Miłosierdzia Bożego w Sosnowcu (1995)
  • Modernizacja i rozbudowa kompleksu biurowego MIKAMA S.A. w Sosnowcu (1997)
  • Ołtarz polowy zbudowany w czasie wizyty Jana Pawła II w Sosnowcu (1999)
  • Zespół zabudowy jednorodzinnej „Osiedle Pastelowe” w Katowicach (2000)
  • Górnośląski Bank Gospodarczy w Bytomiu (2000)
  • Hotel Qubus w Gliwicach (2001)
  • Galeria M1 w Częstochowie (2003)
  • Centrum handlowe Ahold w Wodzisławiu Śląskim (2005)

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 Who is who w Polsce, wyd. III, Zug: Hübners blaues Who is who, 2004, s. 1568, ISBN 3-7290-0043-8.
  2. 1 2 Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 kwietnia 2012 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2012 r. poz. 761 (ISAP)).
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 Encyklopedia Osobistości Rzeczypospolitej Polskiej, wyd. XI, Londyn: British Publishing House, 2025, s. 421, ISBN 978-1-912100-17-0.
  4. 1 2 W poszukiwaniu charakteru miejsca [online], naTemat.pl, 14 czerwca 2013 [dostęp 2026-02-22] (pol.).
  5. ↑ Marek Grąbczewski, To tu wykuwała się tożsamość architektoniczna III RP. O Śląskiej [online], Klub Jagielloński, 11 października 2025 [dostęp 2026-01-28].
  6. 1 2 3 Profile: Ryszard Jurkowski, „Builder”, Nr 11, listopad 2014, s. 119–122, ISSN 1896-0642 (ang.).
  7. ↑ Biogramy osób odznaczonych, prezydent.pl, 3 maja 2012 [zarchiwizowane 2019-05-31].
  8. ↑ Polska Rada Architektury, sarp.org.pl, 11 września 2009 [zarchiwizowane 2018-12-15].
  9. ↑ Inauguracja polskiej edycji książki Josepha Rykwerta „O rajskim domu Adama”, sarp.org.pl, 28 września 2018 [zarchiwizowane 2021-10-22].
  10. ↑ Joseph Rykwert, Karolina Staper, O rajskim domu Adama: idea pierwotnej chaty w historii architektury, Pierwsze wydanie polskie, Warszawa: Stowarzyszenie Architektów Polskich, 2018, Przedmowa, ISBN 978-83-950699-0-1.
  11. ↑ Pierwsze polskie wydanie „O rajskim domu Adama” Josepha Rykwerta | Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki [online], niaiu.pl [dostęp 2026-02-22].
  12. ↑ Beata Cynkier (red.), Kto jest kim w Polsce, wyd. 4, Warszawa: PAI, 2001, s. 365, ISBN 83-223-2691-2.
  13. ↑ Honorowa Nagroda SARP [online], sarp.org.pl [dostęp 2019-05-23].
  14. ↑ Nagroda Roku SARP za rok 2010 – wręczona [online], sarp.org.pl, 24 października 2011 [dostęp 2019-05-23].
  15. ↑ Polskie nominacje do nagrody Mies van der Rohe 2013 [online], architektura.info, 6 lutego 2013 [dostęp 2018-12-16].
  16. ↑ Brick Award Polska 2013 – nagroda w kategorii Renowacja/Adaptacja/Przebudowa/Rekonstrukcja [online], architektura.info, 19 kwietnia 2013 [dostęp 2018-12-16].
  17. ↑ Rusza druga edycja konkursu Brick Award [online], culture.pl, 3 listopada 2014 [dostęp 2018-12-16].
  18. ↑ Hotel Mercure Katowice Centrum [online], urbanity.pl [dostęp 2021-09-01].