Tadeusz Zipser

Tadeusz Zipser
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

5 września 1930
Lwów

profesor nauk technicznych
Specjalność: metody ilościowe w planowaniu przestrzennym, planowanie przestrzenne
Alma Mater

Politechnika Wrocławska

Doktorat

1960

Habilitacja

1968

Profesura

5 lutego 1976

Nauczyciel akademicki
Uczelnia

Politechnika Wrocławska

rektor Politechniki Wrocławskiej
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Medal Komisji Edukacji Narodowej Krzyż Pro Ecclesia et Pontifice (od 1908)

Tadeusz Maria Zipser (ur. 5 września 1930 we Lwowie) – polski architekt i urbanista współczesny, laureat Honorowej Nagrody SARP w 1986, profesor Politechniki Wrocławskiej, publicysta.

Życiorys

Syn Kazimierza, profesora i rektora Politechniki Lwowskiej, i Heleny Zipser. Po wysiedleniu ze Lwowa zamieszkał we Wrocławiu. Ukończył w 1952 studia na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej. Po ukończeniu studiów pozostał na uczelni, gdzie został zatrudniony w Katedrze Urbanistyki[1]. Pracując na uczelni, zajmował się m.in. problemami planowania urbanistycznego i prognozowania ruchu ulicznego, zapoczątkowując w 1962 użycie komputera (maszyna Elliott 803) w prognozowaniu obciążenia ulic[2]. W 1960 otrzymał stopień naukowy doktora (praca Zasady ekspozycji w nowoczesnym ogrodzie zoologicznym[3]). W 1963, jako laureat stypendium Królowej Holandii, pracował w Biurze Rozwoju Amsterdamu. W latach 1964–1966 kierował wydziałowym Podyplomowym Studium Urbanistyki. W 1968 uzyskał stopień doktora habilitowanego (praca Badanie struktury trójkątowo-łańcuchowej obszarów zurbanizowanych[3]) i otrzymał stanowisko docenta w Instytucie Architektury i Urbanistyki. W 1976 uzyskał tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego, a w 1991 mianowany na stanowisko profesora zwyczajnego.

W II połowie lat 70. zaangażowany w działalność opozycji demokratycznej, m.in. współpracował ze Studenckim Komitetem Solidarności, w styczniu 1978 podpisał deklarację założycielską Towarzystwa Kursów Naukowych. W 1979 wykładał i prowadził seminaria z zakresu planowania miast na Southern Illinois University[3]. W PRL informacje na temat Tadeusza Zipsera podlegały cenzurze. W 1977 jego nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób pod szczególną kontrolą cenzury. Zalecenia cenzorskie dotyczące jego osoby zanotował Tomasz Strzyżewski, który w swojej książce o peerelowskiej cenzurze opublikował notkę informacyjną z 7 stycznia 1977 Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Wytyczne dla cenzorów wymieniały jego nazwisko z adnotacją: „Wszelkie próby popularyzowania w środkach masowego przekazu (prasa codzienna, radio, TV, tygodniki społeczno-polityczne) niżej wymienionych osób należy sygnalizować kierownictwu GUKPPiW”. Zalecenia cenzorskie zezwalały jedynie na publikacje w prasie specjalistycznej, naukowej oraz skryptach itp[4].

17 czerwca 1981 został wybrany na rektora Politechniki Wrocławskiej. Kadencję rozpoczął we wrześniu tegoż roku, lecz ze względu na aktywną działalność w „Solidarności” został po ogłoszeniu stanu wojennego 24 grudnia usunięty ze stanowiska[5], a w styczniu 1982 internowany (decyzja Komendy Wojewódzkiej MO we Wrocławiu nr 304 z dnia 6 stycznia 1982) i osadzony we wrocławskim Zakładzie Karnym przy ul. Kleczkowskiej[6].

W latach 90. współinicjator powstania kierunku studiów gospodarka przestrzenna na Politechnice Wrocławskiej i kierownik Katedry Planowania Przestrzennego. W tym okresie należał też do Rady dla Spraw Nauki przy prezydencie RP Lechu Wałęsie i kierował zespołem projektującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Wrocławia, przyjęte w 1997[7].

Pod jego kierunkiem w 2000 stopień naukowy doktora uzyskała Izabela Mironowicz[8].

Jest członkiem zwyczajnym Klubu Wysokogórskiego Koło Wrocławskie[9].

Dzieła

W 1967 zaprojektował dla wrocławskiego Ogrodu Botanicznego specjalny niewielki zbiornik wodny do ekspozycji roślin wodnych. Ponadto zajmował się projektowaniem ogrodów zoologicznych.

Jest autorem poematu Respicjum: Symetryczna Komedia Symetryczna[10].

W 2014 Muzeum Architektury we Wrocławiu zorganizowało wystawę indywidualną „Tadeusz M. Zipser. Zygzakiem przez symbole” i wydało jego książkę autorską[11].

Ordery i odznaczenia

Źródło:[1][14].

Nagrody i wyróżnienia

  • Honorowa Nagroda SARP (1986)
  • Nagroda Miasta Wrocławia (1998)[15][16]
  • Nagroda Kolegium Rektorów Szkół Wyższych Wrocławia[14]
  • Nagroda Sekretarza Naukowego PAN
  • Dyplom „Solidarności” (2005)[17]

Źródło:[1].

Galeria

Kościół św. Ducha we Wrocławiu

Inne

Przypisy

  1. 1 2 3 Uroczysty jubileusz 95-lecia prof. Tadeusza Zipsera [online], pwr.edu.pl [dostęp 2026-03-23].
  2. ↑ T. Zipser, Elliot 803 – desant nowoczesności, [w:] E. Dobierzewska-Mozrzymas, A. Jezierski (red.), W poszukiwaniu jedności, „Acta Universitatis Wratislaviensis”, Studium Generale Universitaties Wratislaviensi im. Profesora Jana Mozrzymasa-Seminarium interdyscyplinarne., XVIII (3605), Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2014, s. 249–260 (pol.).
  3. 1 2 3 Janusz Korzeń, Rozmowa z prof. Tadeuszem Zipserem, w: Przegląd Urbanistyczny, nr I/2009, s. 9, ISSN 2080-9336
  4. ↑ Strzyżewski 2015 ↓, s. 139.
  5. ↑ Decyzję ministerialną w tej sprawie, datowaną na 29 grudnia 1981, doręczono profesorowi 31 grudnia.
  6. ↑ Zipser Tadeusz Maria Instytut Pamięci Narodowej [dostęp 2026-03-23].
  7. ↑ Później znowelizowane studium zawiera nadal (2008) zasadnicze idee zespołu Zipsera.
  8. ↑ Dr hab. inż. Izabela Beata Mironowicz, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2020-04-23].
  9. ↑ Hanna Wiktorowska, Barbara Czaykowska, Członkowie Klubu Wysokogórskiego, „Taternik”, 47 (2), 1971, s. 86–91, ISSN 0137-3155 [dostęp 2026-01-11] (pol.).
  10. ↑ Tadeusz Zipser, Respicjum: symetryczna komedia symetryczna, Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2012, s. 303, ISBN 978-83-7493-691-0.
  11. ↑ Tadeusz M. Zipser, Zygzakiem przez symbole czyli samouczek drwala znaleziony na Saharze, Wrocław: Muzeum Architektury we Wrocławiu, 2014, s. 287, ISBN 978-83-89262-76-9.
  12. ↑ M.P. z 2006 r. Nr 4, poz. 64 (ISAP).
  13. ↑ XXIX otwarte posiedzenie Senatu (10.12.2010). „Pryzmat”. Nr 242, s. 78, grudzień 2010-styczeń 2011. Wrocław: Politechnika Wrocławska. ISSN 1429-1673. [dostęp 2026-03-23].
  14. 1 2 Odznaczeni Medalem Politechniki Wrocławskiej. Prof. zw. dr. hab. inż. arch. Tadeusz Zipser. „Pryzmat”. Nr 161, s. 14–15, grudzień 2002. Wrocław: Politechnika Wrocławska. ISSN 1429-1673. [dostęp 2026-03-23].
  15. ↑ Nagrody Wrocławia [dostęp 2026-03-23].
  16. ↑ Zasłużeni dla Wrocławia [online], Wroclaw.pl, 23 marca 2026 [dostęp 2026-03-23].
  17. ↑ Tadeusz ZIPSER [online], www.nszz.pwr.edu.pl [dostęp 2026-03-23].

Bibliografia

  • Tomasz Strzyżewski: Wielka księga cenzury PRL w dokumentach. Warszawa: Prohibita, 2015. ISBN 978-83-61344-70-4.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.